Тургунбоев Ахрорбек Абдувахобжон ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Жигарнинг хидатид эхинококкозида жаррохлик тактикасини оптималлаштириш», 14.00.27 – «Хирургия» (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Â2024.3.PhD/Tib4991.
Илмий раҳбар: Ботиров Акрамжон Кодиралиевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон давлат тиббиёт институти, DSc.06/2025.27.12.Tib.02.01.
Расмий оппонентлар: Хакимов Мурод Шавкатович, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Таджибаев Шараф Абдурашидович, тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: жигарнинг гидатидоз эхинококкозида эхинококкэктомиядан кейинги қолдиқ бўшлиққа интраоперацион ишлов бериш усулини такомиллаштириш ҳамда ташрихдан сўнг асоратлар ривожланганида хирургик тактикага дифференциал ёндашувни қўллаш орқали хирургик даволаш натижаларини яхшилашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
жигарнинг гидатидоз эхинококкозида эхинококкэктомиядан кейинги қолдиқ бўшлиқда глицерин, альбендозол, диоксидин, бетадин, водород пероксид эритмаларини қатъий тартибда комплекс қўллаш орқали интраоперацион антипаразитар ишлов бериш усули (IAP 7788) такомиллаштирилган;
эхинококкэктомиядан кейинги қолдиқ бўшлиққа интраоперацион антипаразитар ишлов беришнинг такомиллаштирилган усулидан фойдаланиш эхинококкоз қўзғатувчисининг куртак элементларига юқори даражада гермецид таъсир кўрсатгани ҳолда, организмга минимал токсик таъсири ва ножўя реакцияларнинг кам учраши аниқланган;
жигарнинг гидатидоз эхинококкозида касалликнинг клиник-морфологик хусусиятлари ҳамда паразитар кистанинг жойлашувига боғлиқ ҳолда мақбул оператив кириб бориш йўли ва усулини танлаш имконини берувчи ташхисот-даволаш тартиботи такомиллаштирилган;
жигар эхинококкэктомиясидан кейинги қолдиқ бўшлиқ асоратларини пункцион-дренаж ва лапароскопик аралашувлар ёрдамида коррекция қилишнинг энг мақбул муддатлари ҳамда энг самарали усуллари асосланган ҳолда дифференциал ёндашув ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Жигарнинг гидатидоз эхинококкози бўлган беморларни хирургик даволаш натижаларини яхшилашга қаратилган илмий тадқиқотлар натижалари асосида: 
биринчи илмий янгилик: жигарнинг гидатидоз эхинококкозида эхинококкэктомиядан кейинги қолдиқ бўшлиқда глицерин, альбендозол, диоксидин, бетадин, водород пероксид эритмаларини қатъий тартибда комплекс қўллаш орқали интраоперацион антипаразитар ишлов беришнинг такомиллаштирилган усули (Ихтиро учун IAP7788-сон патент) Андижон давлат тиббиёт институти Эксперт кенгаши томонидан 2024 йил 24 июнда 6i-/u-сон билан тасдиқланган “Жигар гидатид эхинококкозида жарроҳлик тактикасини оптималлаштириш” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Андижон вилоят кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2024 йил 10-октябрдаги 50-сон, Наманган вилоят кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2024 йил 3-августдаги 23-сон ва Фарғона вилоят кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2024 йил 2-июлдаги 73-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 10 июндаги 19/56-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: жигарнинг гидатидоз эхинококкозида эхинококкэктомиядан кейин қолдиқ бўшлиққа комплекс интраоперацион антипаразитар ишлов бериш усулини қўллаш касаллик рецидивлари ва операциядан кейинги асоратларни камайтиришга, беморларнинг тезроқ соғайиши ва ҳаёт сифатини яхшилашга, шунингдек аҳолининг меҳнатга лаёқатини сақлаб қолишга имкон беради. Иқтисодий самарадорлиги: эхинококкэктомиядан кейинги қолдиқ бўшлиққа интраоперацион антипаразитар ишлов беришнинг такомиллаштирилган усулини қўллаш касалликнинг рецидиви сабабли қайта оператив аралашувлар ўтказиш заруриятини бартараф этиши ҳисобига 1 нафар бемор учун 12865000 сўм иқтисод қилиш имконини беради. Хулоса: илмий янгиликдан фойдаланиш касалликнинг рецидиви сабабли қайта аралашувларни олдини олиш ҳисобига тадқиқот кўлами бўйича вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизликнинг камайиши ҳисобидан 24178100 сўм маблағлар тежалишига имкон беради.
иккинчи илмий янгилик: эхинококкэктомиядан кейинги қолдиқ бўшлиққа интраоперацион антипаразитар ишлов беришнинг такомиллаштирилган усулидан фойдаланиш эхинококкоз қўзғатувчисининг куртак элементларига юқори даражада гермецид таъсир кўрсатгани ҳолда, организмга минимал токсик таъсири ва ножўя реакцияларнинг кам учраши аниқланганлиги Андижон давлат тиббиёт институти Эксперт кенгаши томонидан 2024 йил 24 июнда 6i-/u-сон билан тасдиқланган “Жигар гидатид эхинококкозида жарроҳлик тактикасини оптималлаштириш” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Андижон вилоят кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2024 йил 10-октябрдаги 50-сон, Наманган вилоят кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2024 йил 3-августдаги 23-сон ва Фарғона вилоят кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2024 йил 2-июлдаги 73-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 10 июндаги 19/56-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: Ушбу янгиликнинг ижтимоий самарадорлиги жигар эхинококкозини жарроҳлик йўли билан даволаш хавфсизлигини ошириш, токсик асоратлар ва ножўя реакциялар камайиши ҳисобига беморларнинг ҳаёт сифатини яхшилаш, касаллик рецидивларини камайтириш ҳамда аҳолининг меҳнатга лаёқатини сақлаб қолишга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: жигар эхинококкози билан бир нафар беморни хирургик даволаниши учун ўртача 10 ётоқ-кун талаб этилади. Эхинококкэктомиядан кейинги қолдиқ бўшлиққа интраоперацион антипаразитар ишлов беришнинг такомиллаштирилган усулидан фойдаланиш касалликни қайталанишини олдини олиш ҳисобига бир бемор учун 10 ётоқ-кун тежалади ҳамда умумий хисобда бир бемор учун ўртача 12080000 сўм иқтисод қилиш имконини беради. Хулоса: илмий янгиликдан фойдаланиш касалликни қайталанишини олдини олиш ҳисобига тадқиқот кўлами бўйича ногиронликнинг пасайиши ҳисобига 138874635 сўм маблағлар тежалишига имкон беради.
учинчи илмий янгилик: жигарнинг гидатидоз эхинококкозида касалликнинг клиник-морфологик хусусиятлари ҳамда паразитар кистанинг жойлашувига боғлиқ ҳолда мақбул оператив кириб бориш йўли ва усулини танлаш имконини берувчи такомиллаштирилган ташхисот-даволаш тартиботи Андижон давлат тиббиёт институти Эксперт кенгаши томонидан 2024 йил 24 июнда 6i-/u-сон билан тасдиқланган “Жигар гидатид эхинококкозида жарроҳлик тактикасини оптималлаштириш” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Андижон вилоят кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2024 йил 10-октябрдаги 50-сон, Наманган вилоят кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2024 йил 3-августдаги 23-сон ва Фарғона вилоят кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2024 йил 2-июлдаги 73-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 10 июндаги 19/56-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: жигарнинг гидатидоз эхинококкозини хирургик даволаш учун такомиллаштирилган ташхисот-даволаш тартиботини клиник амалиётга жорий этиш даволаш самарадорлигини ошириш, операциядан кейинги асоратлар ва қайта оператив аралашувлар частотасини камайтириш ҳисобига ногиронлик даражасини пасайтиришга ҳамда мазкур беморлар контингенти ҳаёт сифатини яхшилашга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: жигарнинг эхинококкозини хирургик даволаш учун такомиллаштирилган ташхисот-даволаш тартиботидан фойдаланиш даволаш муддатларининг ўртача 4 кунга қисқариши қисқариши ҳисобига бир беморга фақатгина ётоқ-кунлари ҳаражатларининг ўртача 1208000 сўмга камайтириш имконини берди. Хулоса: илмий янгиликдан фойдаланиш тадқиқот кўлами бўйича (n=93) 112344000 сўм маблағлар тежалишига имкон беради.
тўртинчи илмий янгилик: жигар эхинококкэктомиясидан кейинги қолдиқ бўшлиқ асоратларини пункцион-дренаж ва лапароскопик аралашувлар ёрдамида коррекция қилишнинг энг мақбул муддатлари ҳамда энг самарали усуллари асосланган ҳолда ишлаб чиқилган дифференциал ёндашув Андижон давлат тиббиёт институти Эксперт кенгаши томонидан 2024 йил 24 июнда 6i-/u-сон билан тасдиқланган “Жигар гидатид эхинококкозида жарроҳлик тактикасини оптималлаштириш” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Андижон вилоят кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2024 йил 10-октябрдаги 50-сон, Наманган вилоят кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2024 йил 3-августдаги 23-сон ва Фарғона вилоят кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2024 йил 2-июлдаги 73-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 10 июндаги 19/56-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: жигар эхинококкэктомиясидан кейинги қолдиқ бўшлиқ асоратларини дифференциал ёндашув асосида ўз вақтида ва кам инвазив усуллар билан бартараф этиш операциядан кейинги оғир асоратлар ва қайта жарроҳлик аралашувлари сонини камайтириш, беморларнинг тезроқ соғайиши ҳамда ҳаёт сифатини яхшилашни таъминлайди. Иқтисодий самарадорлиги: жигар эхинококкэктомиясидан кейинги қолдиқ бўшлиқ асоратларини даволаш учун ишлаб чиқилган дифференциал ёндашувдан фойдаланиш асоратларни даволаш харажатларини ҳамда қайта оператив аралашувлар ўтказиш заруриятини бартараф этиш ҳисобига 1 нафар бемор учун 12865000 сўм иқтисод қилиш имконини беради. Хулоса: илмий янгиликдан фойдаланиш қайта аралашувларни олдини олиш ҳисобига тадқиқот кўлами бўйича вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизликнинг камайиши ҳисобидан 24178100 сўм, ногиронликнинг пасайиши ҳисобига эса 138874635 сўм маблағлар тежалишига имкон беради.