Ботиров Дониёр Уткировичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўзбекистон ва Қозоғистон сиёсий партиялари фаолиятини такомиллаштириш механизмлари”, 23.00.02 – Сиёсий институтлар, жараёнлар ва технологиялар
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.4.PhD/Ss402
Илмий раҳбар: Сирожов Ойбек Очилович, сиёсий фанлар доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат шарқшунослик университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат шарқшунослик университети, DSc.03/2025.27.12.Ss.05.02.
Расмий оппонентлар:
Қирғизбоев Муқимжон, сиёсий фанлар доктори, профессор.
Жўраев Қодир Асадович, сиёсий фанлар доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади. Ўзбекистон ва Қозоғистонда сиёсий партиялар фаолиятини такомиллаштиришга доир консептуал ёндашувлар ва механизмлар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
Замонавий даврда сиёсий тизимларнинг институционал қайта конфигурацияси ва мафкуравий мослашуви, уларнинг сиёсий спектрдаги анъанавий позициялари ҳамда мафкуравий асослари ўртасидаги тафовутларнинг босқичма-босқич нисбийлашуви, партиялараро ғоявий яқинлашув натижасида ташкилий архитектура ва сиёсий стратегияларда структуравий қоришув жараёнлари кучаяётгани “сиёсий партияларнинг конвергенсия консепсияси” асосида илмий жиҳатдан аниқланган;
Ўзбекистон партиявий тизими давлат томонидан мувофиқлаштирилган ва эволюцион либераллаштириш тамойилларига асосланган “консенсусга йўналтирилган кўп партиявийлик” модели сифатида изчил ривожланиб бораётгани, Қозоғистонда партиявий тизим тарихан ҳукмрон партия етакчилиги ва марказлашган бошқарув модели асосида шаклланиб, кейинги босқичда сиёсий модернизация, институционал очиқликни кенгайтириш ва партиялараро рақобатни кучайтиришга қаратилган ислоҳотлар натижасида “доминант тизим”дан “чекланган рақобатли плюрализм”га ўзгараётгани илмий жиҳатдан исботланган;
Ўзбекистон ва Қозоғистон Республикаларида сиёсий партияларнинг институционаллашув жараёни давлат сиёсатининг барқарорлигини таъминлаш, турли ижтимоий гуруҳлар манфаатларини артикуляция ва агрегация қилиш орқали уларни сиёсий бошқарув механизмларига интеграциялаш билан бир қаторда, сиёсий лидернинг сиёсий имижини шакллантириш технологияларини қўллаш асосида партияларнинг электорат билан коммуникатив алоқадорлигини, легитимлик даражасини ва сиёсий таъсирчанлигини оширувчи комплекс феномен эканлиги илмий жиҳатдан далилланган;
Ўзбекистон ва Қозоғистон ўртасидаги стратегик шериклик муносабатларининг институционал чуқурлашуви, давлатлараро Траcк ИИ дипломатия форматларининг шаклланиши ҳамда икки давлат сиёсий партиялари ўртасидаги сиёсий мулоқотнинг кенгайиши асосида экология, иқлим, барқарор энергетика ва миграция соҳаларидаги умумий минтақавий муаммоларни муҳокама қилиш, манфаатларни мувофиқлаштириш ва сиёсий ечимлар ишлаб чиқишга хизмат қилувчи Ўзбекистон-Қозоғистон сиёсий партиялари “сиёсий мулоқот клублари”ни ташкил этиш зарурати асосланган. IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбекистон ва Қозоғистон сиёсий партиялари фаолиятини такомиллаштириш механизмлари бўйича олинган илмий тадқиқот натижалари ва хулосалари асосида:
Ўзбекистон ва Қозоғистон ўртасидаги стратегик шериклик муносабатларининг институционал чуқурлашуви, давлатлараро Траcк ИИ дипломатия форматларининг шаклланиши ҳамда икки давлат сиёсий партиялари ўртасидаги сиёсий мулоқотнинг кенгайиши асосида экология, иқлим, барқарор энергетика ва миграция соҳаларидаги умумий минтақавий муаммоларни муҳокама қилиш, манфаатларни мувофиқлаштириш ва сиёсий ечимлар ишлаб чиқишга хизмат қилувчи Ўзбекистон-Қозоғистон сиёсий партиялари “сиёсий мулоқот клублари”ни ташкил этишга доир илмий хулосалардан Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Халқаро муносабатлар, ташқи иқтисодий алоқалар, хорижий инвестициялар ва туризм масалалари қўмитаси фаолиятида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Халқаро муносабатлар, ташқи иқтисодий алоқалар, хорижий инвестициялар ва туризм масалалари қўмитасининг 2026-йил 24-апрелдаги 5-сонли маълумотномаси). Натижада, диссертацияда билдирилган илмий хулосалар, таклиф ва тавсиялар соҳага доир ахборот-таҳлилий базани такомиллаштиришга ва амалда қўллашга хизмат қилган.
Ўзбекистон партиявий тизими давлат томонидан мувофиқлаштирилган ва эволюцион либераллаштириш тамойилларига асосланган “консенсусга йўналтирилган кўп партиявийлик” модели сифатида изчил ривожланиб бораётгани, Қозоғистонда партиявий тизим тарихан ҳукмрон партия етакчилиги ва марказлашган бошқарув модели асосида шаклланиб, кейинги босқичда сиёсий модернизация, институционал очиқликни кенгайтириш ва партиялараро рақобатни кучайтиришга қаратилган ислоҳотлар натижасида “доминант тизим”дан “чекланган рақобатли плюрализм”га ўзгараётгани борасида илмий хулосаларидан Ўзбекистон Либерал-демократик партиясининг иш режасида келтирилган чора-тадбирларни амалга оширишда фойдаланилган (Тадбиркорлар ва ишбилармонлар ҳаракати-Ўзбекистон Либерал-демократик партияси Сиёсий кенгаши Ижроия қўмитасининг 2025-йил 19-ноябрдаги 01-27-500-сонли далолатномаси). Натижада, диссертацияда билдирилган илмий хулосалар, таклиф ва тавсиялар соҳага доир ахборот-таҳлилий базани такомиллаштиришга ва амалда қўллашга хизмат қилган.
Замонавий даврда сиёсий тизимларнинг институционал қайта конфигурацияси ва мафкуравий мослашуви, уларнинг сиёсий спектрдаги анъанавий позициялари ҳамда мафкуравий асослари ўртасидаги тафовутларнинг босқичма-босқич нисбийлашуви, партиялараро ғоявий яқинлашув натижасида ташкилий архитектура ва сиёсий стратегияларда структуравий қоришув жараёнлари кучаяётгани “сиёсий партияларнинг конвергенсия консепсияси” асосида консептуал жиҳатдан аниқланганлигига доир илмий хулосаларидан Ўзбекистон халқ демократик партиясининг истиқболли ташаббусларини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон халқ демократик партияси Марказий Кенгаши Ижроия қўмитасининг 2025-йил 18-ноябрдаги 3-451-сонли далолатномаси). Натижада, соҳага оид услубий қўлланмаларни тайёрлаш ҳамда ахборот-таҳлилий базани такомиллаштиришга хизмат қилган.
Ўзбекистон ва Қозоғистон Республикаларида сиёсий партияларнинг институционаллашув жараёни давлат сиёсатининг барқарорлигини таъминлаш, турли ижтимоий гуруҳлар манфаатларни артикулация ва агрегация қилиш орқали уларни сиёсий бошқарув механизмларига интеграциялаш билан бир қаторда, сиёсий лидернинг сиёсий имиджини шакллантириш технологияларини қўллаш асосида партияларнинг элокторат билан коммуникатив алоқадорлигини, легитимлик даражасини ва сиёсий таъсирчанлигини оширувчи комплекс феномен эканлигига оид илмий хулосалардан Ўзбекистон Ёшлар Иттифоқи Марказий Кенгаши фаолиятида фойдаланилган (Ўзбекистон Ёшлар Иттифоқи Марказий Кенгашининг 2026-йил 21-апрелдаги 04-13/319-сонли маълумотномаси). Натижада, диссертацияда билдирилган илмий хулосалар, таклиф ва тавсиялар соҳага доир ахборот-таҳлилий базани такомиллаштиришга ва амалда қўллашга хизмат қилган.
