Машарипов Сардорбек Фархадовичнинг
фалсафа доктори (PhD) Диссертация ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Минтақа иқтисодиётини барқарор ривожлантиришда инвестицион имкониятларни ошириш ва улардан самарали фойдаланиш” (Хоразм вилояти мисолида), 08.00.12 - “Минтақавий иқтисодиёт”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.PhD/Iqt5836.
Илмий раҳбар: Саидов Дилшодбек Раззакович, иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Абу Райҳон Беруний номидаги Урганч давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Абу Райҳон Беруний номидаги Урганч давлат университети, DSc.03/2025.27.12.I.06.04.
Расмий оппонентлар: Байхонов Баҳодиржон Турсунбоевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор;  Джаббарова Зилола Сабуровна, иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори.
Етакчи ташкилот: Қарши давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади минтақа иқтисодиётини барқарор ривожлантиришда инвестицион имкониятларни ошириш ва улардан самарали фойдаланиш бўйича таклиф ва тавсийалар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
минтақада қишлоқ хўжалиги, саноат ва хизмат кўрсатиш тармоқлари кесимида инвестиция эластиклигининг иқтисодий, ижтимоий, демографик, технологик омиллар таъсирида 0,24≤e_Q≤0,44, 0,51≤e_S≤0,70 ва 0,55≤e_X≤0,73 чекли оралиқларда тебраниши асосланган ва уларнинг e_Q+e_S+e_X≥1,64 оптимал муносабатида инвестиция оқимини тармоқлараро мувофиқлаштириш механизми таклиф этилган;
минтақада асосий капиталга ўзлаштирилган инвестициялар чегаравий самарадорлиги ва  стохастик чегаравий таҳлил асосида баҳоланган техник самарадорлик коеффициентлар мултипликацияси орқали интеграллашган инвестиция самарадорлиги индекси (ИСИ) нинг ISI<0,67 (самарадорликнинг юқори захираси), 0,67≤ISI≤0,73 (самарадорликнинг ўртача захираси), ISI>0,73 (самарадорликнинг қуйи захираси) мезон даражалари асосида ҳудудлараро иқтисодий ўсиш захирасини баҳолаш усули таклиф этилган;
минтақада транспорт-логистика, энергетика, меҳнат бозори, интеллектуал ва институционал омиллари асосида ҳамда d_h=〖λ∙(d_h^+ )〗^m∙(d_h^- )^(-m) эҳтимолий-мантиқий модел билан аниқланган минтақа инфратузилмасининг инновация инвестицияларини ўтказувчанлик коеффициентига нисбатан d>0,684 (юқори конвергент),
0,559≤d≤0,684 (потенсиал конвергент), d<0,559 (дивергент) инвестицион муҳит даражаларида ҳудудларни сегментациялаш таклиф этилган;
Хоразм вилоятида инвестицион имкониятларни ошириш ва улардан самарали фойдаланиш асосида барқарор иқтисодий ривожлантиришнинг 2026-2030-йиллар бўйича кўп сенарийли прогноз параметрлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Минтақа иқтисодиётини барқарор ривожлантиришда инвестицион имкониятларни ошириш ва улардан самарали фойдаланиш бўйича олинган илмий натижалар асосида: 
минтақада қишлоқ хўжалиги, саноат ва хизмат кўрсатиш тармоқлари кесимида инвестиция эластиклигининг иқтисодий, ижтимоий, демографик, технологик омиллар таъсирида 0,24≤e_Q≤0,44, 0,51≤e_S≤0,70 ва 0,55≤e_X≤0,73 чекли оралиқларда тебраниши асосланган ва уларнинг e_Q+e_S+e_X≥1,64 оптимал муносабатида инвестиция оқимини тармоқлараро мувофиқлаштириш механизми Хоразм вилояти ҳокимилиги маҳкамаси фаолиятига жорий қилинган (Хоразм вилояти ҳокимлигининг 2026-йил 2-апрелдаги 4-09/3236-сон маълумотномаси). Натижада, минтақада инвестиция оқимларини қайта тақсимлаш орқали юқори мултипликатив самара берувчи тармоқларга устуворлик бериш тизими шакллантирилиб, ресурслардан фойдаланиш самарадорлиги оширилган ва иқтисодий ўсишнинг барқарорлиги таъминланган;
минтақада асосий капиталга ўзлаштирилган инвестициялар чегаравий самарадорлиги ва  стохастик чегаравий таҳлил асосида баҳоланган техник самарадорлик коеффициентлар мултипликацияси орқали интеграллашган инвестиция самарадорлиги индекси (ИСИ) нинг ISI<0,67 (самарадорликнинг юқори захираси), 0,67≤ISI≤0,73 (самарадорликнинг ўртача захираси), ISI>0,73 (самарадорликнинг қуйи захираси) мезон даражалари асосида ҳудудлараро иқтисодий ўсиш захирасини баҳолаш усули Хоразм вилояти ҳокимилиги маҳкамаси фаолиятига жорий қилинган (Хоразм вилояти ҳокимлигининг 2026-йил 2-апрелдаги 4-09/3236-сон маълумотномаси). Натижада, ҳудудлар 0,73<ИСИ<0,67 мезонлари бўйича гуруҳларга ажратилиб, дифференциал инвестиция сиёсати ишлаб чиқилган ва ушбу ёндашув асосида иқтисодий ўсиш захиралари аниқланиб, паст самарадор ҳудудлар учун мақсадли дастурлар ишлаб чиқилган;
минтақада транспорт-логистика, энергетика, меҳнат бозори, интеллектуал ва институционал омиллари асосида ҳамда d_h=〖λ∙(d_h^+ )〗^m∙(d_h^- )^(-m) эҳтимолий-мантиқий модел билан аниқланган минтақа инфратузилмасининг инновация инвестицияларини ўтказувчанлик коеффициентига нисбатан d>0,684 (юқори конвергент),
0,559≤d≤0,684 (потенсиал конвергент), d<0,559 (дивергент) инвестицион муҳит даражаларида ҳудудларни сегментациялаш таклифи Хоразм вилояти ҳокимлиги маҳкамаси фаолиятига жорий қилинган (Хоразм вилояти ҳокимлигининг 2026-йил 2-апрелдаги 4-09/3236-сон маълумотномаси). Натижада, сегментация натижалари асосида инвесторларга йўналтирилган аниқ тавсиялар ва инфратузилма ривожлантириш устуворликлари белгиланган ва ҳудудий ривожланиш стратегияларини дифференциаллаштириш ва инвестиция рискларини камайтириш механизми жорий этилган;
Хоразм вилоятида инвестицион имкониятларни ошириш ва улардан самарали фойдаланиш асосида барқарор иқтисодий ривожлантиришнинг 2026-2030-йиллар бўйича кўп сенарийли прогноз параметрлари Хоразм вилояти ҳокимилиги маҳкамаси фаолиятига жорий қилинган (Хоразм вилояти ҳокимлигининг 2026-йил 2-апрелдаги 4-09/3236-сон маълумотномаси). Натижада, инвестиция ҳажми, бандлик даражаси ва ўртача 2-5 фоиз ЯҲМ ўсиши бўйича мақсадли кўрсаткичлар белгиланган ва узоқ муддатли режалаштириш самарадорлиги оширилиб, барқарор иқтисодий ривожланиш учун стратегик асос яратилган.