Исманова Одинахон Урунбаевнанинг    
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Филолог талабалар учун фразеологик минимум тузишнинг лингводидактик асослари (инглиз, рус ва ўзбек тиллари асосида)”, 10.00.06 – Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B.2024.2.PhD/Fil4861
Илмий раҳбар: Умарходжаев Мухтар Ишанходжаевич, филология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон давлат чет тиллари институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон давлат чет тиллари институти, DSc.03/2025.27.12.Fil.32.02 .
Расмий оппонентлар: Шахабитдинова Шохида Хошимовна, филология фанлари доктори, профессор; Қахарова Мавлуда Мукарамовна, филология фанлари номзоди, профессор.
Етакчи ташкилот: Қўқон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади математик терминологияни тилшунослик, илмий мулоқот ва таълим жараёнларида самарали ишлатиш учун бир хил, аниқ ва изчил тизимни яратишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
    немис ва ўзбек тиллари математик терминларининг диахрон ва синхрон жиҳатдан интерграл ва дифференциал жиҳатларига эътибор қаратилиб, немис тилидан ўзбек тилига математик терминлар идентификация қилинган, уларнинг таржимаси жараёнида юзага келадиган, лингвистик ва таржимавий муаммолар аниқланиб, билингвистик факторлар тизимлаштирилган;
тадқиқотда илк бор икки тилнинг математик терминосферасининг шаклланиши, этимологик этимони, семантик хусусиятлари, морфологик ва синтактик моделлари тизимли тарзда очиб берилган;
унификациялаш имкониятлари аниқланиб, немис ва ўзбек тилларининг ўзаро мослик даражалари аниқланган, замонавий ўзбек тилидаги математик терминлар тизимининг барқарорлиги, халқаро стандартлашув даражаси ва халқаро терминлар тизимига мослиги баҳоланган;
математика фани доирасида немис ва ўзбек тилларининг ўзаро муносабатидаги терминологик уйғунликни таъминлашга хизмат қилувчи услубий тавсиялар ишлаб чиқилган.   
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Математик терминларни таржима ва унификация қилиш масалалари (немис ва ўзбек тиллари мисолида) юзасидан олинган илмий натижалар асосида:
мазкур диссертасиядаги унификациялаш имкониятлари ўрганилиб, икки тил ўртасидаги мослик даражалари аниқланганлиги, атамалар тизимининг барқарорлиги, стандартлашуви ва халқаро терминларга яқинлашиш ҳолати баҳоланиши, икки тил ўртасида терминологик уйғунликни таъминлашга хизмат қилувчи услубий тавсиялар ишлаб чиқилганига доир қарашлардан ихтисослашган атамалар тавсифида фойдаланилганлиги бўйича хулоса ва натижаларидан Андижон давлат университетида  2022-2023 йилларда бажарилган “№ ИЛ-402104213. Ўзбек тилида электрон лингвистик энциклопедик луғат ишлаб чиқиш” давлат инновасион-тадқиқот дастурлари доирасидаги лойиҳада фойдаланилди (Андижон давлат университетининг 2025-йил 7-июлдаги 04-2718-сон маълумотномаси). Натижада дискурсив қўлланишда ўзига хослик касб қилувчи айрим тил бирликларининг тавсифи янада ёрқинлашган;
ушбу диссертасия хулоса ва натижаларидан Андижон давлат университетида бажарилган “ОТ-Ф1-18. Оммавий лисоний маданиятни шаклантириш методлар ва методологиясини ишлаб чиқиш” давлат фундаментал-тадқиқот дастурлари доирасидаги лойиҳада фойдаланилган. Мазкур диссертациянинг икки тилнинг математик терминологик тизими қурилиши, семантик хусусиятлари, морфологик ва синтактик моделлари тизимли тарзда таққосланганлиги, терминларнинг таржимаси жараёнида юзага келадиган лингвистик ва таржимавий муаммолар ечимига доир материаллари ва натижаларидан миллий ва маданий жиҳатларидан келиб чиққан ҳолда оммавий лисоний маданиятни шакллантириш усулларини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Андижон давлат университетининг 2025 йил 7-июлдаги 04-2719-сонли маълумотномаси). Натижада лисоний маданиятни таъминлашга оид методология янги назарий қарашлар билан бойитилган; 
мазкур диссертациясининг илмий натижалари ва материалларидан давлат илмий-техник дастурлари доирасидаги 2022-2024-йилларда бажарилган ИЛ-402104209 “Ахборот -қидирув тизимлари (Гоогле, Яндех,Гоогле Транслате) учун автоматик ишлов бериш воситаси - ўзбек тилининг морфолексикони ва морфологик анализатори дастурий воситасини яратиш” амалий грант лойиҳасида фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 6-сентябрдаги  01/4-4021-сон маълумотномаси). Натижада, семантик маълумотлар базаси кенгайтирилди. Бу эса луғат таҳрири, мобил илованинг алгаритмик структураси ва фойдаланувчи интерфейсида интерактив тавсиялар яратиш имконини берди;
мазкур диссертациясидаги консептнинг лингвомаданий хусусиятларига доир таклиф ва илмий хулосаларидан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон-24” ижодий бирлашмаси Ўзбекистон телерадиоканали томонидан тайёрланган “Таълим ва тараққиёт” “Миллат ва маънавият”, “Адабий жараён”, “Жаҳон адабиёти” номли эшиттиришларини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг  2025-йил 24-июн 05-09-1013-сонли мқълумотномаси). Натижада радиотингловчилар немис тилидан ўзбек тилига математик терминлар таржимаси жараёнида юзага келадиган лингвистик ва таржимавий муаммолар аниқланиб, уларнинг сабаблари тизимлаштирилиши хусусидаги маълумотларга эга бўлдилар ва эшиттиришларнинг илмий аҳамияти ортиб, мазмунан мукаммаллашган.