Суяров Хуршид Бахриддиновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтиссослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Онлайн таълим платформалари орқали ўқувчиларнинг мустақил таълим олиш кўникмаларини шакллантириш методикаси”, 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (ПИСА фанлари) (педагогика)
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2.PhD/Ped.10259
Илмий тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Навоий давлат университети
Илмий раҳбар: Сирожов Отажон Орифжонович, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Чирчиқ давлат педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Ped.04.02.
Расмий оппонентлар: Ахмаджонов Дониёр Бахтиёр ўғли, педагогика фанлари доктори (DSc); Мелиев Хамидулла Абдуллаевич, педагогика фанлари номзоди, профессор.
Етакчи ташкилот: Гулистон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади онлайн таълим платформалари асосида ўқувчиларнинг мустақил таълим олиш кўникмаларини шакллантириш жараёнини педагогик, психологик ва дидактик жиҳатдан такомиллаштириш ҳамда рақамли таълим муҳити шароитида уларнинг метакогнитив фаоллиги, ахборотни мустақил излаш ва таҳлил қилиш, ўз-ўзини бошқариш ва рефлекция кўникмаларини ривожлантиришга қаратилган методик таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
онлайн таълим муҳитида мустақил таълим феномени илк бор когнитив ва метакогнитив ёндашувлар, шахсга йўналтирилган педагогика ва рақамли психология назариялари асосида қайта талқин қилиниб, ўқувчининг билиш фаоллиги, ички мотивацияси ва ўз-ўзини бошқариш жараёнларини уйғунлаштирувчи назарий модел ишлаб чиқилган;
онлайн таълим платформаларининг педагогик имкониятлари таҳлилий-таққосламали усулда ўрганилиб, уларнинг контент-архитектураси, фидбек тизими ва адаптив интерфейси ўқувчиларда мустақил изланиш, когнитив фаоллик ва рақамли саводхонликни ривожлантиришнинг самарали воситаси сифатида илмий асосда очиб берилган;
онлайн таълим платформаларидан фойдаланиш жараёнида ахборотни излаш, таҳлил қилиш ва қайта ишлашнинг педагогик шарт-шароитлари геймификация, микромодулли ўқитиш, квест ва кейс ссенарийларини интеграция қилиш орқали такомиллаштирилиб, ўқувчининг метакогнитив стратегияларини фаоллаштириш ва шахсий рефлекция тизимини ривожлантириш имкониятлари илмий жиҳатдан асосланган;
онлайн таълим платформалари асосида ўқувчиларнинг мустақил таълим олиш кўникмаларини ривожлантиришнинг функсионал модели яратилиб, унда таълим жараёнининг мақсад, мазмун, фаолият ва натижа блоклари ўзаро интеграцияда тавсифланди ҳамда ушбу моделнинг амалий самарадорлиги педагогик мониторинг ва тажриба-синов натижалари асосида тасдиқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:
Онлайн таълим платформалари воситасида ўқувчилара мутақил таълим олиш кўникмаларини шакллантириш методикасини такомиллаштириш бўйича олиб борилган тадқиқот натижалари асосида:
онлайн таълим муҳитида мустақил таълим феномени илк бор когнитив ва метакогнитив ёндашувлар, шахсга йўналтирилган педагогика ва рақамли психология назариялари асосида қайта талқин қилиниб, ўқувчининг билиш фаоллиги, ички мотивацияси ва ўз-ўзини бошқариш жараёнларини уйғунлаштирувчи назарий модел бўйича таклиф ва тавсиялардан Туризм ва уни ўқитиш методикаси номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 27-декабрдаги 485-сон буйруғи асосида нашр рухсатномаси). Натижада, ўқувчи ёшларга тарихий, миллий ва умуминсоний қадриятларни уйғунлаштириш асосида ёшларни маънавий-ахлоқий тарбиялаш муаммоси ҳал этишдаги ижодий ишлар тайёрлашда хизмат қилган.
онлайн таълим платформаларидан самарали фойдаланиш орқали ўқувчиларда метакогнитив стратегиялар, ўз-ўзини бошқариш ва фидбек орқали таълимий натижани баҳолаш мезон ва кўрсаткичлари аниқланган;онлайн таълим платформаларининг педагогик имкониятлари таҳлилий-таққосламали усулда ўрганилиб, уларнинг контент-архитектураси, фидбек тизими ва адаптив интерфейси ўқувчиларда мустақил изланиш, когнитив фаоллик ва рақамли саводхонликни ривожлантиришнинг самарали воситаси бўйича таклиф ва тавсиялардан Туризм ва уни ўқитиш методикаси номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 27-декабрдаги 485-сон буйруғи асосида нашр рухсатномаси). Натижада, онлайн таълим муҳитида мустақил таълим фаолиятини баҳолаш ва таҳлил қилиш учун сўровнома, тест, кузатув варақалари, портфолио ва рефлексив интервю каби диагностика воситалари ишлаб чиқилган;
онлайн таълим платформаларидан фойдаланиш жараёнида ахборотни излаш, таҳлил қилиш ва қайта ишлашнинг педагогик шарт-шароитлари геймификация, микромодулли ўқитиш, квест ва кейс ссенарийларини интеграция қилиш орқали такомиллаштириш, онлайн таълим платформалари асосида ўқувчиларнинг мустақил таълим олиш кўникмаларини ривожлантиришнинг функсионал модели бўйича хулосалардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясини “Навоий” телерадиоканалидан эфирга узатилган “Тафсилотлар”, “Имконият”, “Иқтидорли ёшлар” “Олий таълимда бир кун” номли дастурлар сценарийсини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясини “Навоий телерадиоканали” давлат муассасасининг 2025 йил 4-сентябрдаги 04-36-1317-сон маълумотномаси). Натижада, онлайн таълим платформаларига мос когнитив ва метакогнитив фаолиятни фаоллаштирувчи интерактив дарслар, квест, кейс ва геймификация элементларига асосланган намунавий машғулотлар ссенарийлари оммалаштирилган.
