Исматова Шахноза ахрор қизининг филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Сиёсий нутқларнинг прагматик хусусиятлари” 10.00.01 - Ўзбек тили. 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.1.PhD/Fil4318 Илмий раҳбар: Бахриддинова Башорат Мадиевна, филология фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қарши давлат университети. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи: Қарши давлат университети.
ИК рақами: DSc.03/2025.27.12.Fil.11.05. 
Расмий оппонентлар: филология фанлари доктори, профессор Турсунали Жумаев; филология фанлари доктори, профессор Лайло Раупова
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади Ўзбек тилидаги сиёсий нутқларнинг нутқ актлари, адресант-адресат муносабатлари асосида прагматик хусусиятларини очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
ўзбек тилидаги сиёсий нутқлар асосида сиёсий нутқнинг мазмуний тузилиши, коммуникатив нияти ва таъсирчанлик компонентлари ўртасидаги прагматик муносабатлар нутқ актлари модели (ассертив, директив, коммиссив, экспрессив, декларатив) асосида аниқланган;
 сиёсий нутқда адресант ва адресат ўртасидаги муносабатлар аудиторияни мақсадли йўналтиришга хизмат қилувчи прагматик жараён сифатида талқин қилиниб, ушбу жараён доирасида ишонтириш, мотивация ва ижтимоий масъулиятни шакллантиришга қаратилган коммуникатив стратегиялар (инклюзивлик – “биз” консепти, мурожаат шакллари, самимийлик ва очиқлик, аудиторияни руҳлантириш, бирдамлик туйғусини шакллантириш ҳамда ижтимоий муросага даъват) таҳлил қилиниб, уларнинг функсионал-прагматик хусусиятлари ойдинлаштирилган;
 ўзбек тилидаги сиёсий нутқлар жанрлараро фарқланиш мезонлари асосида тавсифланиб, ташкилий, тантанали, адрессив ва агонал жанрларнинг коммуникатив мақсадлари ҳамда прагматик функсияларига кўра дифференцияси аниқланиб, уларнинг сиёсий нутқдаги ўрни ёритилган; 
Сиёсий нутқда қўлланиладиган лингвостилистик воситалар адресантнинг коммуникатив ниятини амалга оширишга хизмат қилувчи прагматик ресурслар сифатида талқин қилиниб, уларнинг сиёсий контекст билан узвий боғлиқликда аудиторияга таъсир кўрсатиш механизмлари (образли ифодалаш, семантик кучайтириш, эмоционал таъсир, аудиторияни билвосита фикрлашга ундаш ҳамда нутқий уйғунликни таъминлаш) тизимли равишда тавсифланган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Диссертацияда олинган илмий натижалар амалиётга жорий этилган ва ваколатли муассасалар томонидан тасдиқланган. Жумладан, сиёсий нутқларнинг прагматик хусусиятлари, адресант ва адресат ўртасидаги коммуникатив муносабат ҳамда ишонтириш ва таъсир механизмларига оид диссертант томонидан ишлаб чиқилган илмий хулосалардан давлат илмий-техника дастурлари доирасида 2022–2023-йилларда амалга оширилган ИИ-4721101717-рақамли “Хизмат кўрсатиш обектлари миллий номлари интерактив электрон платформасини яратиш” мавзусидаги инновацион лойиҳа доирасида методик ва назарий асос сифатида фойдаланилган.(Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети ҳузуридаги Давлат тилида иш юритиш асосларини ўқитиш ва малака ошириш марказининг 2025-йил 22-октябрдаги 1606-сон маълумотномаси).
 Шунингдек, диссертацияда сиёсий нутқларнинг прагматик хусусиятларини тавсифлаш асосида ишлаб чиқилган лингвистик таҳлил мезонлари ҳамда адресант–адресат муносабатини ифодаловчи нутқ бирликларини таснифлашга оид ёндашувлардан давлат илмий-техника дастурлари доирасида 2022–2024-йилларда амалга оширилган ИЛ-402104209-рақамли “Ахборот-қидирув тизимлари (Гоогле, Яндех, Гоогле Транслате) учун автоматик ишлов бериш воситаси — ўзбек тилининг морфолексикони ва морфологик анализатори дастурий воситасини яратиш” мавзусидаги илмий-амалий лойиҳа доирасида тил бирликларини автоматик аниқлаш, функсионал-прагматик белгилаш ва рақамли лингвистик моделлаштириш жараёнларида назарий асос сифатида фойдаланилган. (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2026 - йил 8-январдаги 04/1-122- сон маълумотномаси). 
Тадқиқотда илгари сурилган илмий хулосалар 2025-йил 8-апрел куни Қашқадарё вилояти телерадиоканалининг “Қашқадарё ахбороти” информацион дастурида эфирга узатилган интервю орқали оммавий коммуникация амалиётига татбиқ этилиб, сиёсий нутқларнинг жамият онгига таъсири, уларнинг ижтимоий - маданий ҳаётдаги ўрни ҳамда прагматик таъсир механизмларини кенг аудиторияга илмий асосда етказишга хизмат қилган.(Қашқадарё вилояти телерадиоканалининг 2025-йил 8-апрелдаги 17-05/85-сон маълумотномаси).