Латипов Бобур Баҳром ўғлининг  филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Инглиз ва ўзбек тилларида киноянинг вазифалари, ўзаро таржимаси ва лексикографик талқини” 10.00.06 - Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: 2026 йил 25-февралдаги 143-Х- сонли буйруғи
Илмий раҳбар: Ибрагимов Жавлон Ёрматович, филология фанлари доктори, филология фанлари доктори(DSc), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қарши давлат университети. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи: Қарши давлат университети.
ИК рақами: Қарши давлат университети, DSc.03/2025.27.12. Fil.11.05. 
Расмий оппонентлар: филология фанлари доктори, профессор Н.Юлдошева; филология фанлари бо'йича фалсафа доктори (PhD) доцент,  Ш.Бобожонова. 
Етакчи ташкилот: Термиз давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади инглиз ва ўзбек тилларидаги киноя, уни ифодаловчи бирликлар таржимасидаги муаммолар ҳамда лексикографик талиқнидаги универсаллик ва фарқларни аниқлашдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
киноявий мазмуннинг тўлиқ очилиши контекстига боғлиқ бўлиб, у фонетик, лексик, морфологик, синтактик ва прагматик воситаларнинг биргаликдаги таъсири орқали юзага чиқиши икки тилдаги матнлар қиёси асосида далилланган;
чоғиштирилаётган тилларда киноянинг воқеланишида а) эвфемик хусусиятга эгалик; мулоқот иштирокчилари учун тушунарлилик; д) ижтимоий вазифалардаги ўхшашлик каби умумийликлар ҳамда а) йўналирилиш шакли; б) қабул қилиниши; д) нолисоний воситалар таъсирига кўра фарқларга эга эканлиги киноявий бирликлар иштирок этган матнлар қиёси асосида далилланган;
инглиз тилидаги киноявий бирликларни ўзбек тилига ўгиришда уч хил ҳолат: кноявий кўчим ифодалаётган бирлик денотатив маъноси орқали таржима қилиш; тескари маъно салбий денотатив маънога эга бирликлар билан ифодалаш; айнан киноявий кўчимга эга бирликлар билан таржима қилиш кузатилиши ҳамда улардан охиргиси энг мақбул эканлиги исботланган;
ўзбек тилидаги киноявий бирликлар умумий изоҳли луғатлар (кўчма маънонинг махсус помета билан берилиши), энантиосемик луғатлар ҳамда ибораларни изоҳловчи луғатларда; инглиз тилидаги изоҳли, таржима луғатларида (кам ҳолларда) ҳамда тил корпусларида берилиши икки тилдаги луғатлар таҳлили асосида далилланган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.  
Ўзбек ва инглиз тилларидаги киноя ҳамда уни ифодаловчи бирликлар таржимаси, лексикографик талқинидаги муаммоларни аниқлаш жараёнида олинган илмий натижалар асосида:
киноявий мазмуннинг тўлиқ очилиши контекстига боғлиқ бўлиб, у фонетик, лексик, морфологик, синтактик ва прагматик воситаларнинг биргаликдаги таъсири орқали юзага чиқиши икки тилдаги матнлар қиёси асосида далилланган; чоғиштирилаётган тилларда киноянинг воқеланишида а) эвфемик хусусиятга эгалик; мулоқот иштирокчилари учун тушунарлилик; д) ижтимоий вазифалардаги ўхшашлик каби умумийликлар ҳамда а) йўналирилиш шакли; б) қабул қилиниши; д) нолисоний воситалар таъсирига кўра фарқларга эга эканлиги киноявий бирликлар иштирок этган матнлар қиёси асосида далилланганлигига оид маълумотлардан 2021-2023-йилларда бажарилган “Ўзбек адабиётининг кўп тилли (ўзбек, рус, инглиз тилларида) электрон платформасини яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳасида фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат оʻзбек тили ва адабиёти университетининг 2026-йил 16-мартдаги № 04/1-1411 рақамли маʼлумотномаси). Тадқиқот натижалари асосида тилшуносликда кинояларнинг ўрганилиш муаммолари ва уларнинг инглиз ва ўзбек тилларидаги ўрни ҳамда мулоқот самарадорлигини таъминлашда ушбу муаммоларнинг ёритилиши асосларидан хулосалар чиқариш имконини берган;
инглиз тилидаги киноявий бирликларни ўзбек тилига ўгиришда уч хил ҳолат: кноявий кўчим ифодалаётган бирлик денотатив маъноси орқали таржима қилиш; тескари маъно салбий денотатив маънога эга бирликлар билан ифодалаш; айнан киноявий кўчимга эга бирликлар билан таржима қилиш кузатилиши ҳамда улардан охиргиси энг мақбул эканлиги исботланганлигига оид маълумотлардан Давлат илмий-техник дастурлари доирасидаги 2022-2024-йилларда бажарилган ИЛ-402104209 рақамли “Ахборот-қидирув тизимлари (Гоогле, Яндех, Гоогле транслате) учун автоматик ишлов бериш – ўзбек тилининг морфолексикони ва морфологик анализатори дастурий воситасини яратиш” номли амалий грант лойиҳасида фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат оʻзбек тили ва адабиёти университетининг 2026-йил 16-апрелдаги № 04/1-1410 рақамли маʼлумотномаси). Бу маʼлумотлар амалий грант доирасида тайёрланган илмий мақолалар, тезислар ҳамда монографиялар савиясини оширишда хизмат қилган; 
ўзбек ва инглиз тилларида киноянинг вазифалари, ўзаро таржимаси ҳамда лексикографик талқини аниқланиб, киноянинг мазмуннинг тўлиқ очилиши контекстига боғлиқ бўлиб, у фонетик, лексик, морфологик, синтактик ва прагматик воситаларнинг биргаликдаги таъсири орқали юззага чиқиши икки тилдаги матнлар қиёси асосида далилланган илмий маълумотлардан фойдаланганлиги асосида далилланганлигига доир маълумотлардан Қашқадарё вилоят телерадиокомпанияси “Олтин воҳа” радиосининг “Репортаж” эшиттириши ссенарийсини тайёрлашда фойдаланилган (Қашқадарё вилоят телерадиокомпаниясининг 2026-йил 19-мартдаги 17-05/50-сонли маʼлумотномаси). Натижада радиоешиттириш мазмуни янада мукаммаллашган, илмий далиллар билан бойишига эришилган.