Рахимова Шахноза Рахимовнанинг филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Колум Маккенн прозасида тарихий можаролар ва шахсий тажриба руҳий жароҳатлар триггери сифатида”, 10.00.04 – Европа, Америка ва Австралия халқлари тили ва адабиёти.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: № B2025.4.PhD/Fil6746.
Илмий раҳбар: Ниязова Мохичехра Хаятовна, филология фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Бухоро давлат университети, DSc.03/2025.27.12.Fil.08.08.
Расмий оппонентлар: Гадоева Мавлюда Ибрагимовна, филология фанлари доктори, профессор; Хамдамова Ситора Бахшиллоевна, филология фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат чет тиллар университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Колум Маккенн прозасида тарихий можаролар ва шахсий тажрибанинг руҳий жароҳатлар триггери сифатидаги функсиясини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Колум Маккеннинг “Апейрогон”, “ТрансАтлантика” ва “Ажиб дунё айланаверсин” романларида шахсий травмаларни шакллантирувчи асосий триггерлар сифатида Ҳолокост, терроризм, қуллик, босқин ва фуқаролар уруши каби тарихий можароларнинг бадиий аҳамияти, асарларда уйдирма ва тарихий қаҳрамонлар мисолида коллектив тарихий хотира фонида травматик тажриба шаклланиш механизми устиворлиги аниқланган;
Колум Маккеннинг асарларида пост-хотира ва викария травмасининг хусусиятлари фотосуратлар, товушлар, мактублар, кийим-кечак ва маданий образлар каби бадиий элементлар латент хотираларни фаоллаштирувчи триггер сифатида ишлатилгани, травмани ифодалаш шакллари сифатида такрор, фрагментация, хронотопик беқарорлик ва интермедиявийлик каби омиллар негизида шаклланиши асосланган;
Колум Маккенн асарларида баён структурасининг травматик мазмун билан боғлиқлиги циклик вақт, лирик чекинишлар, интермедиялар ва мета-тарихлар орқали намоён бўлиши К. Карут, М. Хирш, Ф. Жеймисон ва Х. Уайтнинг постмодерн тасвир ва тарихни нарратив сифатида талқин қилиш назарияларига мувофиқлиги, травматик мазмун ва матн шаклини ўзгартириш ўртасидаги боғлиқлик асосида намоён бўлиши исботланган;
Биографик асар қаҳрамонлари травма ташувчиси сифатидаги роли, эркак ва аёл қаҳрамонлар травматик тажрибани ҳаракат, сукут, визуал рамзлар ёки матн орқали турлича сақлаши ва узатиши, эмпатия (бошқалар дардини ҳис қилиш) ва тинглаш орқали ўз травмасини юзага чиқиши мумкинлиги далилланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Колум Маккенн прозасида тарихий можаролар ва шахсий тажрибанинг руҳий жароҳатлар триггери сифатида таъсирини ўрганишга доир ишлаб чиқилган методик ва амалий тавсиялар асосида:
Колум Маккеннинг “Апейрогон”, “ТрансАтлантика” ва “Ажиб дунё айланаверсин” романларида шахсий травмаларни шакллантирувчи асосий триггерлар сифатида Ҳолокост, терроризм, қуллик, босқин ва фуқаролар уруши каби тарихий можароларнинг бадиий аҳамияти, асарларда уйдирма ва тарихий қаҳрамонлар мисолида коллектив тарихий хотира фонида травматик тажриба шаклланиш механизми устиворлигига оид илмий ва назарий хулосалардан Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университетида 2024–2025 йилларда бажарилган ИЛ-7823051524-сонли “Паратранслатор – параллел корпусга асосланган электрон контекстологик таржима луғат платформасини яратиш” фундаментал лойиҳасида фойдаланилган. Натижада замонавий адабиётшунослик, постмодернизм ва унинг тузилма-услубий хусусиятлари бўйича материалларнинг мазмуни сезиларли даражада яхшиланишига эришилган;
Колум Маккеннинг асарларида пост-хотира ва викария травмасининг хусусиятлари фотосуратлар, товушлар, мактублар, кийим-кечак ва маданий образлар каби бадиий элементлар латент хотираларни фаоллаштирувчи триггер сифатида ишлатилгани, травмани ифодалаш шакллари сифатида такрор, фрагментация, хронотопик беқарорлик ва интермедиявийлик каби омиллар негизида шаклланишига оид назарий хулосалардан Бухоро давлат университети ва Болгариянинг София университети ҳамкорлигида амалга оширилган “КА-171 академик алмашинув лойиҳаси” халқаро лойиҳасида фойдаланилган. Натижада замонавий жаҳон адабиёти тенденсиялари бўйича илмий адабиёт базаси бойитилган ва бадиий нарратив билан тарихий хотира ўртасидаги ўзаро боғлиқлик янада чуқурроқ талқин қилинишига эришилган;
Колум Маккенн асарларида баён структурасининг травматик мазмун билан боғлиқлиги циклик вақт, лирик чекинишлар, интермедиялар ва мета-тарихлар орқали намоён бўлиши К. Карут, М. Хирш, Ф. Жеймисон ва Х. Уайтнинг постмодерн тасвир ва тарихни нарратив сифатида талқин қилиш назарияларига мувофиқлиги, травматик мазмун ва матн шаклини ўзгартириш ўртасидаги боғлиқлик асосида намоён бўлишига доир хулоса ва натижалардан Бухоро вилояти телерадиокомпаниясида “Ассалом Бухоро”, “Долзарб мавзу” кўрсатувлари ссенарийларини тайёрлашда фойдаланилган. Натижада ушбу телекўрсатувлар учун тайёрланган материалларнинг мазмуни сезиларли даражада яхшиланишига хизмат қилган.