Хатамова Хамидахон Комилжоновнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Андижон вилояти шароитида шафтоли (Персиса вулгарис Милл.) навларининг агробиологик хусусиятлари ва коъчат етиштиришнинг айрим элементларини ишлаб чиқиш”, 06.01.07- Мевачилик ва узумчилик (Қишлоқ хўжалиги фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.4.PhD/Qx1537
Илмий раҳбар: Исламов Сохиб Яхшибекович, қишлоқ хўжалиги фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон қишлоқ хоъжалиги ва агротехнологиялар институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат аграр университети, DSc.08/2025.27.12.Qx.02.02.
Расмий оппонентлар: Файзиев Жамолиддин Носирович, қишлоқ хоъжалиги фанлари доктори, профессор, Хожиев Санжар Самадович. қишлоқ хўжалиги фанлари боъйича фалсафа доктори.
Етакчи ташкилот: Ўсимликлар генетик ресурслари илмий тадқиқот институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Андижон вилояти шароитида шафтолининг маҳаллий ва интродуксия қилинган навларининг агробиологик хусусиятларини ўрганиш асосида юқори ҳосилдор навларни танлаш, шафтоли кўчатларини етиштириш учун интенсив типдаги самарали пайвандтагларни аниқлаш ҳамда юқори стандартли кўчат етиштиришда пайвандтаг қаламчаларини мақбул экиш схемасини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
илк бор, шафтолининг 16 та маҳаллий ва интродуксия қилинган навларини қимматли хўжалик белгилари асосида  йирик мевали тукли “Шарқ” (168,4 г), “Роме Стар” (163,5 г), “Чемпион (156,7 г)”, “Моналу” (146,0 г) ҳамда туксиз “Муяссар” (147,0 г), “Малиновий (136,2 г)”, “Ширин магиз” (105,9 г) навлари ажратиб олинган;
Андижон вилояти шароитида шафтолидан юқори ҳосил олишда тукли “Моналу” (254,9 с/га), “Роме Стар” (253,0 с/га), “Чемпион” (252,0 с/га) ва туксиз “Муяссар” (244,4 с/га), “Лючак ранний” (244,2 с/га), “Ширин магиз” (196,8 с/га) навлари танланган;
шафтолини “ВСВ-1” (30,7 минг дона), “ВВА-1” (29,3 минг дона), “ГФ-677” (28,9 минг дона) ва “Миробалан” (27,2 минг дона) типидаги пайвандтаглардан юқори стандарт коъчат чиқиши аниқланган;
И- ва ИИ-навли стандарт коъчатларини етиштиришда майдон бирлигига шафтоли пайвандтаглари қаламчаларини 70×25 см схемасида (49,5 минг дона) экиш мақбул эканлиги исботланган;
майдон бирлигидан энг юқори соф даромад ва рентабеллик ВСВ-1 пайвандтагида шафтоли кўчатларини етиштиришда (243,5 млн. сўм; 383,8 %) ҳамда 70×25 см экиш схемасида (415,7 млн. сўм; 523,9 %) аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Андижон вилояти шароитида шафтоли (Персиcа вулгарис Милл.) навларининг агробиологик хусусиятлари ва кўчат етиштириш технологиясини ишлаб чиқиш бўйича тадқиқотлар натижасида:
“Андижон вилояти шароитида шафтоли (Персиcа вулгарис Милл.) навларининг агробиологик хусусиятлари ва кўчат етиштириш технологиясини ишлаб чиқиш” номли тавсиянома тасдиқланган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновасиялар Миллий марказининг 2025 йил 11 ноябрдаги 05/06-04-787-сон маълумотномаси). Ушбу тавсиянома шафтоли меваларини етиштиришга қизиқувчи деҳқон ва фермер хўжалиги эгалари, томорқа хўжаликлари эгалари учун услубий қўлланма сифатида хизмат қилмоқда;
шафтолининг тукли ва туксиз навларидан боғ барпо этиш ишланмаси Андижон вилояти Шахрихон туманидаги “Пўлат Абдуманноб” фермер хўжалигининг 5,0 гектар, “Гуллаган анор боғи” фермер хўжалигининг 2,0 гектар, “Ахмадбек” фермер хўжалигининг 3,0 гектар, “Нўмонжон сара меваси” фермер хўжалигининг 5,0 гектар, Булоқбоши туманидаги “Пўлат Абдуманноб” фермер хўжалигининг 5,0 гектар, Пахтаобод туманидаги “Боғи вафо” фермер хўжалигининг 5,0 гектар, жами 25,0 гектар майдонларида амалиётга жорий қилинган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновасиялар Миллий марказининг 2025 йил 11 ноябрдаги 05/06-04-787-сон маълумотномаси). Натижада, юқори ҳосилдорлик тукли шафтолининг “Моналу” (250,4 с/га), “Роме Стар” (251,3 с/га), “Чемпион” (250,6 с/га) навларидан, туксиз шафтолининг “Муяссар” (240,2 с/га), “Лючак ранний” (242,5 с/га), “Ширин магиз” (190,1 с/га) навларидан олинган, шунингдек, шафтолининг “Моналу” (153,6 млн. сўм), “Роме Стар” (182,2 млн. сўм), “Чемпион” (208,7 млн. сўм), “Муяссар” (150,2 млн. сўм), “Лючак ранний” (125,8 млн. сўм), “Ширин магиз” (130,5 млн. сўм) навларидан юқори даромад олишга эришилган;
шафтолининг “Чемпион” навини турли типдаги пайвандтагларга пайвандлаш асосида стандарт кўчатларни етиштириш ишланмаси Андижон вилояти Пахтаобод туманидаги “Боғи вафо” фермер хўжалигининг 2,0 гектар, Избоскан туманидаги Академик М.Мирзаев номидаги боғдорчилик, узумчилик ва виночилик илмий-тадқиқот институти Андижон илмий-тажриба станциясининг 2,0 гектар, жами 4,0 гектар майдонларида амалиётга жорий қилинган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновасиялар Миллий марказининг 2025 йил 11 ноябрдаги 05/06-04-787-сон маълумотномаси). Натижада, юқори стандарт кўчатлар “ВСВ-1” (31,5 минг дона), “ВВА-1” (29,4 минг дона), “ГФ-677” (30,2 минг дона), “Миробалан” (28,7 минг дона) пайвандтагларда чиқиши ҳамда майдон бирлигидан “ВСВ-1” (251,5 млн. сўм), “ВВА-1” (230,6 млн. сўм), “ГФ-677” (238,5 млн. сўм), “Миробалан” (223,6 млн. сўм) пайвандтаглардан юқори даромад олиш мумкинлиги илмий асосланган.