Турсунов Фаридун Мустафоевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): 
“Масофавий банк хизматлари самарадорлигини таъминлаш йўллари”, 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.3.PhD/Iqt4476
Илмий раҳбар: Каримова Азиза Махомадризоевна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд иқтисодиёт ва сервис институти
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент Халқаро университети, DSc.03/2025.27.12.I.30.01
Расмий оппонентлар: Абдурахмонов Илёс Хуршидович, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент; Салаев Расул Шавкатович, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат иқтисодиёт университети Самарқанд филиали
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади тижорат банкларининг масофавий банк хизматлари самарадорлигини таъминлаш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
тўлов тизимларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш орқали масофавий банк хизматларини самарадорлигини таъминлашга қаратилган консептуал модел ишлаб чиқилган; 
ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш асосида тўлов тизимлари операторлари ҳамда тўлов хизматлари провайдерлари фаолияти устидан Марказий банк томонидан амалга оширилаётган назорат механизмларини институционал ва технологик жиҳатдан такомиллаштириш зарурати асослаб берилган;
автоматлаштирилган банк тизимида комплекс ахборотни муҳофаза қилиш ва киберхавфсизлик даражасини бир бирликка ошириш орқали масофавий банк хизматларидан фойдаланиш эҳтимолини 2,03 баробарга ошириш мумкинлиги асослаб берилган;
молиявий саводхонлик платформасини ишлаб чиқиш ҳамда уни банк мобил иловаларига интеграция қилиш орқали мижозларнинг молиявий билим ва кўникмаларини тизимли равишда ошириш, фойдаланувчиларнинг молиявий жиҳатдан ижобий хатти-ҳаракатларини шакллантириш, хусусан гамификация элементлари ёрдамида уларнинг фаоллигини рағбатлантириш орқали масофавий банк хизматлари самарадорлигини таъминлаш таклиф этилган.
 IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тижорат банкларида масофавий банк хизматларини самарадорлигини таъминлаш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
тўлов тизимларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш орқали масофавий банк хизматларини кенгайтириш ҳақидаги таклифидан Ўзбекистон Республикасининг 2024-йил 20-сентябрдаги “Киберхавфсизликни таъминлаш соҳасидаги қонунчилик такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги ЎРҚ-964-сонли Қонуннинг 7-моддаси 8-банди (“Тўловлар ва тўлов тизимлари тўғрисида”ги Қонуннинг 24-моддаси иккинчи қисми саккизинчи хатбошисининг янги таҳрири)ни ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий мажлиси Қонунчилик Палатаси ҳузуридаги Парламент тадқиқотлари институтининг 2025-йил 28-октябрдаги №9/дн-215-сонли маълумотномаси). Натижада, банк тизимида киберҳужумлардан ҳимояланиш даражасини, мижозлар ишончини ва транзакцияларнинг узлюксиз ҳамда хавфсиз амалга оширилишини сезиларли даражада ошириб, масофавий банк хизматлари самарадорлиги ва рақобатбардошлигини таъминлаш имконини берган;
ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш асосида тўлов тизимлари операторлари ҳамда тўлов хизматлари провайдерлари фаолияти устидан Марказий банк томонидан амалга оширилаётган назорат механизмларини институционал ва технологик жиҳатдан такомиллаштириш чоралари ишлаб чиқиш таклифи Ўзбекистон Республикасининг 2024-йил 20-сентябрдаги “Киберхавфсизликни таъминлаш соҳасидаги қонунчилик такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги ЎРҚ-964-сонли Қонуннинг 7-моддаси 9-банди (“Тўловлар ва тўлов тизимлари тўғрисида”ги Қонуннинг 57-моддасига киритилган ўзгартириш)ни ишлаб чиқишда фойдаланилган (ЎзР Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ҳузуридаги Парламент тадқиқотлари институтининг 2025-йил 28-октябрдаги №9/дн-215-сонли маълумотномаси). Натижада, тўлов тизимлари ва провайдерлари фаолиятининг шаффофлиги, киберҳужумларга қарши барқарорлиги ҳамда Марказий банк назоратининг самарадорлигини сезиларли ошириб, миллий тўлов тизимининг ишончлилиги ва масофавий банк хизматлари хавфсизлигини таъминлаган;
автоматлаштирилган банк тизимида комплекс ахборотни муҳофаза қилиш ва киберхавфсизлик даражасини бир бирликка ошириш орқали масофавий банк хизматларидан фойдаланиш эҳтимолини 2,03 баробарга оширишига доир таклифидан Ўзбекистон Республикасининг 2024-йил 20-сентябрдаги “Киберхавфсизликни таъминлаш соҳасидаги қонунчилик такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги ОʼРҚ-964-сонли Қонуннинг 5-моддаси 2-банди (“Автоматлаштирилган банк тизимида ахборотни муҳофаза қилиш тўғрисида”ги Қонуннинг 5-моддасига киритилган ўзгартириш)ни шакллантиришда фойдаланилган (ЎзР Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ҳузуридаги Парламент тадқиқотлари институтининг 2025-йил 28-октябрдаги №9/дн-215-сонли маълумотномаси). Натижада, мижозлар ишончини мустаҳкамлаш, масофавий банк хизматлари қамрови ва ҳажмини кенгайтириш ҳамда тижорат банкларининг рақамли хизматлар бозоридаги рақобатбардошлиги ва даромадлилигини барқарор ошириш имконини беради;
молиявий саводхонлик платформасини ишлаб чиқиш ҳамда уни банк мобил иловаларига интеграциялаш, гамификация элементлари (баллар, даражалар, мукофотлар ва интерактив топшириқлар) орқали фойдаланувчиларнинг молиявий жиҳатдан ижобий хатти-ҳаракатларини шакллантириш ва фаоллигини рағбатлантириш асосида масофавий банк хизматлари самарадорлигини таъминлаш таклифидан Ўзбекистон Республикасининг 2024-йил 20-сентябрдаги “Киберхавфсизликни таъминлаш соҳасидаги қонунчилик такомиллаштирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги ЎРҚ-964-сонли Қонуннинг 2-моддаси 2-банди (“Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида”ги Қонуннинг 12-моддаси биринчи қисми ўн еттинчи хатбошисига киритилган ўзгартириш)ни шакллантиришда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси ҳузуридаги Парламент тадқиқотлари институтининг 2025-йил 28-октябрдаги №9/дн-215-сонли маълумотномаси). Натижада, мижозларнинг молиявий билим даражаси, мобил банк иловаларидан фойдаланиш фаоллиги ва содиқлигини ошириб, масофавий банк хизматлари айланмаси, даромадлилиги ҳамда рақобатбардошлигининг барқарор ўсишини таъминлаган.