Холиқова Заҳро Арол қизининг филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ранг консептининг лингвомаданий аспекти” 10.00.01 - Ўзбек тили. 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/Fil5486
Илмий раҳбар: Бахриддинова Башорат Мадиевна, филология фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Шаҳрисабз давлат педагогика институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи: Қарши давлат университети.
ИК рақами: DSc.03/2025.27.12.Fil.11.05. 
Расмий оппонентлар: филология фанлари доктори, доцент Холида Йўлдашева; филология фанлари доктори, доцент Нафиса Ғайбуллаева
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II.Тадқиқотнинг мақсади. Ўзбек тилида ранг билдирувчи лексик бирликларнинг лингвомаданий консепт сифатидаги хусусиятларини ёритишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
ўзбек тили материаллари асосида ранг консепти илк бор лингвомаданий ва когнитив ёндашув нуқтайи назаридан комплекс таҳлил қилинди;
ўзбек тилида кўп ишлатиладиган асосий ранг консептларининг лингвомаданий илдизлари, уларнинг исломий-фалсафий ва халқона мифологик асослари билан боғлиқлиги илмий асосда далилланди;
ранг номлари иштирокидаги фразеологик, паремиологик, метафорик ва ономастик бирликларнинг миллий-маданий мазмуни тизимли равишда аниқланиб, уларнинг консептуал тузилмаси белгиланди;
ўзбек халқининг рамзлар, ўхшатишлар ва метафоралардаги ранг ифодалари орқали шаклланган миллий қадриятлари лингвокултурологик жиҳатдан таҳлил қилинди.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
 Диссертацияда  олинган  илмий натижалар амалиётга жорий этилган ва ваколатли муассасалар томонидан тасдиқланган. Диссертацияда ўзбек тили консептосферасида ранг консептларининг лингвомаданий хусусиятларини тавсифлаш асосида ишлаб чиқилган назарий қарашлар ҳамда ранг консептларининг лингвокултурологик кодлари ва лингвокултуремаларини аниқлашга оид ёндашувлардан давлат илмий-техника дастурлари доирасида 2022–2024-йилларда амалга оширилган ИЛ-402104209-рақамли “Ахборот-қидирув тизимлари (Google, Yandex, Google Translate) учун автоматик ишлов бериш воситаси – ўзбек тилининг морфолексикони ва морфологик анализатори дастурий воситасини яратиш” мавзусидаги илмий-амалий лойиҳа доирасида тил бирликларини автоматик аниқлаш, уларнинг семантик хусусиятларини белгилаш ҳамда рақамли лингвистик моделлаштириш жараёнларида назарий асос сифатида фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2026-йил 8-январдаги 04/1-122-сон маълумотномаси).
Шунингдек,  ўзбек тилида кенг қўлланиладиган оқ, қора, кўк, яшил, сариқ каби асосий ранг консептларининг лингвомаданий илдизлари, уларнинг исломий-фалсафий ҳамда халқона мифологик асослари билан узвий боғлиқлиги, шунингдек, ранг консептларининг ўзбек тили консептосферасидаги лингвомаданий модели ҳамда уларнинг халқ оғзаки ижоди, маросимий нутқ, паремиология ва бадиий адабиётдаги функсионал-семантик хусусиятларига оид диссертант томонидан ишлаб чиқилган илмий хулосалардан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида  2023-2024-йилларда бажарилган АЛ-662205561 рақамли “Алишер Навоий муаллифлик корпуси” мавзусидаги амалий лойиҳа доирасида методик ва назарий асос сифатида фойдаланилган. Мазкур илмий натижалар Алишер Навоий асарларининг муаллифлик корпусини шакллантириш, ундаги ранг бирликларининг лингвомаданий хусусиятларини аниқлаш, уларнинг консептуал-семантик моделларини белгилаш ҳамда бадиий матнларда ифодаланиш хусусиятларини тизимлаштириш жараёнида муҳим аҳамият касб этган. (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2026-йил 7-апрелдаги № 04/1-1884-сон маълумотномаси).
Тадқиқотда илгари сурилган илмий хулосалар Қашқадарё вилояти телерадиоканалининг “Очиқ мулоқот” радиоешиттиришида ёритилиб, оммавий коммуникация амалиётига татбиқ этилди. Радиоешиттириш жараёнида ранг консептининг лингвомаданий жиҳатлари, уларнинг миллий тафаккур, маданий қадриятлар ҳамда тил бирликларида акс этиши, шунингдек рангларнинг лингвокултурологик код сифатидаги хусусиятлари ҳақида илмий асосланган маълумотлар кенг аудиторияга етказилди. Бу эса ранг консептининг тил ва маданият тизимидаги ўрни ҳамда лингвомаданий аҳамиятини оммалаштиришга хизмат қилди (Қашқадарё вилояти телерадиоканалининг 2026-йил 18-февралдаги 17-05/38-сон маълумотномаси)