Исакжанова Шаходат Мухамедовнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): Абдували Қутбиддин шеърияти поетикаси, 10.00.02 – Ўзбек адабиёти (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/Fil5509.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Ўзбек тили, адабиёти ва фолклори институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Ўзбек тили, адабиёти ва фолклори институти, DSc.05/2025.27.12.Fil.15.01.
Илмий раҳбарнинг фамилияси, исми, шарифи, илмий даражаси ва унвони: Ҳамдамов Улуғбек Абдувахобович, филология фанлари доктори, етакчи илмий ходим.
 Расмий оппонентлар: Нурбой Жабборов Абдулҳакимович, филология фанлари доктори, профессор; Раъно Муллхўжаева Тошхўжаевна, филология фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент. 
Етакчи ташкилот: Низомий номидаги педагогика университети.
Диссертация йўналиши: назарий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: Абдували Қутбиддин ижодини замонавий ўзбек шеърияти контекстида таҳлил қилиш, шоир шеъриятининг бадиий-эстетик хусусиятларини аниқлаш, образ яратиш маҳорати ва поетик воситаларни янгилаш тамойилларини кўрсатиш, шунингдек,  халқ оғзаки ижоди ва тасаввуф анъаналари билан боғлиқ интертекстуал алоқаларни ёритишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
шеъриятнинг адабий-эстетик ҳодиса сифатидаги синкретик табиати (ижтимоийлик ва индивидуаллик уйғунлиги) Абдували Қутбиддин шеърияти мисолида конкрет поетик жараён сифатида талқин қилиниб, унинг инсон тафаккури ва руҳиятида кўпқатламли бадиий матн яратиш механизмлари илмий жиҳатдан асосланган;
Абдували Қутбиддин шеъриятида ижодкор тафаккурининг шаклланиши индивидуал руҳий-психологик омиллардан ташқари, даврнинг ижтимоий-маданий контексти таъсирида юзага келувчи поетик механизм сифатида “Қайси кун”, “Тарновда…”, “1942-йил. Пианино”, “Лақма Эшқул афсонаси” шеърлари мисолида илк бор тизимли равишда очиб берилган;
Абдували Қутбиддиннинг “Ғайрий дарахт”, “Тазод”, Осима ҳақидаги шеърларида образлар тизимининг полифоник табиати, метафорик ифода услубининг устуворлиги, шунингдек, чуқур фалсафий мушоҳадаларга йўғрилганлиги шоир шеъриятининг индивидуал-эстетик қиёфасини белгиловчи асосий омиллар эканлиги далилланган;
ХХ аср замонавий ўзбек шеъриятида тасаввуфий мотивларнинг ўзига хос поетик талқини Абдували Қутбиддин ижоди мисолида таҳлил қилиниб, образ ва тимсолларнинг янгича семантик қатламларга эга бўлиши унинг поетик услубини шакллантирган муҳим омиллардан бири сифатида исботланган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. “Абдували Қутбиддин шеърияти поетикаси” мавзусидаги тадқиқот бўйича олинган натижалардан: 
шеъриятнинг адабий-эстетик ҳодиса сифатидаги синкретик табиати (ижтимоийлик ва индивидуаллик уйғунлиги) Абдували Қутбиддин шеърияти мисолида конкрет поетик жараён сифатида талқин қилиниб, унинг инсон тафаккури ва руҳиятида кўпқатламли бадиий матн яратиш механизмлари илмий жиҳатдан асосланганлиги ҳақидаги  қарашлари ва хулосаларидан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида Давлат илмий-техник дастури доирасида 2021-2023-йилларда амалга оширилган ПФ-201912258 рақамли “Ўзбек адабиётининг кўп тилли (ўзбек, рус, инглиз тилларида) электрон платформасини яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳани бажаришда фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 28-майдаги 01/4-2052-сон маълумотномаси). Натижада адабиётшуносликда мавжуд бўлган шеър поетикаси, образлар семантикаси ва бошқа назарий қарашларнинг муайян асослар билан тўлдирилишига хизмат қилган; 
Абдували Қутбиддин шеъриятида ижодкор тафаккурининг шаклланиши индивидуал руҳий-психологик омиллардан ташқари, даврнинг ижтимоий-маданий контексти таъсирида юзага келувчи поетик механизм сифатида “Қайси кун”, “Тарновда…”, “1942-йил. Пианино”, “Лақма Эшқул афсонаси” шеърлари мисолида тизимли равишда очиб берилганлиги ҳақидаги илмий қарашлари ва хулосаларидан Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институтида 2017-2020-йилларда бажарилган ФА-ФИ-005 рақамли “Қорақалпоқ фолклоршунослиги ва адабиётшунослиги тарихини тадқиқ этиш” мавзусидаги амалий лойиҳани бажаришда фойдаланилган (Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институтининг 2025-йил 3-ноябрдаги 689/1-сон маълумотномаси). Натижада замонавий ўзбек шеъриятида мавжуд илмий мулоҳазалар, давр ва ижодкор шахси ҳақидаги назарий қарашлар янада бойитилган;
Абдували Қутбиддиннинг “Ғайрий дарахт”, “Тазод”, Осима ҳақидаги шеърларида образлар тизимининг полифоник табиати, метафорик ифода услубининг устуворлиги, шунингдек, чуқур фалсафий мушоҳадаларга йўғрилганлиги шоир шеъриятининг индивидуал-эстетик қиёфасини белгиловчи асосий омиллар эканлиги билан богʻлиқ хулосалардан “Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг ўзбек адабиётининг тарихи, бугуни ва бой маданиятини, эл-юртимизнинг фидокорона меҳнати билан эришилаётган туб ўзгаришларни теран акс эттиришга қаратилган юксак бадиий асарлар яратишга рағбатлантириш ҳамда ёшлар ўртасида китобхонлик танловларини ўтказиш чора-тадбирларини амалга оширишда фойдаланилган (“Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг 2025-йил 3-ноябрдаги № 01-03/358-сон маълумотномаси);
Абдували Қутбиддин ижодида тасаввуфона руҳнинг юзага келишига замин бўлган генетик ва руҳий омиллар, Абдували Қутбиддиннинг шайхлар силсиласига мансублиги, ижодий истеъдодининг аждодларидан ўтган маънавий ва интеллектуал мерос билан узвий богʻлиқлиги, шу билан бирга, унга хос индивидуал поетик дунёқарашнинг яхлитлиги шоирнинг бошқа ижодкорлардан фарқланувчи муҳим хусусиятларининг шаклланишига оид илмий хулосалардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Маърифат” ижодий бирлашмаси” давлат муассасаси таркибидаги “Ўзбекистон тарихи” телеканалида эфирга узатилган “Тақдимот” кўрсатувида фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Маърифат” ижодий бирлашмаси” давлат муассасасининг 2025-йил 5-ноябрдаги № 01-33/834-сон маълумотномаси). Натижада кўрсатувларнинг илмий-маърифий салоҳияти янада ортишига, бадиий адабиётнинг тарбиявий аҳамияти очиб берилишига эришилган;
 шоир ижодига хос бадиий-эстетик хусусиятлар, образ яратиш маҳорати, анъанавийлик ва замонавийликнинг омихталиги бўйича олиб борилган таҳлиллари хулосаларидан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон 24” ижодий бирлашмаси “Ўзбекистон” телерадиоканалининг “Бедорлик” ва “Адабий жараён” каби қатор эшиттиришларда (“Ўзбекистон” телерадиоканалининг 2025-йил 7-ноябрдаги № 05-09/1782-сон маълумотномаси) ва “Хоразм” телеканалининг “Ассалом,Хоразм!”, “Адабий муҳит”, “Маърифатнома”, “Нажот билимда” кўрсатувлари (“Хоразм” телеканалининг 2025-йил 11-ноябрдаги № 922-сон маълумотномаси) ссенарийларини тайёрлашда фойдаланилган. Натижада эшиттиришларнинг илмий-маърифий салоҳияти ортишига, тингловчиларнинг замонавий ўзбек шеърияти юзасидан билимлари бойишига, тасаввурлари кенгайишига эришилган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish