Темиров Абдулазиз Алимжановичнинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Тижорат банкларида корпоратив бошқарув самарадорлигини молиявий механизмлар асосида ошириш  йўллари», 08.00.07 - Молия, пул муомаласи ва кредит (иқтисодиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.3.DSc/Iqt543.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, IK рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/2025.27.12.I.23.01.
Расмий оппонентлар: Турсунов Бобур Ортиқмирзаевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Бердияров Бахриддин Тавашарович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Якубова Шамшинур Шухратовна, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Тошкент Халқаро молиявий бошқарув ва технологиялар университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади тижорат банкларида корпоратив бошқарув самарадорлигини молиявий механизмлар асосида оширишга қаратилган илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
услубий ёндашувга кўра “банкларда корпоратив бошқарув” тушунчасининг иқтисодий мазмуни фақат бошқарув органлари ўртасидаги ваколатлар тақсимоти сифатида эмас, балки акциядорлар, омонатчилар, менежмент ва регулятор манфаатларини мувофиқлаштириш, ахборот асимметриясини чеклаш ва ички ҳамда ташқи назорат механизмларининг интеграцияси асосида банкнинг молиявий барқарорлиги ва шаффофлигини таъминловчи комплекс бошқарув тизими сифатида такомиллаштирилган;
банкларда корпоратив бошқарув самарадорлигини комплекс баҳолаш услуби ROA, ROE, NPL, CAR ва LDR кўрсаткичларини йўналишига кўра меъёрлаштириш, вазнли интеграция қилиш ва ягона бошқарув индикаторига трансформациялаш орқали Корпоратив бошқарув самарадорлиги индекси (КБСИ) ишлаб чиқиш ҳамда унинг “барқарор самарали” (0,80-1,00), “мўътадил” (0,60-0,79), “заиф” (0,40-0,59) ва “таҳликали” (0,39 дан паст) ҳолатлари миқдорий чегараларини таклиф этиш асосида такомиллаштирилган; 
тижорат банклари фаолияти самарадорлигини стратегик баҳолаш матрицаси корпоратив бошқарув самарадорлиги индекси, рақамлаштириш даражаси, хусусийлаштиришга тайёргарлик ва ESG омилларини меъёрлаштирилган кўрсаткичлар асосида интеграция қилиш орқали банкларни стратегик ҳолатига кўра табақалаштириш ҳамда ташкилий тузилмани трансформация қилиш йўналишларини аниқлаш орқали такомиллаштирилган;
соф фойда, банк капитали, кредитлар, ҳисоб-ўтказма операциялар ҳамда банк даромадларининг корпоратив бошқарувга таъсирини баҳолаш учун Denton-Proportion усули орқали лаг фарқли (FDL) эконометрик модели асосида тижорат банклари соф фойдаси динамикасининг 2030 йилга қадар прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган;
тижорат банклари ривожланиш стратегиясининг операцион ижро билан узвийлигини таъминловчи ички инфратузилмани ривожлантириш ва фунционал гуруҳлаш асосидаги деталлаштирилган услубиёти бозор динамикасидан келиб чиққан ҳолда стратегик муддатни 3 йилгача оптималлаштириш орқали такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Тижорат банклари фаолиятида корпоратив бошқарув самарадорлигини молиявий механизмлар асосида ошириш юзасидан ишлаб чиқилган илмий таклиф ва амалий тавсиялар асосида: 
услубий ёндашувга кўра “банкларда корпоратив бошқарув” тушунчасининг иқтисодий мазмуни фақат бошқарув органлари ўртасидаги ваколатлар тақсимоти сифатида эмас, балки акциядорлар, омонатчилар, менежмент ва регулятор манфаатларини мувофиқлаштириш, ахборот асимметриясини чеклаш ва ички ҳамда ташқи назорат механизмларининг интеграцияси асосида банкнинг молиявий барқарорлиги ва шаффофлигини таъминловчи комплекс бошқарув тизими” жиҳатидан такомиллаштиришга оид муаллифлик таърифидан олий ўқув юртлари талабалари учун тавсия этилган “Корпоратив маълумотларни таҳлил қилиш ва қарорлар қабул қилиш” номли ўқув қўлланмани ишлаб чиқишда фойдаланилган (ТДИУ ректорининг 2024 йил 27 декабрдаги 448-сон буйруғи). Мазкур янгиланган таърифнинг ўқув манбаларга киритилиши натижасида талабаларнинг тижорат банкларида корпоратив бошқарув тўғрисидаги назарий билимлари ва амалий кўникмаларини чуқурлаштириш имкони яратилган;
корпоратив бошқарув самарадорлиги индекси (КБСИ) нинг “барқарор самарали” (0,80-1,00), “мўътадил” (0,60-0,79), “заиф” (0,40-0,59) ва “таҳликали” (0,39 дан паст) миқдорий чегараларини шакллантиришга доир таклиф “Агробанк” АТБ “Стратегик соғломлаштириш дастури” ва “Гарант банк” акциядорлик жамияти жамиятининг 2026-2027 йиллар учун ривожлантириш стратегияси” ни ишлаб чиқишда амалиётга татбиқ этилган (Агробанк АТБ нинг 25 март 2026 йилдаги 04-15/227-сонли маълумотномаси ва “Гарант банк” акциядорлик жамиятининг 23 июнь 2025 йилдаги 02/64-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида ҳисобланган КБСИ индексининг 2 йил ичида оптимал даражага (0,60 ва ундан юқори) чиқариш мумкинлигини, бу эса ўз навбатида банк активлари рентабеллигини камида 15-20 фоизга оширишга хизмат қилиши кўрсатиб ўтилган;
тижорат банклари фаолияти самарадорлигини стратегик баҳолаш матрисаси корпоратив бошқарув самарадорлиги индекси, рақамлаштириш даражаси, хусусийлаштиришга тайёргарлик ва ESG омилларини меъёрлаштирилган кўрсаткичлар асосида интеграция қилиш орқали банкларни стратегик ҳолатига кўра табақалаштириш ҳамда ташкилий тузилмани трансформация қилиш йўналишларини аниқлаш орқали такомиллаштирилганлиги илмий таклифи “Агробанк” АТБ ва “Гарант банк” акциядорлик жамияти томонидан амалиётга жорий қилинган (Агробанк АТБ нинг 25 март 2026 йилдаги 04-15/227-сонли маълумотномаси ва “Гарант банк” акциядорлик жамиятининг 23 июнь 2025 йилдаги 02/64-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида “Агробанк” АТБ нинг 2026-2027 йилларга мўлжалланган ривожланиш стратегияси доирасида “Рақамли консолидация” стратегияси танлаб олинди. Ушбу стратегия доирасида “AgroPay” вa “Agromarkaz” каби экотизим элементларининг ягона технологик платформага интеграция қилиниши банк операцион харажатларини оптималлаштириш, хусусан анъанавий банк хизматлари таннархини пасайтириш ва харажатларни даромадларга нисбати кўрсаткичини 10-12  фоизга қисқартириш имконини яратган. “Гарант банк” акциядорлик жамиятининг 2026-2027 йиллар учун “Банк ривожланиш стратегияси”да ҳамда “Банк фаолиятида инновацион технологияларини жорий этиш чора-тадбирлари дастури”ни ишлаб чиқишда фойдаланилган. Натижада банкнинг капиталлашув даражасини ички манбалар ҳисобидан ошириш ва активлар ликвидлигини 15-20 фоизга яхшилаш имконини берувчи амалий ечим юзага келган;
Ўзбекистон Республикаси тижорат банкларида соф фойда, банк капитали, кредитлар, ҳисоб-ўтказма операциялар ҳамда бошқа банк даромадларининг корпоратив бошқарувга таъсирини ифода этувчи эконометрик моделлар асосида 2030-йилга қадар ишлаб чиқилган прогноз кўрсаткичларидан фойдаланиш таклифи “Агробанк” АТБ томонидан амалиётга жорий қилинган (Агробанк АТБ нинг 25 март 2026 йилдаги 04-15/227-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида тижорат банкларига 2030-йилга қадар прогноз кўрсаткичлари асосида соф фойда ҳажми 2,4 трлн сўмдан ошиши эконометрик жиҳатдан исботланган;
тижорат банклари ривожланиш стратегиясининг операцион ижро билан узвийлигини таъминловчи ички инфратузилмани ривожлантириш ва фунционал гуруҳлаш асосидаги деталлаштирилган услубиёти бозор динамикасидан келиб чиққан ҳолда стратегик муддатни 3 йилгача оптималлаштириш орқали такомиллаштириш таклифи “Агробанк” АТБ томонидан “Стратегик соғломлаштириш дастури” ни ишлаб чиқишда амалиётга жорий қилинган (Агробанк АТБ нинг 25 март 2026 йилдаги 04-15/227-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши банкларнинг 2024–2026 йиллар стратегиясининг якуний босқичида белгиланган кўрсаткичларга эришишдаги камчиликларни тезкор (оператив) тузатиш имконини беради ва банкларнинг 2030 йилгача бўлган янги ривожланиш дастурини “рақамли ижро занжири” асосида, рискларсиз шакллантириш учун илмий-амалий замин яратиши аниқланган.