Файзуллаев Комилжон Набижоновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Меъёрда ва экспериментал ўпка фиброзида простата безидаги морфометрик ўзгаришлар” 14.00.02 – Морфология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.2.PhD/Tib2641.
Илмий раҳбар: Тешаев Шухрат Жумаевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Абу Али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Бухоро давлат тиббиёт институти, DSc.06/2025.27.12.Tib.05.01.
Расмий оппонентлар: Ражабов Ахтам Болтаевич, тиббиёт фанлари доктори; Баландина Ирина Анатольевна, тиббиёт фанлари доктори, профессор (Россия Федерацияси).
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
II. Тадқиқотнинг мақсади: меъёрда ва экспериментал ўпка фиброзида простата безининг морфологик, морфометрик ва иммуногистокимёвий хусусиятларини ўрганишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги.
илк бор тажрибада ўпка фибрози чақирилган каламушларнинг простата бези капсуласининг хиралашиб қалинлашганлиги, вена қон томирларида димланиш белгилари, периваскуляр соҳа, стромада шиш ва лейкоцитларнинг инфилтрацияси ҳамда коллаген толалар миқдори ошганлиги, без ацинусларида эпителиал бурмаларнинг текисланганлиги, эпителий ҳужайралари баландлиги пасайиб, кубсимон шаклга кириб, уларнинг апикал юзаларда киритмаларнинг камайганлиги исботланган;
илк бор анор данаги мойи билан коррекция қилинганда без стромаси ва периваскуляр соҳадаги шиш ва лейкоцитлар миқдорининг нисбатан камайганлиги, эпителий ҳужайраларининг аксарияти юқори устунсимон шаклда эканлиги ва уларнинг апикал юзаларда пуфакчали киритмалар миқдорининг нисбатан ошганлиги, шу билан биргаликда ацинуслардаги секрет димланиш белгилари камайгани аниқланган;
илк бор экспериментал ўпка фиброзида иммуногистокимёвий Bcl-2, CD3 ва CD20 маркерларни қўллаш орқали простата бези тўқимасида, айниқса без стромасида ҳам гуморал, ҳам ҳужайравий иммун ҳужайралар иштироки ошиши, ҳамда апоптоз жараёнининг фаоллашганлиги аниқланиб, анор данаги мойини қўллаганда бу кўрсаткичларнинг камайиши инобатга олиниб, анор данаги мойининг самарадорлиги иммуногистокимёвий морфометрик кўрсаткичлар асосида исботланган;
илк бор тажрибада ўпка фиброзида B-лимфоцитларнинг миқдори назорат гуруҳига қараганда 9 баробарга, T-лимфоцитлар эса 4 марта ошганлиги, анор данаги мойи қўлланилганда B-лимфоцитларнинг 2,7 мартага ва T-лимфоцитларнинг 2,0 баробарга камайганлиги, без тўқимасидаги ҳужайраларда апоптоз жараёни 8 баробарга ошиб, анор данаги қабул қилган гуруҳда 2,7 баробарга камайганлиги Bcl-2, CD3 ва CD20 маркерларининг экспрессияланиш даражасига мос ҳолда асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларини жорий қилиниши.
Тадқиқот давомида олинган морфологик, морфометрик ва иммуногистокимёвий натижалар асосида ўпка фиброзида ёшга боғлиқ ҳолда простата безида юзага келадиган морфологик ўзгаришлар ва уни коррекциялаш натижаларини морфологик ёндашув асосида:
биринчи илмий янгилик: илк бор тажрибада ўпка фибрози чақирилган каламушларнинг простата бези капсуласининг хиралашиб қалинлашганлиги, вена қон томирларида димланиш белгилари, периваскуляр соҳа, стромада шиш ва лейкоцитларнинг инфилтрацияси ҳамда коллаген толалар миқдори ошганлиги, без ацинусларида эпителиал бурмаларнинг текисланганлиги, эпителий ҳужайралари баландлиги пасайиб, кубсимон шаклга кириб, уларнинг апикал юзаларда киритмаларнинг камайганлиги исботланганлиги 
Бухоро вилояти патологик анатомия бюросининг 25.04.2024-йилдаги 15-сонли ҳамда РШТЙИМ Бухоро филиалининг 10.05.2024-йилдаги 81-сонли буйруқлари билан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: ўпка фиброзининг фақат респиратор тизим билан чекланмасдан, эркаклар репродуктив тизимига ҳам салбий таъсир кўрсатиши илмий жиҳатдан асосланди. Эркаклар саломатлигини сақлаш, айниқса репродуктив ёшдаги эркакларда бепуштлик ва простата касалликларининг олдини олишга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: ўпка фиброзининг узоқ муддатли асоратларидан бири сифатида простата безида юзага келадиган патологик ўзгаришларни эрта аниқлаш имконияти яратилади. Касалликнинг патогенезини чуқур ўрганиш асосида профилактик ва патогенетик даволаш стратегияларини ишлаб чиқиш соғлиқни сақлаш тизимида иқтисодий юкламани камайтиради. Хулоса: Ўпка фибрози чақирилган каламушларнинг простата безидаги  патологик ўзгаришлар аниқланиб ўрганилди.
иккинчи илмий янгилик: илк бор анор данаги мойи билан коррекция қилинганда без стромаси ва периваскуляр соҳадаги шиш ва лейкоцитлар миқдорининг нисбатан камайганлиги, эпителий ҳужайраларининг аксарияти юқори устунсимон шаклда эканлиги ва уларнинг апикал юзаларда пуфакчали киритмалар миқдорининг нисбатан ошганлиги, шу билан биргаликда ацинуслардаги секрет димланиш белгилари камайгани аниқланганлиги Бухоро вилояти патологик анатомия бюросининг 25.04.2024-йилдаги 15-сонли ҳамда РШТЙИМ Бухоро филиалининг 10.05.2024-йилдаги 81-сонли буйруқлари билан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: анор данаги мойи табиий ва хавфсиз восита сифатида эркаклар саломатлигини мустаҳкамлашга хизмат қилади. Простата безининг яллиғланиш касалликлари ва секретор бузилишларини камайтириш орқали репродуктив саломатликни яхшилайди. Аҳоли орасида фитотерапияга бўлган ишончни оширади ва профилактик тиббиёт ривожига ҳисса қўшади. Эркакларда сурункали яллиғланиш касалликлари билан боғлиқ психологик ва ижтимоий муаммолар камайишига ёрдам беради. Иқтисодий самарадорлиги: анор данаги мойи маҳаллий ўсимлик хомашёсидан олинадиган табиий восита бўлиб, унинг қўлланилиши қиммат синтетик дори воситаларига эҳтиёжни камайтиради. Профилактик ва ёрдамчи терапия сифатида қўлланилганда узоқ муддатли гормонал ва яллиғланишга қарши препаратлар сарфини камайтиради. Маҳаллий фармацевтика саноатида анор данаги мойи асосида биологик фаол қўшимчалар ва фитопрепаратлар ишлаб чиқариш имконини беради. Хулоса: Анор данаги мойи билан коррексия қилганда ўпка фибрози чақирилган каламушларнинг простата безидаги  патологик ўзгаришларининг нисбаттан камайганлиги ва бу морфологик ва морфометрик усуллар орқали аниқланганлиги, анор данаги мойининг замонавий тиббиётда,фитотерапияда алоҳида ўрин тутишини англатади.
учинчи илмий янгилик: илк бор экспериментал ўпка фиброзида иммуногистокимёвий Bcl-2, CD3 ва CD20 маркерларни қўллаш орқали простата бези тўқимасида, айниқса без стромасида ҳам гуморал, ҳам ҳужайравий иммун ҳужайралар иштироки ошиши, ҳамда апоптоз жараёнининг фаоллашганлиги аниқланиб, анор данаги мойини қўллаганда бу кўрсаткичларнинг камайиши инобатга олиниб, анор данаги мойининг самарадорлиги иммуногистокимёвий морфометрик кўрсаткичлар асосида исботланганлиги Бухоро вилояти патологик анатомия бюросининг 25.04.2024-йилдаги 15-сонли ҳамда РШТЙИМ Бухоро филиалининг 10.05.2024-йилдаги 81-сонли буйруқлари билан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: эркаклар организмида сурункали касалликлар фонида иммун тизим ўзгаришлари ҳақида янги илмий маълумотлар беради. Апоптоз ва иммун жараёнларини назорат қилиш орқали простата безининг функционал сақланишига хизмат қилади. Репродуктив ёшдаги эркакларда бепуштлик хавфини камайтиради. Аҳолининг тиббий маданиятини ва профилактик кўрикларга мурожаат қилиш даражасини оширади. Иқтисодий самарадорлиги: иммуногистокимёвий диагностика асосида касаллик механизмини аниқлаш даволашни аниқ мақсадли олиб бориш имконини беради. Кераксиз ва самарасиз дори воситалари қўлланилишининг олдини олиб, иқтисодий тежашга олиб келади. Хулоса: Иммуногистокимёвий Бcл-2, CД3 ва CД20, маркерларни қўллаш, експериментал ўпка фибрози фонида  простата бези тўқимасидаги юзага келадиган ўзгаришларни аниқлаш имконини берди.
тўртинчи илмий янгилик: илк бор тажрибада ўпка фиброзида B-лимфоцитларнинг миқдори назорат гуруҳига қараганда 9 баробарга, T-лимфоцитлар эса 4 марта ошганлиги, анор данаги мойи қўлланилганда B-лимфоцитларнинг 2,7 мартага ва T-лимфоцитларнинг 2,0 баробарга камайганлиги, без тўқимасидаги ҳужайраларда апоптоз жараёни 8 баробарга ошиб, анор данаги қабул қилган гуруҳда 2,7 баробарга камайганлиги Bcl-2, CD3 ва CD20 маркерларининг экспрессияланиш даражасига мос ҳолда асосланганлиги Бухоро вилояти патологик анатомия бюросининг 25.04.2024-йилдаги 15-сонли ҳамда РШТЙИМ Бухоро филиалининг 10.05.2024-йилдаги 81-сонли буйруқлари билан амалиётга жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: эркаклар организмида сурункали касалликлар фонида иммун тизим ўзгаришлари ҳақида янги илмий маълумотлар беради. Апоптоз ва иммун жараёнларини назорат қилиш орқали простата безининг функционал сақланишига хизмат қилади. Репродуктив ёшдаги эркакларда бепуштлик хавфини камайтиради. Аҳолининг тиббий маданиятини ва профилактик кўрикларга мурожаат қилиш даражасини оширади. Иқтисодий самарадорлиги: кучли иммун яллиғланиш ва апоптоз жараёнларини камайтириш орқали простата безининг структурали сақланиши таъминланади. Келгусида жарроҳлик аралашувлар ва узоқ муддатли медикаментоз даволаниш заруриятини камайтиради. Табиий восита асосида комплекс терапия ишлаб чиқиш имконини беради. Соғлиқни сақлаш тизимида эркаклар репродуктив касалликларини даволаш харажатлари қисқаради. Хулоса: Тажрибавий тадқиқотлар ва морфологик текширишларни оптималлаштириш ҳисобига ҳар бир тажрибавий тадқиқот усули учун сарфланган маблағнинг 178500 сўмгача тежалишига еришилади.

Yangiliklarga obuna bo‘lish