Хўжамуродов Нодирбек Султонмурадовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Афғонистонлик ўзбек ва тожиклар этномаданий ҳаётидаги ўзгаришларнинг этнолокал хусусиятлари”, 07.00.07 – Этнография, этнология ва антропология ихтисослиги бўйича (тарих фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.1.PhD/Tar2267
Диссертация бажарилган муассаса номи: Денов тадбиркорлик ва педагогика институти.
Илмий раҳбар: Турсунов Сайпулла Нарзуллаевич, тарих фанлари доктори, профессор.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Термиз давлат университети, PhD.03/2025.27.12.Tar.12.01.
Расмий оппонентлар: Абдуллаев Улуғбек Сайданович, тарих фанлари доктори, профессор; Эшмуҳаматов Ахрор Шарипович, тарих фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Чирчиқ давлат педагогика университети.
II. Тадқиқотнинг мақсади Афғонистон ўзбек ва тожикларининг ижтимоий-иқтисодий ва маданий турмуш тарзи, этномаданий анъаналаридаги ўзгаришлар ва уларнинг этник интеграциясини очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Ўзбекистонда фаолият юритаётган миллий-маданий марказлар Афғонистон ўзбек ва тожикларининг ҳудудий этник жойлашуви ва миграциясининг тарихий босқичлари, кўчиб келиш ёʻллари, жойлашувининг ўзига хос хусусиятлари аниқланиб, уларнинг анъанавий турмуш тарзидаги ўзгаришлар ҳамда бу жараёнларга таъсир этган сиёсий, иқтисодий, экологик омилларнинг ўрни ва аҳамияти фактик материаллар билан далилланган;
Афғонистон ўзбек ва тожикларининг моддий маданиятининг қатор соҳалари (уй-жой, кийимлар ва таомлар) ўзбек, тожик ва туркман халқлари билан ўзаро этномаданий алоқалар натижасида трансформацияга учраб, этник ва локал (маҳаллий) хусусиятларини сақлаб қолган ҳолда умумминтақавий характер касб қилиши дала этнографик материаллар асосида аниқланган;
маҳаллий этномаданий муҳит таъсирида афғон ўзбек ва тожик этник гуруҳларининг маънавий ҳаётида (урф-одат ва маросимлари) юз берган этноинтеграция жараёнлари, уларнинг этник ва иноетник хусусиятлари, умумминтақавий жиҳатларнинг устуворлиги, ривожланиш тенденсиялари тарихий-этнологик аспектда очиб берилган; 
ўзга этномаданий муҳитда афғон ўзбек ва тожикларида миллий-этник ўзликни англаш, азалий анъаналар ва қадриятлар асосида интеграция жараёнларининг маркери сифатида шаклланганлиги, ўзаро этнослараро алоқалар натижасида афғон ўзбек ва тожиклари орасида икки тиллилик ҳодисаси шаклланганлиги тарихий-этнографик ҳамда этнолингвистик тадқиқотлар натижасида аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Афғонистондаги ўзбек ва тожикларнинг этномаданий ҳаётидаги ўзгаришларидаги этнолокал хусусиятлари мавзуси бўйича олиб борилган тадқиқотлар натижаси асосида:
Ўзбекистонда фаолият юритаётган миллий-маданий марказлар Афғонистон ўзбек ва тожикларининг ҳудудий этник жойлашуви ва миграциясининг тарихий босқичлари, кўчиб келиш ёʻллари, жойлашувининг ўзига хос хусусиятлари аниқланиб, уларнинг анъанавий турмуш тарзидаги ўзгаришлар ҳамда бу жараёнларга таъсир этган сиёсий, иқтисодий, экологик омилларнинг ўрни ва аҳамияти фактик материаллардан Республика Маънавият ва маърифат марказининг тарғибот фаолиятида фойдаланилган (Республика Маънавият ва маърифат маркази ҳузуридаги Ижтимоий-маънавий тадқиқотлар институтининг 2026-йил 13-январдаги 10/21-сон маълумотномаси). Натижада аҳоли ўртасида миллатлараро тотувлик, бағрикенглик ва умуммиллий қадриятларни мустаҳкамлашга қаратилган тарғибот ишларининг илмий-амалий асослари бойитилди, шунингдек, Афғонистон ўзбек ва тожикларининг тарихи, этник жараёнлари ҳамда маданий меросини кенг жамоатчиликка етказиш самарадорлиги оширилди.
Афғонистон ўзбек ва тожикларининг моддий маданиятининг қатор соҳалари (уй-жой, кийимлар ва таомлар) ўзбек, тожик ва туркман халқлари билан ўзаро этномаданий алоқалар натижасида трансформацияга учраб, этник ва локал (маҳаллий) хусусиятларини сақлаб қолган ҳолда умумминтақавий характер касб қилиши дала этнографик материаллар асосида аниқланган маълумотлардан “Ўзбекистон тарихи” телеканалида эфирга узатилган “Тақдимот” кўрсатувининг ссенарийсини шакллантиришда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг 2025-йил 22-декабрдаги 01-33/970-сон маълумотномаси). Натижада кенг телеаудитория орасида Афғонистон ўзбек ва тожикларининг моддий маданий мероси, миллий уй-жой меъморчилиги, анъанавий кийим-кечак ҳамда миллий таомлардаги минтақавий ўзаро таъсир ва этномаданий уйғунлик тўғрисидаги илмий асосланган тасаввурлар шакллантирилди, шунингдек, минтақа халқларининг моддий маданиятидаги этник ва умумминтақавий жиҳатларни телекўрсатувлар воситасида оммалаштириш самарадорлиги оширилди.
Маҳаллий этномаданий муҳит таъсирида афғон ўзбек ва тожик этник гуруҳларининг маънавий ҳаётида (урф-одат ва маросимлари) юз берган этноинтеграция жараёнлари, уларнинг этник ва иноетник хусусиятлари, умумминтақавий жиҳатларнинг устуворлиги, ривожланиш тенденсиялари тарихий-этнологик аспектда очиб берилганлигига оид маълумотлардан 2024–2025-йилларда ўтказилган тарғибот фаолиятида фойдаланилган (Республика Маънавият ва маърифат маркази Сурхондарё вилоят бўлимининг 2025-йил 19-декабрдаги 01-09/140-сон маълумотномаси). Натижада аҳоли орасида минтақа халқларининг урф-одат ва маросимларидаги маънавий муштаракликни англатиш ҳамда анъанавий қадриятлар тизимини асраб-авайлашга қаратилган тарғибот ишларининг илмий-услубий салоҳияти кучайтирилди, шунингдек, вилоят аҳолисининг этноинтеграция жараёнлари ва улардаги умумминтақавий жиҳатлар тўғрисидаги маънавий-маърифий саводхонлиги юксалди.
Ўзга этномаданий муҳитда афғон ўзбек ва тожикларида миллий-этник ўзликни англаш, азалий анъаналар ва қадриятлар асосида интеграция жараёнларининг маркери сифатида шаклланганлиги, ўзаро этнослараро алоқалар натижасида афғон ўзбек ва тожиклари орасида икки тиллилик ҳодисаси шаклланганлиги тарихий-этнографик ҳамда этнолингвистик тадқиқотлар натижасида аниқланган маълумотлардан “Маърифат” тарғиботчилар жамияти аъзоларига маърузалар матни ва тарғибот материалларини тайёрлашда фойдаланган (Республика Маънавият ва маърифат маркази Сурхондарё вилоят бўлимининг 2025-йил 19-декабрдаги 01-09/140-сон маълумотномаси). Натижада чет элларда истиқомат қилаётган ватандошларнинг миллий-этник ўзлигини сақлаш, она тили ва маданий қадриятларни авлодларга етказиш масалаларига оид маърифий фаолиятнинг илмий асослари кенгайтирилди, шунингдек, икки тиллилик шароитида миллий идентикликни мустаҳкамлашга қаратилган тарғибот тадбирларининг мазмуни янги этнолингвистик манбалар билан бойитилди.