Таджибоева Гулзода Бахромжон қизининг    
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Инглиз ва ўзбек тилларидаги халқ табобати терминларининг структурал-семантик ва лингвокултурологик тадқиқи”, 10.00.06 – Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.1.PhD/Fil5788.
Илмий раҳбар: Солижонов Собиржон Отахонович, филология фанлари номзоди, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон давлат чет тиллари институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон давлат чет тиллари институти, DSc.03/2025.27.12.Fil.32.02
Расмий оппонентлар: Сатимова Дилафрузхон Нумонжоновна, филология фанлари доктори, доцент; Раҳимов Усмонжон Эргашевич, филология фанлари номзоди, доцент.
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади халқ табобат терминларининг келиб чиқиши, шаклланинш босқичлари ва уларнинг инглиз ва ўзбек тилларида структурал-семантик ва лингвокултурологик жиҳатларини очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
инглиз ва ўзбек тилларидаги халқ табобатига оид терминларнинг ўхшаш ва фарқли хусусиятлари аниқланиб, табобат терминологиясининг шаклланишида ўзлашма қатламнинг морфологик, лексик ва структуравий ўрни очиб берилган; 
халқ табобати терминларининг ясалишида метафорик, парадигматик, синтагматик ва ассоциатив муносабатлар таҳлил қилиниб, мотивланган ва мотивланмаган терминларда метафора ҳамда метонимия асосида юзага келган семантик кўчиш моделлари аниқланган;
халқ табобати терминларининг маданий негизлари, мифологик ва рамзий хусусиятлари ҳамда мотивланган бирликларнинг термин сифатида шаклланиш механизми илмий жиҳатдан асослаб берилган;
инглиз ва ўзбек тилларидаги халқ табобати терминларини таржима қилишда юзага келадиган линвокултурологик ва структурал-семантик муаммолар таҳлил қилиниб, уларни ҳал этишнинг самарали усуллари (контекстуал ёндашув, изоҳли таржима, стандартлаштириш) ишлаб чиқилган ҳамда амалий тавсиялар берилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши инглиз ва ўзбек тилларида “Халқ табобати” терминларининг структурал-семантик ва линвокултурологик тадқиқи бўйича олинган натижалар асосида: 
халқ табобатига оид терминларининг ясалишида метафорик, парадигматик, синтагматик ва ассоциатив боғланишлар соҳа доирасида мотивлашган ва мотивлашмаган терминлардаги метафоралар мавжудлиги ва метонимик кўчишнинг моделлари очиб берилган материаллардан Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги Маданий-маърифий муассасалар номоддий миллий меросни ривожлантириш шўбаси томонидан бажарилган 2025-йил 7-августдаги “Мамлакатимизда миллатлараро муносабатларни янада ривожлантириш ва уйғунлаштириш” 02-15-06-917-сонли фундаментал лойиҳа доирасида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданият Вазирлиги 02-15-06-917-сон маълумотномаси). Натижада, илмий хулосаларнинг қўлланилиши, шунингдек, фойдаланилган илмий-методик тавсиялар лойиҳа ишланмаларининг такомиллашишига хизмат қилган;
халқ табобатига оид терминларнинг маданий асослари, мифологик ва рамзий хусусиятлари мотивланган бирликларнинг термин сифатида хосланиши асослаб берилган хулосалардан Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2022-2024-йилларда бажарилган ИЛ-402104209 “Ахборот-қидирув тизимлари (Гоогле, Яндех, Гоогле Транслате) учун автоматик ишлов бериш воситаси – ўзбек тилининг морфолексикони ва морфологик анализатори дастурий воситасини яратиш” мавзусидаги инновацион лойиҳасида фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025 йил 22-ноябр 04/1-5613-сон маълумотномаси). Натижада ахборот-қидирув тизимлари учун мўлжалланган ўзбек тилининг морфолексикони халқ табобати терминларининг структуравий-семантик тизими, уларнинг парадигматик ва синтагматик муносабатлари ҳамда асосий семантик хусусиятлари билан бойитилди;
инглиз ва ўзбек тилларидаги халқ табобатига оид терминлар структурал-семантик ҳамда лингвомаданий ўхшаш ва фарқли жиҳатлари табобат терминологиясининг шаклланишида ўзлашма қатламининг (морфологик, лексик, структуравия) ўрни очиб берилган хулосалардан Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида бажарилган ПФ-201912258 сонли “Ўзбек адабиётининг кўп тилли (ўзбек, рус, инглиз тилларида) электрон платформасини яратиш” мавзусидаги лойиҳани бажаришда фойдаланилган ( Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 22-ноябрдаги 04/1-5614-сон маълумотномаси). Натижада тадқиқотда илгари сурилган қатор таклиф ва тавсиялар, илмий янгиликлар асосида дастур ва қўлланмаларни яратишга доир, таълим ҳамда маданиятни ривожлантиришга қаратилган назарий ва амалий ишлар самарадорлигига эришилган;
инглиз ва ўзбек тилларидаги халқ табобати терминларининг таржима жараёнида юзага келган линвокултурологик ва структурал-семантик муаммоларни самарали ҳал этиш учун контекстуал ёндашув, изоҳли таржима ҳамда терминларни стандартлаштириш орқали халқ табобати меъросини илмий асосда жаҳон ҳамжамиятига етказиш бўйича ишлаб чиқилган илмий тавсиялардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон” телерадиоканали томонидан тайёрланган “Таълим ва тараққиёт”, “Миллат ва маънавият”, “Адабий жараён”, “Жаҳон адабиёти” номли эшиттиришлар сенарийсини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг 2025-йил 4-декабрдаги 05-09-1953-сон маълумотномаси).  Натижада, ушбу эшиттириш учун тайёрланган материалларнинг илмий аҳамияти ортиб, мазмунан мукаммаллашган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish