Авазхонов Юсуфжон Авазхон ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Корпоратив этика ривожи тенденсиялари ва трансформацияси”, 09.00.02 – Онг, маданият ва амалиёт шакллари фалсафаси (Этика).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.1.PhD/Fal1198.
Илмий раҳбар: Мухамеджанова Лалихон Ашуралиевна, фалсафа фанлари номзоди, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Миллий университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон Миллий университети, DSc.03/2025.27.12.F.01.07.
Расмий оппонентлар: Қодиров Анвар Қаҳҳарович – фалсафа фанлари доктори, профессор; Мухамадиев Нурмат Эргашевич – фалсафа фанлари номзоди, профессор.
Етакчи ташкилот: Ислом Каримов номидаги Тошкент давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: назарий-амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади корпоратив муносабатлар тенденсиялари трансформациясини ахлоқий-фалсафий таҳлил асосида очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
корпоратив этика феноменининг структурал-функсионал жиҳатини жамоалардаги фаолият тамойиллари ва қадриятлар, ахлоқ кодекси, ходимнинг индивидуал маъсулияти, шаффофлик, адолат, махфийлик, манфаатлар зиддияти ва шахсий ривожланиши учун имконият яратиш, тескари алоқа кабилар зарурий элементлари эканлиги илмий фалсафий асосланган;
замонавий корпоратив этиканинг шаффофлик ва ҳисобдорлик даражасининг ошиши, аҳоли ўртасида ҳуқуқий ва рақамли саводхонлик даражасининг юксалиши, кибертаҳдидлар ва улардан ҳимояланиш заруратининг кучайишидан иборат тенденсияларининг трансформациялашувига олиб келганлиги назарий умумлашмалар асосида очиб берилган;
касб этикаси кодексларини ишлаб чиқиш, бу борадаги хабардорлик даражасини ошириш, жорий ахлоқ кодекслари ижросини таъминлаш, ходимларнинг касбий этика бўйича рейтингини шакллантириш, ходимларнинг кодекс нормаларига риоя этишни рағбатлантириш сингари корпоратив муносабатларни такомиллаштириш механизмларини қўллаш Ўзбекистондаги корхона ва ташкилотларда самарадор фаолият кўрсаткичларига эришишнинг таъсирчан усули эканлиги эмпирик кузатишлар натижасида асослаб берилган;
корпоратив этика муносабатларига таъсир қилувчи (дискриминация, патернализм, фаворитизм, непотизм, лавозим ваколатларини суиистеъмол қилиш, адолациз қарор қабул қилиш, масъулияцизлик, иштиёқсизлик) каби салбий омилларнинг деструктив оқибатлари аниқланган ҳолда, Янги Ўзбекистонда уларга қарши курашишнинг раҳбарлар масъулиятини ошириш, шахсий жавобгарликни кучайтириш, инклюзивлик, рағбатлантириш, шаффофлик тамойиллари илмий исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тадқиқотнинг натижалари, ундаги илмий хулоса ва таклифларнинг амалиётга жорий этилаётгани бўйича қуйидаги тасдиқловчи ҳужжатлар тақдим этилган:
корпоратив этика феноменининг структурал-функсионал жиҳатини жамоалардаги фаолият тамойиллари ва қадриятлар, ахлоқ кодекси, ходимнинг индивидуал маъсулияти, шаффофлик, адолат, махфийлик, манфаатлар зиддияти ва шахсий ривожланиши учун имконият яратиш, тескари алоқа кабилар зарурий элементларга оид таклиф, тавсия ва хулосалардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг “Маърифат” ижодий бирлашмаси” давлат муассасаси таркибидаги “Ўзбекистон тарихи” телеканалида эфирга узатилган “Ҳамма учун” 2025 йил март-апрел ойларидаги теледастурларини самарали ташкил этишда, уларнинг дастур ва ссенарийларини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Маърифат” ижодий бирлашмаси” давлат муассасасининг 2025 йил 27 февралдаги 01-33/110-сонли маълумотномаси). Натижада тингловчилар маънавий-ахлоқий дунёқараши ҳамда корпоратив жараёнларга ахлоқий муносабатнинг юксалишига ижобий таъсир кўрсатган;
замонавий корпоратив этиканинг шаффофлик ва ҳисобдорлик даражасининг ошиши, аҳоли ўртасида ҳуқуқий ва рақамли саводхонлик даражасининг юксалиши, кибертаҳдидлар ва улардан ҳимояланиш заруратининг кучайишидан иборат тенденсияларининг трансформациялашувига олиб келганлиги назарий умумлашмалар асосида очиб берилганлигига оид илмий хулосалардан Ўзбекистон Ёшлар ишлари агентлиги фаолиятида фойдаланилган. (Ёшлар ишлари агентлигининг 2025-йил 10-июлдаги 2-13-21-3788-сонли маълумотномаси). Натижада диссертация ишнинг илмий янгилик ва хулосалари ёшлар ўртасида корпоратив муносабатларга таъсир қилвчи дискриминация, патернализм, фаворитизм, непотизм, лавозим ваколатларини суистеъмол қилиш, адолациз қарор қабул қилиш, масъулияцизлик, иштиёқсизлик каби салбий омилларнинг олдини олиш, уларнинг маънавияти ва дунёқаришини шакллантириш бўйича амалга ошириладиган тарғибот материалларини тайёрлашда ва тегишли дастурларни ишлаб чиқишда муҳим манба бўлиб хизмат қилган;
касб этикаси кодексларини ишлаб чиқиш, бу борадаги хабардорлик даражасини ошириш, жорий ахлоқ кодекслари ижросини таъминлаш, ходимларнинг касбий этика бўйича рейтингини шакллантириш, ходимларнинг кодекс нормаларига риоя этишни рағбатлантириш сингари корпоратив муносабатларни такомиллаштириш механизмларини қўллаш Ўзбекистондаги корхона ва ташкилотларда самарадор фаолият кўрсаткичларига эришишнинг таъсирчан усули эканлигига оид таклиф, тавсия ва хулосалардан “Адолат” социал-демократик партияси сайловолди дастурининг ИВ – йўналиши партиянинг кучли ижтимоий сиёсат – халқ фаровонлиги кафолати соҳасидаги вазифалари доирасида мамлакат ижтимоий-сиёсий ривожланишининг энг муҳим устуворлиги сифатида аҳолининг ҳуқуқий-сиёсий саводхонлигини оширишга қаратилган тарғибот материалларини ташкил этишда фойдаланилган (“Адолат” социал-демократик партияси Сиёсий кенгашининг 2025-йил 17-мартдаги 07-1/1/65-сонли маълумотномаси). Тадқиқот натижаларининг амалиётга жорий этилиши партия ходимлари учун ўқув-семинарлар ташкил этишда илмий манба бўлиб хизмат қилган;
корпоратив этика муносабатларига таъсир қилувчи (дискриминация, патернализм, фаворитизм, непотизм, лавозим ваколатларини суиистеъмол қилиш, адолациз қарор қабул қилиш, масъулияцизлик, иштиёқсизлик) каби салбий омилларнинг деструктив оқибатлари аниқланган ҳолда, Янги Ўзбекистонда уларга қарши курашишнинг раҳбарлар масъулиятини ошириш, шахсий жавобгарликни кучайтириш, инклюзивлик, рағбатлантириш, шаффофлик тамойилларига оид хулосалардан Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги Талаба ва ўқувчиларнинг ижтимоий фаоллигини ошириш маркази фаолиятининг устувор йўналишлари дастурининг ИВ – йўналиши вазирликнинг ўрта махсус, профессионал ва олий таълимнинг маънавий-ахлоқий мазмунини кучайтириш, ёшларни мустақиллик ғояларига садоқат, миллий қадриятларга ҳурмат, инсонпарварлик ва юксак маънавий ғоялар асосида ватанпарварлик руҳида тарбиялашга қаратилган тарғибот материалларини тайёрлашда ва тегишли дастурларни ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги Талаба ва ўқувчиларнинг ижтимоий фаоллигини ошириш марказининг 2025-йил 3-июндаги № 1/01-10-сонли маълумотномаси). Диссертациянинг тадқиқот натижалари, таклиф ва тавсияларидан фойдаланилганлиги вазирликнинг ўрта махсус, профессионал ва олий таълимда барқарор ижтимоий-маънавий муҳитни таъминлаш, умуминсоний ва миллий қадриятларни мустаҳкамлашнинг илмий асосларини ишлаб чиқиш йўналишидаги фаолияти самарадорлигига ижобий таъсир кўрсатган.