Хикматов Равшан Мансурджановичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, “Нефт ва газ саноати корхоналарининг иқтисодий салоҳиятидан фойдаланишни такомиллаштириш”, ихтисослик шифри 08.00.03 – “Саноат иқтисодиёти”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2026.2.PhD/Iqt4897
Илмий раҳбар: иқтисодиёт фанлари доктори, доцент Саломова Сарвиноз Салимовна.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат техника университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат техника университети, DSc.03/2025.27.12.I.02.05.
Расмий оппонентлар: иқтисодиёт фанлари доктори, профессор Қосимова Дилором Собировна, иқтисодиёт фанлари фалсафа доктори, Юлдашев Собир Файзуллаевич.
Етакчи ташкилот: Тошкент кимё-техналогия институти
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади саноат корхоналарида иқтисодий салоҳиятни оширишни такомиллаштириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ресурслар самарадорлигини оширишда институцонал, технологик ва иқтисодий жараёнларни уйғунлиги ёндашуви сарфланаётган ресурс ҳажми ва самарадорлиги мутаносиблиги, қайта ишлаш ва энергия тежамкорликни тизимли интеграциялаш кабиларга кўра таклиф этилган “Ресурсларни оптимал-лаштириш ва айланма иқтисодёт” (РОАИ-М) механизми негизида такомил-лаштирилган;
иқтисодий барқарорлик билан бир қаторда ижтимоий-экологик масъу-лиятни қамраб олишда корхона ресурслар қиймати, ЭСГ параметрлари ва қиймат занжири самарадорлигини бирлаштирган ҳолда иқтисодий салоҳиятни эндоген тарзда баҳолаш негизида “Интеграл композит модел” таклиф этилган;
рақамли платформаларга кўра бошқарув қарорларини оптималлаш-тиришда ишлаб чиқариш жараёнининг реал вақт режимидаги назоратни ташкил қилиш, ресурс самарадорлигида чиқиндилар мониторингини РИИ, ҚТК, ЭСН асосида амалга ошириш, инвестиция бошқарувида ссенарийли моделлаштиришга устуворлик беришга асосланган “Рақамли бирлашув - тизимли бошкарув” алгоритми таклиф этилган;
нефт ва газ корхоналарининг иқтисодий салоҳиятини оширишнинг эконометрик модели асосида 2030 йилга қадар прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Нефт-газ саноати корхоналарининг иқтисодий салоҳиятини ошириш бўйича олинган натижалар асосида:
ресурслар самарадорлигини оширишда институцонал, технологик ва иқтисодий жараёнларни уйғунлиги ёндашуви сарфланаётган ресурс ҳажми ва самарадорлиги мутаносиблиги, қайта ишлаш ва энергия тежамкорликни тизимли интеграциялаш кабиларга кўра таклиф этилган “Ресурсларни оптимал-лаштириш ва айланма иқтисодёт” (РОАИ-М) механизми негизида такомиллаш-тириш бўйича таклиф “Ўзбекнефтгаз” АЖ фаолиятига жорий этилган (“Ўзбекнефтгаз” акциядорлик жамиятининг 2026 йил 16 мартдаги 02-18-8-224-сонли маълумотномаси). Мазкур таклиф акциядорлик жамияти бўйича ишлаб чиқариш жараёнларини реал вақтда баҳолаган ҳолда оптимал қарорлар қабул қилинишига муайян даражада хизмат қилган;
иқтисодий барқарорлик билан бир қаторда ижтимоий-экологик масъу-лиятни қамраб олишда корхона ресурслар қиймати, ЭСГ параметрлари ва қиймат занжири самарадорлигини бирлаштирган ҳолда иқтисодий салоҳиятни эндоген тарзда баҳолаш негизида таклиф этилган “Интеграл композит модел” бўйича таклиф “Ўзбекнефтгаз” АЖ фаолиятига жорий этилган (“Ўзбекнефтгаз” акциядорлик жамиятининг 2026 йил 16 мартдаги 02-18-8-224-сонли маълумот-номаси). Мазкур модел Акциядорлик жамияти корхоналарида қайта ишлаш жараёнининг қўшимча қиймат яратилишини 1,5% га оширишга муайян даражада хизмат қилган;
рақамли платформаларга кўра бошқарув қарорларини оптималлаш-тиришда ишлаб чиқариш жараёнининг реал вақт режимидаги назоратни ташкил қилиш, ресурс самарадорлигида чиқиндилар мониторингини РИИ, ҚТК, ЭСН асосида амалга ошириш, инвестиция бошқарувида ссенарийли моделлаштиришга устуворлик беришга асосланган “Рақамли бирлашув - тизимли бошкарув” алгоритми таклифи “Ўзбекнефтгаз” АЖ фаолиятига жорий этилган (“Ўзбекнефтгаз” акциядорлик жамиятининг 2026 йил 16 мартдаги 02-18-8-224-сонли маълумотномаси). Мазкур таклиф акциядордлик жамиятида ресурслар самарадорлиги хатоликларини 2–2,5% даражасида камайтириш, энергия тежамкорлигини 1,5–2% даражасида амалга ошириш, халқаро ЭСГ рейтингида позицияни яхшиланишига муайян даражадар хизмат қилган;
нефт ва газ корхоналарининг иқтисодий салоҳиятини оширишнинг эконометрик модели асосида 2030 йилга қадар прогноз кўрсаткичлари бўйича таклифлар (“Ўзбекнефтгаз” АЖ томонидан инвестицион-ривожланиш дастурини ишлаб чиқишда фойдаланилган (“Ўзбекнефтгаз” акциядорлик жамиятининг 2026 йил 16 мартдаги 02-18-8-224-сонли маълумотномаси). Таклиф нефт ва газ корхоналари иқтисодий салоҳиятини оширишнинг қўшимча имкониятларини ишлаб чиқаришга жалб қилишга муайян даражада хизмат қилган.