Раджапов Русланбек Сарсеновичнинг
фалсафа доктори (PhD) ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар.
      Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Мактаб ўқувчиларида халқаро баҳолаш дастур талаблари асосида ҳаётий кўникмаларини шакллантиришнинг назарий асослари”, 13.00.01 – Педагогика назарияси. Педагогика таълимотлар тарихи.
      Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.3.PhD/Ped8542.
     Илмий тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Нукус  давлат педагогика институти.
       Илмий раҳбар: Ботирова Шахло Исамиддиновна,  педагогика фанлари доктори, профессор.
      ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Алфраганус Университй, PhD.03/2025.27.12.Ped.31.01
Расмий оппонентлар: педагогика фанлари доктори (DSc), профессор Ходжаниязов Сардор Умарович; педагогика фанлари доктори (DSc), профессор Раҳимов Зокир Тоштемирович  
      Етакчи ташкилот: сифатида Гулистон давлат университети.
      Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: мактаб ўқувчиларида халқаро баҳолаш дастур талаблари асосида ҳаётий кўникмаларни шакллантиришнинг назарий асосларини такомиллаштириш.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат: халқаро баҳолаш дастурларининг мазмуни, ташкил этишнинг илмий-назарий асосларини мулоқот мотивацийаси, ижодий фикрлаш интеграцийалашуви, ижтимоий мослашувчанлигини фаоллашувини ўқув жараёнига имплиментациялаш орқали  ахборот-методик таъминотини шахсга йўналтирилган ёндашувларни вариатив, симбиотик қўллаш асосида аниқлаштирилган;
         ўқувчиларда халқаро баҳолаш дастур талаблари асосида ҳаётий кўникмаларни шакллантиришнинг назарий асослари “ўқиш учун ўрганишдан – ўрганиш учун ўқиш” тамойилини таълим жарёнида  педагогик диагностикалаш ҳамда ностандарт вазиятларда мантиқий-танқидий фикрлаш кўникмаларини интенсив оптималлаштириш, ижтимоий мослашувчанлик имкониятларини умумтаълим фанларига  интеграциялаш асосида такомиллаштирилган;
         халқаро баҳолаш дастур талаблари асосида ўқувчиларда ҳаётий кўникмаларни шаклантиришнинг функсионал тузилмасига асосланган моделнинг мақсад, жараён, баҳоловчи, натижа компонентларини дарс ва дарсдан ташқари жараёнларда ҳамда ўқувчиларнинг реал вазиятларга ижтимоий мослашувчанлигини оширишга устуворлик берувчи педагогик-методик “cасе студй”ларни ишлаб чиқиш ва таълим субектларининг индивидуал қобилиятларини, яккадан умумийлик, ўрганишдан ўргатишгача тамойилларига кўра ҳамкорлик ва лойиҳалаш фаолиятларини интенсивлаштириш асосида такомиллаштирилган;
         халқаро баҳолаш дастур талаблари асосида ўқувчиларда ҳаётий кўникмаларни шаклантириш методикаси коммуникатив-нутқий фаолиятни олиб борувчи ижтимоий тармоқлараро мобил муҳитни ташкил этиш, ижтимоий муносабатларни амалга оширишнинг ижобий эмоционал мулоқотли  комбинациясини шакллантириш ҳамда мустақил ривожланишга имкон берувчи  “сўзлар интуицияси”, “матн рефлекцияси”, “адабий бинго”, “Эсcапе Роом” технологиясини  ишлаб чиқиш асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:  Диссертация иши доирасидаги халқаро баҳолаш дастури талабларига мувофиқ мактаб ўқувчиларининг ҳаётий кўникмаларини шакллантиришнинг назарий-асосларини ҳамда бу кўникмаларни амалиётга татбиқ этиш тизимини модернизация қилишга бағишланганлигига, ўқувчиларнинг колаборатив, мантиқий-қиёсий ва ижодий фикрлаши ҳамда оғзаки ва ёзма мулоқотчанлигини реал вазиятларда ривожлантиришга йўналтирилган замонавий ўқитиш усуллари (масалан, “Сўзлар интуицияси”, “Матн рефлекцияси”, “Адабий бинго”, “Эсcапе роом”) ишлаб чиқилганига, шу билан бирга мулоқот мотивацияси, ижодий фикрлашни интеграциялаш, ижтимоий мослашувчанликни таълим жараёнига киритиш, педагогик диагностика ва интенсив оптималлаштириш усуллари тавсия этилганлигига оид илмий-методик тавсиялар Ўзбекисон Миллий университетининг ПЗ-20170929789 рақамли лойиҳаси билан уйғунлаштирилган ва амалий лойиҳанинг натижалари давомида синовдан ўтказилган (Ўзбекисон Миллий университетининг 10.09.2025 й. 04/11-16799 сонли Ма'лумотномаси).
   Диссеррант диссертациясида халқаро баҳолаш дастури талаблари асосида мактаб ўқувчиларида ҳаётий кўникмаларни шакллантиришнинг назарий асослари, уларнинг ўз билимларини реал вазиятларда қўллашига хизмат қилувчи креатив, коммуникатив, коллаборатив ва танқидий фикрлашни ривожлантириш тизими ёритилганлигига, ўқувчиларнинг оғзаки ва ёзма мулоқотчанлигини ривожлантиришга қаратилган замонавий методлар, ўқиш орқали ўрганиш тамойили, педагогик диагностика, таълим жараёнини оптималлаштириш ҳамда ижтимоий мослашувчанликни интеграциялаш бўйича таклифлар ишлаб чиқилганлигига, “Сўзлар интуицияси”, “Матн рефлекцияси”, “Адабий бинго”, “Эсcапе роом” каби методикалар орқали мустақил ва ижодий фикрлашни кучайтириш асослаб берилган. “Халқаро баҳолаш дастури талаблари”, “ҳаётий кўникмалар”, “ижодий фикрлаш”, “ижтимоий мослашувчанлик” каби тушунчалар педагогик талқин этилиб, таълим-тарбия сифатини оширишга доир илмий-методик тавсиялар ишлаб чиқилганлигига оид янгиликлар Ўзбекистон Миллий университетида амалга оширилган ФЗ-2020010829-сонли лойиҳа вазифаларини бажаришда қўлланган. (Ўзбекисон Миллий университетининг 10.09.2025 й. 04/11-16799 сонли Ма'лумотномаси).
Диссертацияда мактаб ўқувчиларида халқаро баҳолаш дастури талаблари асосида ҳаётий кўникмаларни шакллантиришнинг назарий асослари ҳамда ушбу кўникмаларни турли ҳаётий вазиятларда қўллай олишга оид тизимни модернизация қилиш масалалари ёритилганлигига, ўқувчиларнинг креатив, критик, коммуникатив, коллаборатив, мантиқий-қиёсий ва ижодий фикрлаши ҳамда оғзаки ва ёзма мулоқотчанлигини ривожлантиришга хизмат қилувчи замонавий ўқитиш усуллари, шунингдек, мулоқот мотивацияси, ижодий фикрлашни интеграциялаш, ижтимоий мослашувчанликни ўқув жараёнига киритиш, “ўқиш учун ўрганишдан – ўрганиш учун ўқиш” тамойилини амалиётга татбиқ этиш, педагогик диагностика ва интенсив оптималлаштиришга доир илмий-методик тавсиялар  Ўзбекистон Миллий университетида бажарилган А-ОТ-2021-461-сонли лойиҳа вазифалари билан уйғунлаштирилган ва лойиҳа натижалари доирасида синовдан ўтказилиб нашрларда ўз аксини топган.
Бундан ташқари, тадқиқотда халқаро баҳолаш дастури асосида ҳаётий кўникмаларни шакллантиришга хизмат қилувчи коммуникатив-нутқий фаолликни кучайтирувчи ижтимоий-мултимедиали ўқув муҳити яратиш, шунингдек “сўзлар интуицияси”, “матн рефлекцияси”, “адабий бинго”, “Эсcапе роом” каби методикаларни ишлаб чиқиш орқали ўқув жараёни такомиллаштирилган.
Тадқиқот натижалари Қорақалпоғистон, Қашқадарё ва Наманган вилоятларидаги мактабларда синовдан ўтказилиб, халқаро баҳолаш дастурлари асосида ахборот-методик таъминотни шахсга йўналтирилган ёндашувлар асосида такомиллаштириш, “ўқиш учун ўрганишдан – ўрганиш учун ўқиш” тамойилига мос назарий-методик тизимни жорий этиш, ҳаётий кўникмаларни шакллантиришнинг функсионал модели ва “cасе студй” усулларини ишлаб чиқиш, шунингдек “сўзлар интуицияси”, “матн рефлекцияси”, “адабий бинго” ва “Эсcапе Роом” каби инновацион методикаларни ижтимоий тармоқлараро муҳитда амалиётга татбиқ этиш орқали амалиётга муваффақиятли жорий этилди. ( Республика таълим марказининг 22.09.2025йил  № 01/11-5-546 сонли маълумотномаси)