Хайитов Лазизбек Рустамжон ўғлининг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Интегратив ёндашув асосида бўлажак сурдопедагогларнинг касбий компетентлилигини ривожлантириш”, 13.00.03 -Махсус педагогика (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B.2023.3.DSc/Ped675.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон миллий педагогика университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Ўзбекистон миллий педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Ped.03.03.
Расмий оппонентлар: Хакимова Муҳаббатхон Файзиевна, педагогика фанлари доктори, профессор; Абдуллаева Гавҳархон Сапаровна, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор; Шарофутдинова Раънохон Шавкатовна, педагогика фанлари доктори (DSc), доцент.
Етакчи ташкилот: Жиззах давлат педагогика университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади интегратив ёндашув асосида бўлажак сурдопедагогларни касбий компетентлилигини ривожлантириш бўйича методик тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
бўлажак сурдопедагогларнинг касбий компетентлилигини ривожлантиришнинг дидактик имкониятлари касбий тайёргарликни таълимнинг таркибий (яхлитлик, кўп предметлик, мантиқий тузилмавийлик) компонентларига структуралаш, махсус-инклюзив таълимнинг интегративлигини касбий хусусиятларнинг мақсадга мувофиқлигига, индивидуал шахсий қадриятлар тизимларига мослаштиришни коррексион баҳолаш асосида аниқлаштирилган;
бўлажак сурдопедагогларнинг касбий компетентлилигининг инвариант модели касбий тайёргарлик жараёнлари (ахборот мазмуни, мантиқий-гносеологик, ташкилий методик)ни фанлараро уйғунлик, натижага йўналтирилганлик, ўзаро боғлиқлик босқичларга мувофиқлаштириш, дидактик таъминот воситаларини интеграцион мазмун, функсия ва ўқитиш методларига координациялаш асосида такомиллаштирилган;
бўлажак сурдопедагогларнинг касбий компетентликни ривожлантириш мазмуни махсус педагогика ва тил ўрганиш соҳаларини индивидуаллаштирилган таълимнинг касбий-амалий компетенсияларга мослаштириш, муаммоли ўқитиш технологияларини “шахсий-йўналтирилган” “вазифа-диалог-ўйин” таянч технологик комплекси, cасе-студй, портфолио технологияларга мос модернизациялаш асосида такомиллаштирилган;
бўлажак сурдопедагогларнинг касбий компетентликни ривожлантириш методикаси фанлараро интеграцияни инклюзив таълим ва реабилитация мазмунига консолидациялаш, рефлектив таҳлил технологияларни муаммоли вазиятлар, ролли ўйинлар, касбий тренинглар каби интерактив дарсларга қўллаш, ўз ўзини баҳолашни комплекс таҳлил ва ечим ишлаб чиқиш асосида такомиллаштирилган;
бўлажак сурдопедагогларни касбий фаолиятга тайёрлаш самарадорлиги касбий компетентликни ривожлантиришнинг фанлараро интеграциясини кучайтириш, рефлексив ва баҳоловчи фаолиятини инновацион таълим жараёнига интеграциялаш, билимлар динамиклигини мезонли баҳолаш асосида оширилган..
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Интегратив ёндашув асосида бўлажак сурдопедагогларни касбий компетентлилигини ривожлантириш бўйича олинган натижалар асосида:
бўлажак сурдопедагогларнинг касбий компетентлилигини ривожлантиришнинг дидактик имкониятлари касбий тайёргарликни таълимнинг таркибий (яхлитлик, кўп предметлик, мантиқий тузилмавийлик) компонентларига структуралаш, махсус-инклюзив таълимнинг интегративлигини касбий хусусиятларнинг мақсадга мувофиқлигига, индивидуал шахсий қадриятлар тизимларига мослаштиришни коррексион баҳолаш асосида аниқлаштиришга оид таклифлар “Сурдопедагогика” номли дарслик мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 17-июлдаги 22-01-246/22 рақамли маълумотномаси). Натижада бўлажак сурдопедагог касбий компетентлилиги мазмуни ва технологиясини таҳлил қилиш имконияти яратилган;
бўлажак сурдопедагогларнинг касбий компетентлилигининг инвариант модели касбий тайёргарлик жараёнлари (ахборот мазмуни, мантиқий-гносеологик, ташкилий методик)ни фанлараро уйғунлик, натижага йўналтирилганлик, ўзаро боғлиқлик босқичларга мувофиқлаштириш, дидактик таъминот воситаларини интеграцион мазмун, функсия ва ўқитиш методларига координациялаш асосида такомиллаштиришга оид таклифлар “Сурдопедагогика” номли дарслик мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 17-июлдаги 22-01-246/22 рақамли маълумотномаси). Натижада махсус педагогика йўналиши ўқув жараёнини ривожлантириш имкони яратилган;
бўлажак сурдопедагогларнинг касбий компетентликни ривожлантириш мазмуни махсус педагогика ва тил ўрганиш соҳаларини индивидуаллаштирилган таълимнинг касбий-амалий компетенсияларга мослаштириш, муаммоли ўқитиш технологияларини “шахсий-йўналтирилган” “вазифа-диалог-ўйин” таянч технологик комплекси, cасе-студй, портфолио технологияларга мос модернизациялаш асосида такомиллаштиришга оид таклифлар “Талаффуз малакаларини шакллантириш” номли дарслик мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 17-июлдаги 22-01-246/22 рақамли маълумотномаси). Натижада интегратив ва модул-тизимли ёндашув асосида интерактив ўқитиш методлари, амалий машғулотлар ва рефлектив таҳлил технологияларини уйғунлаштирган ҳолда бўлажак сурдопедагогларнинг мантиқий маданиятини шакллантириш механизмларини ривожлантириш имкони оширилган;
бўлажак сурдопедагогларнинг касбий компетентликни ривожлантириш методикаси фанлараро интеграцияни инклюзив таълим ва реабилитация мазмунига консолидациялаш, рефлектив таҳлил технологияларни муаммоли вазиятлар, ролли ўйинлар, касбий тренинглар каби интерактив дарсларга қўллаш, ўз ўзини баҳолашни комплекс таҳлил ва ечим ишлаб чиқиш асосида такомиллаштиришга оид таклифлар “Махсус фанларни ўқитиш методикаси” номли дарслик мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 17-июлдаги 22-01-246/22 рақамли маълумотномаси). Натижада интегратив ёндашув асосида бўлажак сурдопедагогларни касбий компетентлилигининг ўқув-методик таъминотини ривожлантириш имкони кенгайтирилган.
бўлажак сурдопедагогларни касбий фаолиятга тайёрлаш самарадорлиги касбий компетентликни ривожлантиришнинг фанлараро интеграциясини кучайтириш, рефлексив ва баҳоловчи фаолиятини инновацион таълим жараёнига интеграциялаш, билимлар динамиклигини мезонли баҳолаш асосида оширишга оид таклифлар “Махсус фанларни ўқитиш методикаси” номли дарслик мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 17-июлдаги 22-01-246/22 рақамли маълумотномаси). Натижада бўлажак сурдопедагогларни касбий компетентлилигининг ривожланишига эришилган.
