Хасанов Саидавзалхон Абдурахмановичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон 

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Қари ва кекса ёшдаги шахсларда сурункали тонзиллитнинг клиник кечиши ва даволашнинг ўзига хос хусусиятлари”, 14.00.04 – Оториноларингология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: №B2020.3.PhD/Tib1147.
Илмий раҳбар: Арифов Сайфутдин Саидазимович, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тиббиёт ходимларининг касбий малакасини ривожлантириш маркази.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат тиббиёт университети, DSc.06/2025.27.12.Tib.01.06.
Расмий оппонентлар: Бакиева Шаҳло Ҳамидуллаевна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Добрецов Константин Григоревич, тиббиёт фанлари доктори, профессор (Россия Федерацияси).
Етакчи ташкилот: И.К.Ахунбаев номидаги Қирғиз давлат тиббиёт академияси (Қирғизистон).
Диссертациянинг йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади:
қари ва кекса ёшдаги сурункали тонзиллитли беморларда клиник кечишининг хусусиятларини, интоксикация даражасини, аллергизацияни ва тананинг адаптацион реакциясини ҳисобга олган ҳолда комплекс консерватив даволашни такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
қари ва кексаларда ЛОР аъзолари касалликлари орасида сурункали тонзиллит 2,7% ва 2,3%, яъни бошқа ёш гуруҳларига нисбатан ишонарли кам учраши сабабли уни амалиётда ташхислашда хатоликларни келиб чиқишига олиб келиши аниқланган;
беморларда мослашув реакцияларининг аксарият ҳолда физиологик турлари, яъни машқ реакцияси - 51,6%да, фаоллашув реакцияси - 41,9%да, патологик тури - сурункали стресс реакцияси 6,5%да қайд этилиши 60-74 ёш гуруҳида 74,6%да ва 75-90 ёш гуруҳида 73%да сурункали тонзиллитнинг оддий шакли кўп учраши билан боғлиқлиги аниқланган;
қари ва кексаларда сурункали тонзиллитни этиологик омил сифатида Стрептоcоccус пёгенес (51,6%), Cандида (51,6%), Стапҳйлоcоccус эпидермидис (45,2%), Энтероcоccус (35,5%), Стапҳйлоcоccус ауреус (32,3%) топилиши инобатга олган ҳолда беморларни даволаш натижасида 82,3%да клиник тузалишга эришилиши исботланган;
илк бор сурункали тонзиллитни комплекс даволашда химотрипсинни интратонзилляр юбориш усулини қўллаш натижасида бодомсимон муртаклар паренхимаси ва лакуналари соҳасида шаклланган чандиқли-фиброз битишмаларнинг юмшаши ва қисман бартараф бўлиши, тўқима инфилтрациясини камайиши кўринишда намоён бўлиши исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг илмий-тадқиқот ишлари натижаларини амалиётга татбиқ этиши бўйича 2025 йил 22 сентябр 25 сонли хулосасига кўра:
биринчи илмий янгилик: кекса ва қариялар орасида сурункали тонзиллит (СТ) билан касалланиш ҳолати мос равишда 2,7% ва 2,3%ни ташкил этган бўлиб, бу ЛОР аъзолари касалликлари таркибида бошқа ёш гуруҳлари билан солиштирилганда ишончли даражада паст бўлганлиги аниқланган. Бу Ўзбекистон Республикаси соғлиқни сақлаш тиббий-профилактика муассасаларининг амалий фаолиятига киритилган: Тошкент тиббиёт академияси кўп тармоқли клиникаси (22.08.2024 йилдаги 127-сонли буйруғи билан), Республика ихтисослаштирилган оториноларингология ва бош-бўйин касалликлар илмий амалий тиббиёт маркази (21.08.2024 йилдаги 33-сонли буйруғи билан). Илмий янгиликнинг ижтимоий самарадорлиги қуйидагилардан иборат: қари ва кекса ёшдаги беморларда СТ учраши ҚТБ аъзолари касалликлари таркибида қари шахсларда - 2,7%, кекса шахсларда - 2,3% ташкил қилиши аниқланган бўлиб, бу бошқа ёш гуруҳларига нисбатан ишончли паст. Илмий янгиликнинг иқтисодий самарадорлиги қуйидагилардан иборат: қари ва кекса ёшдаги беморларда СТ учраши ҚТБ аъзолари касалликлари таркибида қари шахсларда - 2,7%, кекса шахсларда - 2,3 % ташкил қилиши аниқланган бўлиб, бу бошқа ёш гуруҳларига нисбатан ишончли паст, СТ билан касалланган 1 кекса беморга ҳаражатлар фарқи 47920 сўмни ташкил этган, бу шубҳасиз биз ишлаб чиққан СТ даволаш усулининг самарадорлигини таъкидлаган. Хулоса: қари ва кекса ёшдаги беморларда СТ учраши ҚТБ аъзолари касалликлари таркибида қари шахсларда - 2,7%, кекса шахсларда - 2,3 % ташкил қилиши аниқланган бўлиб, бу бошқа ёш гуруҳларига нисбатан ишончли даражада паст, СТ билан касалланган 1 кекса беморга ҳаражатлар фарқи 47920 сўмни ташкил этган, бу шубҳасиз биз ишлаб чиққан СТ даволаш усулининг самарадорлигини таъкидлаган;
иккинчи илмий янгилик: беморларда мослашув реакцияларининг аксарият ҳолда физиологик турлари, яъни машқ реакцияси - 51,6%да, фаоллашув реакцияси - 41,9%да, патологик тури - сурункали стресс реакцияси 6,5%да қайд этилган бўлиб, бу ҳолат 60-74 ёш гуруҳида 74,6%да ва 75-90 ёш гуруҳида 73%да сурункали тонзиллитнинг оддий шакли кўп учраши билан боғлиқлиги аниқланган; Бу Ўзбекистон Республикаси соғлиқни сақлаш тиббий-профилактика муассасаларининг амалий фаолиятига киритилган: Тошкент тиббиёт академияси кўп тармоқли клиникаси (22.08.2024 йилдаги 127-сонли буйруғи билан), Республика ихтисослаштирилган оториноларингология ва бош-бўйин касалликлар илмий амалий тиббиёт маркази (21.08.2024 йилдаги 33-сонли буйруғи билан). Илмий янгиликнинг ижтимоий самарадорлиги қуйидагилардан иборат: СТли қари ва кекса ёшдаги беморларда адаптив реакцияларнинг физиологик турларининг - машқ реакцияси (51,6%), фаоллашув реакциялари (41,9%) шаклида устунлиги намоён бўлган, сурункали стресс реакциясининг патологик тури 6,5% да аниқланган ва СТ ТАШ ИИ даражали барча беморларда ҳамда СТ ТАШ И даражасида 10% беморларда учраган. Илмий янгиликнинг иқтисодий самарадорлиги қуйидагилардан иборат: СТли қари ва кекса ёшдаги беморларда адаптив реакцияларнинг физиологик турларининг - машқ реакцияси (51,6%), фаоллашув реакциялари (41,9%) шаклида устунлиги намоён бўлган, сурункали стресс реакциясининг патологик тури 6,5% да аниқланган ва СТ ТАШ ИИ даражали барча беморларда ҳамда СТ ТАШ И даражасида 10% беморларда учраган, СТли 1 кекса беморга ҳаражатлар фарқи 47920 сўмни ташкил этган, бу шубҳасиз биз ишлаб чиққан СТ комплекс даволашнинг бир қисми сифатида биз томонидан ишлаб чиқилган химотрипсинни интратонзилляр киритиш усулининг самарадорлигини таъкидлаган. Хулоса: СТли қари ва кекса ёшдаги беморларда адаптив реакцияларнинг физиологик турларининг - машқ реакцияси (51,6%), фаоллашув реакциялари (41,9%) шаклида устунлиги намоён бўлган, сурункали стресс реакциясининг патологик тури 6,5% да аниқланган ва СТ ТАШ ИИ даражали барча беморларда ҳамда СТ ТАШ И даражасида 10% беморларда учраган, СТли 1 кекса беморга ҳаражатлар фарқи 47920 сўмни ташкил этган, бу шубҳасиз биз ишлаб чиққан СТ комплекс даволашнинг бир қисми сифатида биз томонидан ишлаб чиқилган химотрипсинни интратонзилляр киритиш усулининг самарадорлигини таъкидлаган.
учинчи илмий янгилик: қари ва кексаларда СТни этиологик омил сифатида Стрептоcоccус пёгенес (51,6%), Cандида (51,6%), Стапҳйлоcоccус эпидермидис (45,2%), Энтероcоccус (35,5%), Стапҳйлоcоccус ауреус (32,3%) топилган ва буни инобатга олган ҳолда беморларни даволашнинг 82,3%да клиник тузалишга эришилиши исботланган; Бу Ўзбекистон Республикаси соғлиқни сақлаш тиббий-профилактика муассасаларининг амалий фаолиятига киритилган: Тошкент тиббиёт академияси кўп тармоқли клиникаси (22.08.2024 йилдаги 127-сонли буйруғи билан), Республика ихтисослаштирилган оториноларингология ва бош-бўйин касалликлар илмий амалий тиббиёт маркази (21.08.2024 йилдаги 33-сонли буйруғи билан). Илмий янгиликнинг ижтимоий самарадорлиги қуйидагилардан иборат: қари ва кекса ёшдаги СТли беморларнинг танглай бодомсимон безлариниг ёриқлардаги микроблар таркиби ёшларникидан ҳамда танглай бодомсимон безларининг юзаси ва ҳалқум орқа деворидан олинган материалдан сезиларли даражада фарқ қилган. Илмий янгиликнинг иқтисодий самарадорлиги қуйидагилардан иборат: қари ва кекса ёшдаги СТли беморларнинг танглай бодомсимон безларининг ёриқлардаги микроблар таркиби ёшларникидан ҳамда танглай бодомсимон безларининг юзаси ва ҳалқум орқа деворидан олинган материалдан сезиларли даражада фарқ қилган, СТ билан касалланган 1 кекса беморга ҳаражатлар фарқи 47920 сўмни ташкил этган, бу шубҳасиз биз ишлаб чиққан СТ даволаш усулининг самарадорлигини таъкидлаган. Хулоса: қари ва кекса ёшдаги СТли беморларнинг танглай бодомсимон безларининг ёриқлардаги микроблар таркиби ёшларникидан ҳамда танглай бодомсимон безларининг юзаси ва ҳалқум орқа деворидан олинган материалдан сезиларли даражада фарқ қилган, СТ билан касалланган 1 кекса беморга ҳаражатлар фарқи 47920 сўмни ташкил этган, бу шубҳасиз биз ишлаб чиққан СТ даволаш усулининг самарадорлигини таъкидлаган
тўртинчи илмий янгилик: илк бор СТни комплекс даволашда химотрипсинни интратонзилляр юбориш усул ишлаб чиқилди ва уни қўллаш самарадорлиги бодомсимон муртаклар паренхимаси ва лакуналари соҳасида шаклланган чандиқли-фиброз битишмаларнинг юмшаши ва қисман бартараф бўлиши, тўқима инфилтрациясини камайиши кўринишда намоён бўлиши исботланган. Бу Ўзбекистон Республикаси соғлиқни сақлаш тиббий-профилактика муассасаларининг амалий фаолиятига киритилган: Тошкент тиббиёт академияси кўп тармоқли клиникаси (22.08.2024 йилдаги 127-сонли буйруғи билан), Республика ихтисослаштирилган оториноларингология ва бош-бўйин касалликлар илмий амалий тиббиёт маркази (21.08.2024 йилдаги 33-сонли буйруғи билан). Илмий янгиликнинг ижтимоий самарадорлиги қуйидагилардан иборат: илк бора СТни комплекс даволашнинг таркибида химотрипсиннинг интратонзилляр киритишни қўлланиш самарадорлиги исботланган. Илмий янгиликнинг иқтисодий самарадорлиги қуйидагилардан иборат: СТни комплекс даволашнинг таркибида химотрипсиннинг интратонзилляр киритишни қўлланиш самарадорлиги биринчи марта исботланган. СТ билан касалланган 1 кекса беморга ҳаражатлар фарқи 47920 сўмни ташкил этган, бу шубҳасиз биз ишлаб чиққан СТ даволаш усулининг самарадорлигини таъкидлаган. Хулоса: илк бора СТни комплекс даволашнинг таркибида химотрипсиннинг интратонзилляр киритишни қўлланиш самарадорлиги исботланган. СТли 1 кекса беморга ҳаражатлар фарқи 47920 сўмни ташкил этган, бу шубҳасиз биз ишлаб чиққан СТ даволаш усулининг самарадорлиги намоён бўлган.