Мирзаназарова Азиза Мирзаабдуллаевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ҳамкорлик педагогикаси асосида талаба қизларда она бола китобхонлик кўникмаларини ривожлантириш механизми”, 13.00.01 – Педагогика назарияси. Педагогик таълимотлар тарихи.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2021.2.PhD/Ped2479
Илмий раҳбар: Маматқулов Мирзаолим Хайдаралиевич, педагогика фанлари доктори (DSc), доцент. Диссертация бажарилган муассаса номи: Наманган давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи: Наманган давлат университети, PhD.03/2025.27.12.Ped.22.02.
Расмий оппонентлар: Нуркелдиева Дилбар Аҳмадовна, педагогика фанлари доктори, профессор; Нарзиқулова Дилноза Хошимжоновна, педагогика фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Андижон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ҳамкорлик педагогикаси асосида талаба қизларда она бола китобхонлик кўникмаларини ривожлантириш механизмига доир таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
талаба қизларда она бола китобхонлик кўникмаларини ривожлантиришнинг ижтимоий-педагогик зарурияти фанлараро (педагогик, психологик, социологик, фалсафий) қиёсий таҳлил қилиш орқали уларнинг фаол ўқиш позицияси, китобхонлик маданияти ва қадриятларга асосланган дунёқарашини ривожлантириш, шахсга йўналтирилган ёндашув ҳамда Сенечал методикаси ва Ж.Эпштейн назариясини маҳаллий шароитга мослаштириш асосида аниқлаштирилган;
ҳамкорлик педагогикаси асосида талаба қизларда она бола китобхонлик кўникмаларини ривожлантиришнинг амалий-тарбиявий иш шакллари ва интерфаол методларга асосланган педагогик механизмлари бўлажак тарбиячи қизлардаги ватанпарварлик ҳисси, меҳр туйғуси ва тарбиявийлик масъулият кўникмаларини ташхислашнинг консентрик ва мунтазамлилик тамойиллари асосида такомиллаштирилган;
бўлажак тарбиячи қизларнинг она бола китобхонлик кўникмаларини ривожлантиришнинг “мақсад→жараён→натижа” тузилмаси асосидаги педагогик модели компетенциявий ва шахсга йўналтирилган ёндашувлар, таълим воситалари (китоб, китоб кундалиги, аудио ва визуал китоб) билан уйғунлаштирилган ҳамда ривожланиш даражалари (юқори, ўрта, қуйи бўлган) когнитив, мотивацион, фаолиятли, рефлексив мезонлар асосида ишлаб чиқилган;
она бола китобхонлик кўникмаларини ривожлантиришга доир билимларни бўлажак тарбиячи қизлар фаолиятида мужассамлаштириш ҳамда она ва болаларга китобхонлик кўникмаларини сингдириш, болаларга бадиий адабиёт қаҳрамонлари образларини ўзлаштириш механизми воситасида имитация (кўчириш, тақлид қилиш) асосида шакллантириш билан боғлиқ илмий-методик тавсиялар ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ҳамкорлик педагогикаси асосида она ва бола китобхонлик кўникмаларини шакллантириш механизми юзасидан олинган натижалар асосида:
талаба қизларда она бола китобхонлик кўникмаларини ривожлантиришнинг ижтимоий-педагогик зарурияти фанлараро (педагогик, психологик, социологик, фалсафий) қиёсий таҳлил қилиш орқали уларнинг фаол ўқиш позицияси, китобхонлик маданияти ва қадриятларга асосланган дунёқарашини шакллантириш, шахсга йўналтирилган ёндашув ҳамда Сенечал методикаси ва Ж.Эпштейн назариясини маҳаллий шароитга мослаштириш асосида аниқлаштирилган таклиф ва тавсиялардан “ЭРАСМУС+Cапаcитй Буилдинг Прожеcт 101129076 ЭМПОWЕР: Wомен Энтрепренеуршип, Эмпоwермент, Эмплоябилитй анд Селф cонфиденcе” номли халқаро лойиҳаси доирасида фойдаланилган (Олий таълим, фан ва инновациалар вазирлиги Низомий номидаги Ўзбекистон Миллий педагогика университетининг 2025-йил 31-октябрдаги № 11-05-6135/04-сонли маълумотномаси). Натижада, талаба қизларда “она-бола” китобхонлик кўникмаларини ривожлантиришнинг психологик-педагогик хусусиятларини аниқлаштиришга эришилган;
ҳамкорлик педагогикаси асосида талаба қизларда она бола китобхонлик кўникмаларини ривожлантиришнинг амалий-тарбиявий иш шакллари ва интерфаол методларга асосланган педагогик механизмлари бўлажак тарбиячи қизлардаги ватанпарварлик ҳисси, меҳр туйғуси ва тарбиявийлик масъулият кўникмаларини ташхислашнинг консентрик ва мунтазамлилик тамойиллари асосида такомиллаштирилган хулосалар ва тавсиялардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Наманган телерадиокомпанияси” ижодий бирлашмаси “Наманган МТРК” телерадиоканалининг 2021-йил июл ва 2022-йил апрел ойларидаги “Добрый денъ” ва “Читающие мамы-читающие денъ” ва “2023-йил “Болаларда китобхонликни ривожлантириш”, медиапроекти дастур ва ссенарийларини тайёрлашда фойдаланилди(Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Наманган телерадиокомпанияси” ижодий бирлашмаси давлат муассасасининг 2023-йил 9-июндаги № Д3-41-199-сонли маълумотномаси). Натижада, талаба қизларда “она-бола” китобхонлик кўникмаларини ривожлантиришга эришилган;
бўлажак тарбиячи қизларнинг она бола китобхонлик кўникмаларини ривожлантиришнинг “мақсад→жараён→натижа” тузилмаси асосидаги педагогик модели компетенциявий ва шахсга йўналтирилган ёндашувлар, таълим воситалари (китоб, китоб кундалиги, аудио ва визуал китоб) билан уйғунлаштирилган ҳамда ривожланиш даражалари (юқори, ўрта, қуйи бўлган) когнитив, мотивацион, фаолиятли, рефлексив мезонлар асосида ишлаб чиқилган таклиф ва тавсиялардан Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги Исҳоқҳон Ибрат номидаги Наманган давлат чет тиллари институтининг 2022-2026-йилларга мўлжалланган “ЭРАСМУС+Cапаcитй Буилдинг Прожеcт 101129076 ЭМПОWЕР: Wомен Энтрепренеуршип, Эмпоwермент, Эмплоябилитй анд Селф cонфиденcе” номли халқаро лойиҳасида фойдаланилган (Исҳоқҳон Ибрат номидаги Наманган давлат чет тиллари институтининг 2025-йил 19-сентябрдаги 2189-03-сонли маълумотномаси). Натижада, “она-бола” китобхонлик кўникмаларини ривожлантириш механизмини шакллантиришга эришилган;
она бола китобхонлик кўникмаларини ривожлантиришга доир билимларни бўлажак тарбиячи қизлар фаолиятида мужассамлаштириш ҳамда она ва болаларга китобхонлик кўникмаларини сингдириш, болаларга бадиий адабиёт қаҳрамонлари образларини ўзлаштириш механизми воситасида имитация (кўчириш, тақлид қилиш) асосида шакллантириш билан боғлиқ илмий-методик тавсиялардан “оилавий саводхонлик кечаси”, “китобхонлик маданиятини яратиш”, “15 дақиқалик китобхонлик”, “Тарихий соат”, СМС-хабарлар деб номланган платформаларда ҳамда “ЭРАСМУС+Cапаcитй Буилдинг Прожеcт 101129076 ЭМПОWЕР: Wомен Энтрепренеуршип, Эмпоwермент, Эмплоябилитй анд Селф cонфиденcе” номли халқаро лойиҳаларида кенг фойдаланилган (Олий таълим, фан ва инновациалар вазирлиги Низомий номидаги Ўзбекистон Миллий педагогика университетининг 2025-йил 31-октябрдаги № 11-05-6135/04-сонли маълумотномаси). Натижада, ҳамкорлик педагогикаси асосида талаба қизларда она бола китобхонлик кўникмаларини ривожлантириш механизмларини такомиллаштиришга эришилган.