Усманова Хумора Аҳмаджоновнанинг филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.  
Ўзбек шеъриятида рамзлар ва уларнинг лингвопоетик хусусиятлари, 10.00.01 – Ўзбек тили. (Филология фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2022.2.PhD/Fil2410 
Диссертация бажарилган муассаса номи: ЎзР Фанлар академияси Ўзбек тили, адабиёти ва фолклори институти.
Илмий раҳбар: Йўлдашев Маъруфжон Муҳаммаджонович филология фанлари доктори 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: ЎзР ФА Ўзбек тили, адабиёти ва фолклори институти, DSc 05/2025.27.12 Fil.15.03 рақамли Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: филология фанлари доктори, профессор Азимов Иномжон Мамасодиқович, филология фанлари доктори, профессор Муяссар Сапарниязова
Етакчи ташкилот: Қўқон давлат университети. 
Диссертация йўналиши: назарий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ўзбек тили шеърий матнларидаги мумтоз-анъанавий ва хусусий-муаллифлик рамзлари табиатини ўрганиш, уларнинг ўзига хос адабий-эстетик тамойилларини тадқиқ этиш ҳамда индивидуал жиҳатларни очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотининг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
ўзбек тилшунослигида шеърий рамзлар илк бор лингвосемиотик, лингвопоетик ва лингвомаданий ёндашувлар интеграцияси асосида комплекс тизим сифатида тадқиқ қилинди ҳамда уларнинг назарий талқини консептуал жиҳатдан аниқлаштирилди;
ўзбек шеъриятидаги рамзларнинг лингвосемиотик таснифи ишлаб чиқилди ва улар мумтоз-анъанавий ҳамда хусусий гуруҳларга ажратилди; мазкур таснифнинг семантик ва функсионал мезонлари асослаб берилди;
рамзларнинг бадиий ғоя ифодасидаги ўрни ва поетик мақсад вербализациясидаги роли аниқланиб, уларнинг шеърий матн семантикасини кўп қатламли структура сифатида шакллантириши илмий жиҳатдан исботланди;
шеърий матнда рамзларнинг яширин ва ошкора ифодаланиш механизмлари тизимлаштирилди ҳамда уларнинг эстетик таъсирчанлик ва интерпретатив имкониятларни кучайтиришдаги функсияси очиб берилди;
рамзларнинг маъно ташиш хусусиятлари лексик-семантик, ассоциатив ва прагматик аспектларда таҳлил қилиниб, уларнинг кўп босқичли семантик моделга эга экани асосланди;
рамзларнинг метафора ва бошқа кўчим турларидан фарқли жиҳатлари аниқлаштирилди ҳамда уларнинг барқарор маданий код сифатидаги мақоми илмий далиллар асосида белгиланди;
ўзбек шеъриятидаги рамзлар миллий тафаккур, маданий хотира ва эстетик дунёқарашнинг лингвистик модели сифатида талқин қилинди ва бу ёндашув консептуал жиҳатдан асослаб берилди.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбек шеъриятида рамзлар ва уларнинг лингвопоетик хусусиятларини тадқиқ этиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
тадқиқот доирасида илгари сурилган ўзбек шеъриятида рамзларнинг бадиий аҳамияти, рамзий образларнинг шеъриятда тутган ўрни, тасвир ва ифода усуллари, эстетик функсияси ҳақидаги қарашларидан ҳамда тадқиқотда берилган ўзбек шеъриятида рамзларнинг лингвопоетик ва лингвомаданий хусусиятлари ёритилган мумтоз ва замонавий шеърий матнлари таҳлилидан ЎзР ФА Ўзбек тили, адабиёти ва фолклори институтида 2021-2022-йилларда бажарилган ИЛ-21071156 рақамли “Антропоцентрик тилшунослик терминлари изоҳли луғатини тузиш ва нашр қилиш” (луғатнинг мобил иловаси ва вебсайтини яратиш) мавзусидаги инновацион лойиҳада рамз ва унга ёндош ҳодисалар изоҳланганда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Фанлар академиясининг 2025-йил 3-июлдаги 3/1255-1637-сонли маълумотномаси). Натижада лойиҳа материалларининг лисоний бирликлар воситасида асосланганлик даражаси ошган ҳамда мазмунан бойиган; 
ўзбек шеъриятида қўлланган рамзларнинг шаклий услубий хусусияти, рамз ва образлар тизими тамойиллари, хусусий-муаллифлик белгилари, лингвопоетик хусусиятлари, эволюциясининг кўлами, халқ оғзаки ижоди билан уйғун қирралари ҳақидаги илмий хулосалардан Қорақалпоқ давлат университетида 2024-2025-йилларда бажарилган АЛ-662204393 рақамли “Қорақалпоғистон фолклоршунослиги антологиясини яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳада фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университетининг 2025-йил 18-июндаги № 01-21-04/2094-сонли маълумотномаси). Натижада лойиҳа замонавий ўзбек тилшунослигидаги янгиланишлар, лингвопоетик тушунчалари билан тўлдирилишида тадқиқот иши манба вазифасини бажарган.