Насиббоева Мукаррама Салимжон қизининг    
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): Инглиз ва Ўзбек тилларида молиявий-иқтисодий атамаларнинг лингвокогнитив ва лингвомаданий жиҳатлари 10.00.06 – Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B 2024. 2. PhD/Fil 4878
Илмий раҳбар:  Абдувалиев Махаматжон Арабович, филология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон давлат чет тиллари институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон давлат чет тиллари институти, DSc 03/2025.27.12.Fil.32.02.
Расмий оппонентлар: Саидхонов Маъмуржон Муҳаммедович, филология фанлари  доктори, профессор; Хошимова Дилдора Мадаминовна, филология фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Наманган давлат чет тиллари институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади инглиз ва ўзбек тилларида молиявий-иқтисодий лисоний бирликлар ҳисобланган банк терминологияси, инвестиция тушунчалари, биржа атамалари, солиққа оид лексика, аудит тушунчалари, иқтисодий неологизмлар, молиявий метафоралар ва шунга ўхшаш бошқа иқтисодий терминологик қатламларни турли дискурслар доирасида лингвокогнитив, лингвокултурологик ҳамда қиёсий типологик жиҳатдан атрофлича аниқлаш ҳамда қиёсий тадқиқ этишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
инглиз ва ўзбек тиллари иқтисодий лексик корпусининг дифференциация қатламлари истеъмол доирасига кўра, қиёсий аналитик мезонлар асосида терминологик ва детерминологик категорияларга ажратилиб, молия, банк, инвестиция ва аудит тизимига хос профессионал бирликларнинг когнитив моделлари, ҳамда уларнинг терминологик таксономияси ижтимоий нутқий прагматик жиҳатлар доирасида қиёсий таҳлил қилиш орқали тилларнинг умумий ҳамда дифференциал хусусиятлари далилланган;
молиявий иқтисодий атамаларнинг оммавий ахборот воситалари ва интернет платформаларидаги нутқий реаллашуви, иқтисодий медиа матнларининг эмоционал экспрессив бўёқдорлиги, молия неологизмлари ҳамда англицизмларнинг шаклланишида интерлингвистик, интралингвистик ва экстралингвистик омиллар, шунингдек иқтисодий терминларнинг морфолексик интеграцияси ҳамда уларни қабул қилиш билан боғлиқ социопрагматик механизмлар очиб берилган;
инглиз ва ўзбек тиллари иқтисодий дискурсида молиявий метафораларнинг лисоний манзарани шакллантириш ва консептуал мазмунни ифодалашдаги функсионал аҳамияти аниқлангани, шунингдек таржимада социокултурологик омилларни ҳисобга олган ҳолда, терминологик уйғунликни таъминловчи лингвокултурологик эквилибр тамойили ишлаб чиқилганлиги, ҳамда миллий хусусиятга эга бўлган иқтисодий фразеологик бирликларни трансляция қилишда функсионал эквивалентлик усулининг самарадорлиги илмий жиҳатдан асосланган;
инглиз ва ўзбек тилларида иқтисодий лисоний бирликларнинг киберлуғатларда қайд этилиши ҳамда уларнинг лингвокултурологик, социолингвистик ва коммуникатив прагматик хусусиятларини тизимли таҳлил қилишда онлайн корпуслар ҳамда автоматик лексик тасниф алгоритмларини қўллаш тамойиллари ишлаб чиқилган ҳолда, чоғиштирилаётган тиллардаги молиявий терминларнинг киберлуғатлардаги изоморфик ҳамда алломорфик жиҳатлари қиёсий–статистик методлар ёрдамида моделлаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тадқиқотининг илмий натижалари, таклиф ва тавсияларидан қуйидаги лойиҳаларда фойдаланилди:
инглиз ва ўзбек тиллари иқтисодий лексик корпусининг дифференциация қатламлари истеъмол доирасига кўра кенг қамровда қиёсий аналитик мезонлар асосида терминологик ҳамда профессионал мулоқот қатламларига ажратилиб, иқтисодий консептларнинг ядро ва периферия структурасини ташкил этувчи тил бирликларининг маданий архетиплари ҳамда миллий тафаккурдаги вербал акслари ёритилганига доир илмий натижалардан Андижон давлат университетида 2022–2023–йилларда амалга оширилган ИЛ–402104213 рақамли “Ўзбек тилида электрон лингвистик энциклопедик луғат ишлаб чиқиш” номли инновацион тадқиқот лойиҳасида фойдаланилган (Маълумотнома: Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025–йил 26–апрелдаги 04–1557–сонли ҳужжати). Натижада систем–семантик таҳлиллар луғатдаги терминларни изоҳлашда асос сифатида хизмат қилиб, тил бирликларининг изоморф ҳамда алломорф хусусиятлари асосида таҳлилий изоҳлар шакллантирилган;
молиявий иқтисодий терминларнинг нафақат семантик, балки перлокутив хусусиятлари ҳисобланган огоҳлантириш, маслаҳат, танқид ҳамда кесатиқ кабиларни ифодалашдаги коммуникатив самарадорлиги ҳамда англицизмларнинг шаклланишида интерлингвистик, интралингвистик ва экстралингвистик омиллар хусусидаги илмий натижаларидан Андижон давлат университетида 2017–2020–йилларда бажарилган 
ОТ–Ф1–18 рақамли “Оммавий лисоний маданиятни шакллантириш методлари ва методологиясини ишлаб чиқиш” номли давлат фундаментал тадқиқот лойиҳасида фойдаланилган (Маълумотнома: Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025–йил 27–апрелдаги 04–1567–сонли ҳужжати). Натижада молиявий иқтисодий консептларнинг лингвистик тавсифига оид методология янги назарий қарашлар билан бойитилиб, лисоний маданиятни шакллантириш методикаси чуқур ёритилган;
инглиз ва ўзбек тилларида молиявий иқтисодий атамаларнинг парадигматик ҳамда синтагматик хусусиятларини ўрганиш орқали ишлаб чиқилган иқтисодий фразеологизмлар ва турғун бирикмаларнинг услубий ҳамда маданий тафовутларини далиллашга хизмат қилувчи ёндашувлардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон–24” ижодий бирлашмаси “Ўзбекистон” телерадиоканали томонидан тайёрланган “Таълим ва тараққиёт”,“Миллат ва маънавият”, “Адабий жараён”, “Жаҳон адабиёти” номли дастурлар сенарийсини тайёрлашда (2025 йил май ва ноябр ойларида) фойдаланилган натижада радиотингловчилар Инглиз ва ўзбек тилларидаги молиявий–иқтисодий атамаларнинг лингвокогнитив ва лингвомаданий хусусиятларини аниқлаш, уларнинг тушунчавий асослари,семантик модели ва таржима стратегияларини тадқиқ қилиш имконияти хусусидаги маълумотларга эга бўлдилар. (Маълумотнома: Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси «ЎЗБЕКИСТОН 24» ДМнинг 2025–йил 25–ноябрдаги 05–09–1893–сонли ҳужжати);
молиявий иқтисодий атамаларнинг лингвокогнитив хусусиятлари, уларнинг публицистик ва бадиий таржималарда метафоралар ҳамда нутқий этик бирликлар орқали намоён бўлиши, шунингдек миллий тафаккурдаги вербал талқини ҳақидаги илмий қарашлардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси Ўзбекистон телерадиоканали томонидан тайёрланган Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси“Ўзбекистон–24” ижодий бирлашмаси “Ўзбекистон” телерадоканали томонидан тайёрланган“Жаҳон адабиёти”, “Адабий жараён” радиоешиттиришларини тайёрлашда (2024–2025 йиллардавомида) фойдаланилди. (Маълумотнома: Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси Ўзбекистон телерадиоканали ДМнинг 2025–йил 15–июлдаги 05–09–1143–сонли ҳужжати). Натижада молиявий маданий тушунчаларнинг миллий менталитетдаги лингвокогнитив асослари кенг оммага илмий назарий жиҳатдан тақдим этилиб, эшиттиришларнинг илмий савияси ва лингвистик бойлиги ортишига эришилган.