Агзамходжаев Жамшид Бахадировичнинг
диссертация ҳимоясисиз селекция ютуғи (ихтиро патенти) асосида фалсафа доктори (PhD)
илмий даражасини бериш бўйича эълон матни

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Лимоннинг (Cитрус лимон) юқори ҳосилли, йирик мевали ва экспортбоп навларини яратиш”, 06.01.05 - Селекция  ва уруғчилик (қишлоқ хўжалиги фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.PhD/Qx1536.
Илмий раҳбар: Султонов Камолиддин Садриддинович, қишлоқ хўжалиги фанлари доктори, профессор.
Илмий-тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Академик М.Мирзаев номидаги боғдорчилик, узумчилик ва виночилик илмий-тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Сабзавот, полиз экинлари ва картошкачилик илмий-тадқиқот институти, PhD.08/2025.27.12.Qx.05.01.
Ўзбекистон Республикаси Интеллектуал мулк агентлигининг ихтирога патенти: Лимоннинг “Манзур” нави (НАП 575).
II. Тадқиқотнинг мақсади лимоннинг хорижий ва маҳаллий селекция манбаларидан қимматли хўжалик белгилари бўйича йирик (150-200 г) мевали, экспортбоп навларини яратиш ҳамда оналик боғларини барпо қилиш.   
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
илк маротаба лимоннинг истиқболли “Меер” ва “Юбилейний” навларини чатиштириш орқали олинган дурагайларни комплекс морфо-биологик белгилари бўйича баҳоланган ва қимматли-хўжалик белгиларга эга бўлган шакллари ажратиб олинган;
лимоннинг №1-11-5 дурагайининг муҳим хўжалик белгилари ўрганилган ва меваларини йириклиги ҳамда ҳосилдорлигини юқорилиги бўйича аниқланган;
лимоннинг истиқболли дурагай комбинасиялари асосида, йирик мевали ҳамда юқори ҳосилли №1-11-5 дурагайи асосида “Манзур” нави яратилган;
лимоннинг янги яратилган “Манзур” нави “Меер” андоза навига нисбатан меваларини йириклиги, ҳосилдорлигини юқорилиги билан фарқ қилиши аниқланган;
лимоннинг истиқболли деб топилган “Манзур” навига селекция ютуғи сифатида Интеллектуал мулк маркази давлат муассасаси томонидан НАП575 гувоҳнома (патенти) олинган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Лимоннинг (Cитрус лимон) юқори ҳосилли, йирик мевали ва экспортбоп навларини яратиш бўйича олиб борилган тадқиқот натижалари асосида:
лимоннинг “Меер” ва “Юбилейний” навларини чатиштириш натижасида олинган дурагайларидан танлаб олинган намунасидан (№1-11-5) Республикамиз тупроқ-иқлим шароитига мос янги “Манзур” (УЗ НАП 575) нави яратилган ва 2025-йилда Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги “Интеллектуал мулк агентлиги” давлат муассасаси томонидан патент олинган ва Тошкент вилоятидаги боғдорчиликка ихтисослашган фермер хўжаликларида жами 0,20 га майдонда амалиётга жорий қилинган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновасиялар Миллий марказининг 2026-йил 28-январдаги №05/06-03-42-сон маълумотномаси). Натижада, республика миқёсида боғдорчиликка ихтисослашган фермер хўжаликларида лимоннинг йирик мевали, юқори ҳосилдор, импорт ўрнини босувчи, истиқболли “Манзур” навини етишитириш орқали аҳоли эҳтиёжини лимон маҳсулотлари билан қондиришига хизмат қилган;
лимоннинг истиқболли “Манзур” навини Тошкент туманидаги академик М.Мирзаев номидаги боғдорчилик, узумчилик ва виночилик илмий-тадқиқот институти Тошкент илмий-тажриба станциясида 0,06 га майдонда 2011-2024 йилларда жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновасиялар Миллий марказининг 2026-йил 28-январдаги №05/06-03-42-сон маълумотномаси). Натижада, лимоннинг стандарт сифатида танлаб олинган “Меер” навига нисбатан “Манзур” навида ҳосилдорлик 2,4 баробар юқори бўлиб, “Манзур” навининг бир тупидан 27,7 кг, гектар ҳисобидаги умумий ҳосилдорлиги эса 443 с ни ташкил этган. Олинган даромад эса гектаридан 549,1 млн. сўмни ташкил этган;
лимоннинг йирик мевали, юқори ҳосилдор, импорт ўрнини босувчи, истиқболли “Манзур” навини кўчатлари Тошкент туманидаги “Толиб ота” фермер хўжалигининг 0,05 га, “Абдуазим агро” фермер хўжалигининг 0,05 га, “Хамиджон имкон ишонч” фермер хўжалигининг 0,05 га, “Тохир ТМТ Табарук” фермер хўжалигининг 0,05 га, жами 0,20 га майдонда амалиётга жорий қилинган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновасиялар Миллий марказининг 2026-йил 28-январдаги №05/06-03-42-сон маълумотномаси). Натижада, янги лимон навини кўчатлари кўпайтирилиб, фермер хўжаликларининг даромади 15% га ортишига эришилган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish