Аҳатқулов Баҳриддин Матлабовичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Замонавий биотехнологиялар асосида картошка уруғчилигининг иқтисодий самарадорлигини ошириш”, 08.00.04 - “Қишлоқ хўжалиги иқтисодиёти” (иқтисодиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.3.PhD/Iqt5660.
Илмий раҳбарининг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Отажонов Шухрат Ибрайимжонович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги соҳасида стратегик ривожланиш ва тадқиқотлар халқаро маркази.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд агроинновациялар ва тадқиқотлар институти, DSc.08/2025.27.12.I.182.02.
Расмий оппонентлар: Фарход Ахроров, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор;
Гўзал Самиева, иқтисодиёт фанлари фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Халқаро қишлоқ хўжалиги университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади биотехнологик усул ҳисобланган ин витро кўпайтириш асосида картошка уруғчилигининг самарадорлигини ошириш бўйича назарий ва илмий таклиф ҳамда тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
картошка уруғчилигида анʼанавий усуллардан фарқли равишда “Ин витро” кўпайтириш усулини қўллаш орқали маҳсулот ҳажмининг босқичма-босқич мултипликатив ўсиши аниқланган ва иқтисодий самарадорлиги асосланган;
картошка уруғчилигининг иқтисодий самарадорлигини баҳолашда “Самарадорлик индекси”ни такомиллаштириб, самарадорлик даражалари жуда самарасиз [1.0-1.4], самарасиз [1.5-2.4], қисман самарали [2.5-3.4], самарали [3.4-4.4], жуда самарали [4.5-5.0] каби мезонлар орқали баҳоланиши асосланган;
Самарқанд вилояти мисолида ДХШ негизида уруғлик картошка ҳажмини ошириш ҳамда етиштириш жараёнларини тизимли ёндашувлар асосида оптималлаштиришга қаратилган ташкилий-иқтисодий механизми ишлаб чиқилган ва такомиллаштирилган;
Ўзбекистон Республикасида замонавий биотехнологияларга асосланган ҳамда иқтисодий параметрларга мос уруғлик картошка етиштириш ҳажмининг 2030-йилгача бўлган прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Диссертация ишининг илмий ва амалий натижалари асосида қуйидагилар жорий этилди:
картошка уруғчилигида ин витро кўпайтириш асосида маҳсулот ҳажмининг босқичма-босқич мултипликатив ўсишга ва иқтисодий самарадорликни оширишга қаратилган ёндашув Қишлоқ хўжалиги вазирлиги тизимида 17 га майдонда жорий қилинган ҳамда ҳосилдорлик 48 с/га оширилган (Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 14-августдаги 05/05/4953-сон маълумотномаси, Қишлоқ хўжалиги вазирининг 2026-йил 10-мартдаги 01/27-4-51-сонли 13 та банддан иборат “Аҳолини картошкага бўлган эҳтиёжини таъминлаш, картошка етиштириш ҳажмини ошириш ҳамда бозорларда нарх барқарорлигини таъминлаш бўйича чора-тадбирлар Дастури”).
картошка уруғчилигида “Самарадорлик индекси”ни такомиллаштириш ҳамда “Етиштириш-сақлаш-сотиш”ни автоматлаштириш ҳисобига самарадорликни оширишга қаратилган ёндашув республика бўйлаб ижросини таъминлашга қаратилган (Қишлоқ хўжалиги вазирининг 2025-йил 11-сентябрдаги “Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025-йил 18-мартдаги 166-сон қарори ижросини таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида” 218-сон буйруғи, вазирликни 2025-йил 14-августдаги 05/05/4953-сон маълумотномаси). Шунингдек, компания мисолида ортиқча харажатлар 10 % га, уруғ йўқотишлари 5 % га камайтирилиб, иқтисодий самарадорлик 76,67 % га ошиши асосланган;
Самарқанд вилояти мисолида ДХШ асосида уруғлик картошка етиштиришни ташкилий-иқтисодий механизми, 3 йилда 93 минг тонна уруғлик картошка етиштириш прогнози асосида Самарқанд агроинновациялар ва тадқиқотлар институти қошидаги “Ўзбекистон-Корея картошка уруғчилиги маркази” фаолиятига жорий қилинган (Самарқанд агроинновациялар ва тадқиқотлар институти Кузатув кенгашининг 2024-йил 14-июндаги 2-сон, 2025-йил 4-декабрдаги 3-сон йиғилиш баёнлари, Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2026-йил 13-февралдаги 06/26-2-10-05/16-сон маълумотномаси).
замонавий биотехнологияларга асосланган ва иқтисодий параметрларга мос уруғлик картошка етиштириш ҳажмининг 2030-йилгача бўлган прогноз кўрсаткичлари бўйича ишлаб чиқилган таклифлар Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025-йил 8-сентябрдаги ПҚ-269-сон қарорида инобатга олинган, унга кўра 2030-йилгача 617 минг тонна юқори сифатли уруғлик картошка етиштириш орқали иқтисодий самарадорликка эришиш прогноз қилинган (Қишлоқ хўжалиги вазирининг 2025-йил 11-сентябрдаги 218-сон буйруғи билан тасдиқланган 16 та банддан иборат чора-тадбирлар режаси ҳамда вазирликни 2026-йил 13-февралдаги 06/26-2-10-05/16-сон маълумотномаси).