Ниёзов Абдунаби Олим ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи):
“Хорижий инвестициялар иштирокидаги корхоналарни солиққа тортиш механизмини такомиллаштириш”, 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.1.PhD/Iqt3769
Илмий раҳбар: Урмонов Жоҳонгир Жалолиддинович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент Давлат иқтисодиёт университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент Халқаро университети, DSc.03/2025.27.12.I.30.01
Расмий оппонентлар: Хусанов Дурбек Нишанович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Жабборов Азамат Алижонович, иқтисодиёт фанлари доктори.
Етакчи ташкилот: Тошкент кимё халқаро университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади хорижий инвестициялар иштирокидаги корхоналарни фаолиятини солиққа тортиш механизмини такомиллаштириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ЭИЗ иштирокчилари эркин иқтисодий зоналарнинг бутун фаолияти даврида четдан олиб келинадиган хомашё, материаллар ва бутловчи қисмлар учун божхона тўловларидан озод қилинишини белгиловчи нормаларни бекор қилиш борасидаги таклифи асосланган;
қулай инвестиция муҳитини яратиш мақсадида “Халқаро кооперация марказлари” эркин иқтисодий зоналарини ташкил этиш ва марказ иштирокчиларига эркин иқтисодий зоналар иштирокчилари учун белгиланган алоҳида солиқ, божхона имтиёзлари ва бошқа преференсиялар бериш таклиф этилган;
солиқ тўловчи хўжалик юритувчи субектлар учун товар-транспорт юк хатларини электрон шаклда расмийлаштириш, сақлаш ва уларнинг ҳисобини юритиш тизимини мажбурий тартибда жорий этиш ва электрон ҳисобварақ-фактура ва электрон товар-транспорт юк хатини бирлаштириш таклифи берилган;
хорижий инвестиция иштирокидаги тадбиркорлик субектлари юқори барқарорлик рейтингининг «ААА» тоифасидаги тадбиркорлик субектларига нисбатан солиқ текширувлари ўтказилмаслик асоланган ва амалиётда қўлланилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Хорижий инвестициялар иштирокидаги корхоналарни солиққа тортиш механизмини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
тўқимачилик саноат зоналари дирекциялари ва уларда ташкил этиладиган корхоналар мол-мулк солиғи, ер солиғи ва сув ресурсларидан фойдаланганлик учун солиқдан озод этиш бўйича таклифи амалиётга жорий этилган;
мажбурий рақамли маркировкалаш қоидаларини бузиш ҳолатлари солиқ хавфи даражаси юқори бўлган ҳолатларини солиқ органларининг ахборот тизими орқали аниқлаш бўйича масофавий солиқ текширувини ўтказиш тартибини жорий этиш таклифи берилган;
хорижий инвестиция иштирокидаги корхоналарда фойда солиғи аудитини ўтказишни ташкил этиш ва натижасини расмийлаштириш бўйича “Фойда солиғини аудит текширувидан ўтказиш дастури”и ишлаб чиқилган ва солиқ аудити ўтказиш амалиётига жорий этилган;
солиқ тизими ва маъмурчилигини рақамлаштириш бўйича юридик шахсларнинг солиқ тушумларини таҳлил қилиш, солиқ тўловларидаги тафовутларни аниқлашда сунъий интеллект технологияларини қўллаш ва яширин иқтисодиёт улушини камайтириш ва хавфларни бошқариш, “катта маълумотлар”ни сунъий интеллект асосида қайта ишлаш ва таҳлил қилиш мақсадида сунъий интеллект технологияларидан солиқ аудитида фойдаланиш бўйича таклифи асосланган.