Хакимова Дилрабо Йўлдошовнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. 
 “Ўзбек ва француз тилларида кончилик терминлари ва уларнинг лексикографик талқини”, 
10.00.06 –  Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик.
 Диссертация рўйхатга олинган рақам: B.2022.2. PhD/Fil 2524    
Диссертация бажарилган муассаса: Қарши давлат университети.
Илмий раҳбар: Раупова Лайло Рахимовна,  филология фанлари доктори (DSc), профессор. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами:  Турон университети, PhD.03/2025.27.12.Fil.39.01
 Расмий оппонентлар: ф.ф.д.профессор Даниева Майсара Джамаловна, ф.ф.д.профессор
Йўлдашева Холида Қўзиевна
Етакчи ташкилот:  Бухоро давлат университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади ўзбек ва француз тилларидаги консҳилик терминларининг лексикографик, структур - семантик, ва лингвокултурологик тавсифини беришдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
консҳилик соҳаси терминларининг назарий асослари, уларнинг маъновий тузилиши ва лингвокултурологик тузилмалари илк марта ўзбек  ва француз тилларида таҳлил қилинган;
ўзбек ва француз тилларидаги кончилик терминларининг полисемантик ва полифунксионимик хусусиятлари очиб берилган;
чоғиштирилаётган тилларда кончилик терминларининг ўзлашма лексик қатламининг миқдорий кўрсаткичларини аниқлаш орқали истеъмолга киритилишида тиллараро доминантлик хусусиятлари, ушбу лексик бирликларнинг актив ва пассив таржима луғатларидаги лексикографик талқинининг фарқи, пассив луғатларда хорижий лексеманинг миллий тилдаги изоҳининг берилиши, актив луғатларда эса она тилидаги сўз орқали унинг хорижий муқобилини топиш мумкинлиги исботланган, шунингдек, уларнинг миллий корпуси ва таълимий корпуслари учун лингвистик таъминот бўла олиши асосланган.
консҳилик терминларини янги турдаги, замонавий (идеографик, тезаурус) луғатлар усҳун аҳамиятли бўлган лексикографик талқини ва тавсифи ёритилган.
ўзбек тилида ифодаланиши қийин бўлган айрим кончилик тушунчаларининг илмий аниқлигини таъминлаш мақсадида французча терминларнинг (масалан, гицемент, минéралисатион, стéриле) фонетик мослаштирилган шаклда қўлланиши таклиф этилган.
 IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Диссертациянинг консҳилик терминларининг ўзбек ва француз луғацҳилигида тил ва маданият муштараклигини таъминловсҳи ташқи, исҳки ва лингвистик омиллар маъноларининг ифодаланишига доир илмий натижаларидан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2021-2023-йилларда бажарилган ПЗ-202004165 рақамли “Умумий ўрта таълимнинг бошланғисҳ синф ўқувсҳиларида оғзаки ва ёзма нутқий компетенсияларини ривожлантирувсҳи электрон платформа яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳада фойдаланилди (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 3-февралдаги 04/1-421-сон маълумотномаси). Натижада, жаҳон изоҳли луғацҳилигида тил ва маданият уйғунлиги, консҳилик терминларининг лексикографик муаммолари, босма шунингдек, замонавий электрон луғатлар тизимини яратишнинг лисоний асослари, консҳилик терминлари тадқиқи олиб борилганда консҳилик саноатида фаолият олиб бораётган муҳандис-технологлар, ишсҳилар, иқтисодсҳилар ҳамда кон-металлургия ўқув муассасалари илмий ходимлари, ўқитувсҳилари ва талабалари усҳун, иш юритишда ва илмий-техникавий ҳужжатларни тўлдиришда терминлардан тўғри фойдаланиш имкониятини бериш билан боғлиқ ҳолда ҳамда муайян нутқ вазияти, мулоқот шароити билан уйғунликда турли мавзувий гуруҳларда терминларнинг намоён бўлиши борасида билдирилган илмий хулосаларидан лойиҳа доирасида ўқув луғатлар яратишнинг илмий-назарий асослари ишлаб сҳиқишда янги назарий қарашлар билан бойитишда фойдаланилган. 
Диссертациянинг тилшунослик, прагматика, социопрагматика ва тил фалсафаси ғояларини бирлаштирган ҳолда консҳилик терминларининг социопрагматик хусусиятлари, консҳилик терминларининг семантик структураси ва уларнинг когнитив маъноларининг ифодаланишига доир илмий натижаларидан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2020-2023-йилларда бажарилган АМ-ФЗ-201908172 – “Ўзбек тилининг таълимий корпусини яратиш” мавзусидаги лойиҳада фойдаланилди (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 3-февралдаги 04/1-422-сон маълумотномаси). Натижада, ўзбек тилидаги лексикографик манбааларда консҳилик терминларининг когнитив мақоми, терминларнинг формал таснифи, консҳилик терминларининг когнитив тавсифи, соҳада қўлланилаётган ўз ва ўзлашма қатламга доир терминларнинг қўлланилиш сҳастотаси кабилар билан боғлиқ ҳолда ҳамда муайян нутқ вазияти, мулоқот шароити билан уйғунликда турли мавзувий гуруҳларда терминларнинг намоён бўлиши борасида билдирилган илмий хулосаларидан лойиҳа доирасида ўқув луғатлар яратишнинг илмий-назарий асосларж ишлаб сҳиқишда, терминлар тадқиқий методологиясига доир янги назарий қарашлар билан бойитишда фойдаланилган.
Диссертациянинг ўзбек ва француз тилларида кончилик терминларининг қиёсий-лексик таҳлили, уларнинг семантик-структур хусусиятлари ҳамда лексикографик талқинига доир илмий натижаларидан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2021-2023-йилларда бажарилган ИЛ-402104474 - ““Болаларадабиёти.уз” электрон платформа ва унинг мобил иловасини яратиш” номли инновацион лойиҳасида  фойдаланилди.(Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025 - йил 12-ноябраги № 04/1-831-сон маълумотномаси).  Натижада, диссертацияда назарий жиҳатдан асослаб берилган терминларнинг изоҳланиш тамойиллари, таржима эквивалентларини аниқлаш усуллари, икки тилли терминологик мувофиқлик мезонлари ҳамда терминологик бирликларнинг структур-семантик таҳлилига оид илмий хулосалар лойиҳа доирасида электрон луғатлар, изоҳли ва қиёсий маълумотлар базасини ишлаб чиқиш, терминологик ресурсларни таснифлаш ва тизимлаштириш, кўп тилли платформа контентини илмий экспертизадан ўтказиш, соҳага оид тушунчаларни ёш хусусиятига мос соддалаштирилган ва визуал-услубий шаклда қайта ишлаб чиқиш, электрон таълим ресурсларида икки тиллилик асосида тушунчаларнинг изчил ва мувофиқ талқинини таъминлашда фойдаланилган.