Yuldashev Ziyoyiddin Nabijonovichning 
falsafa doktori (PhD) dissertatsiya himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i  nomi): “Chaqaloqlar antenatal o‘limida timus to‘qimasining patomorfologik va immunogistokimyoviy jihatlari” 14.00.15 – Patologik anatomiya (tibbiyot fanlari). 
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2024.3.PhD/Tib4932. 
Ilmiy rahbar: Maxkamov Nosirjon Jo‘raevich, tibbiyot fanlari doktori, dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Andijon davlat tibbiyot instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Farg‘ona jamoat salomatligi  tibbiyot  instituti, PhD.06/2025.27.12.Tib.21.01.
Rasmiy opponentlar: Musaeva Yulduz Alpisovna, tibbiyot fanlari doktori, dotsent; Yuldashev Baxrom Sabirjanevich, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Buxoro davlat tibbiyot instituti. 
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning  maqsadi: chaqaloqlar antenatal  o‘limida timus to‘qimasidagi  patomorfologik va imunogistokimyoviy  xos jihatlarini  o‘rganishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
antenatal davrda o‘lik tug‘ilgan chaqaloqlarda onalardagi noinfeksion kasalliklarning (anemiya, xolestaz, endokrin buzilishlar) yuqori ko‘rsatkichlari gestatsion yosh, tug‘ilish vazni va reproduktiv anamnez ko‘rsatkichlari bilan o‘zaro bog‘liq holda fetoplatsentar etishmovchilik va homila gipoksiyasini rivojlantiruvchi yetakchi patogenetik mexanizm ekanligi asoslangan;
antenatal davrda o‘lik tug‘ilgan chaqaloqlarda o‘limning ko‘p omilli va bosqichma-bosqich rivojlanuvchi patogenezga ega ekanligini onalardagi noinfeksion kasalliklarning (anemiya, xolestaz, endokrin buzilishlar) yuqori ko‘rsatkichlari, gestatsion yosh, tug‘ilish vazni va reproduktiv anamnez ko‘rsatkichlari bilan o‘zaro bog‘liq holda fetoplatsentar etishmovchilik va homila gipoksiyasini rivojlantiruvchi yetakchi patogenetik mexanizm ekanligi asoslangan;
antenatal davrda o‘lik tug‘ilgan chaqaloqlarda onalardagi infeksion va noinfeksion kasalliklarning, shuningdek, birinchi homiladorlikning yuqori ulushi, ularning gestatsion yosh, tug‘ilish vazni va reproduktiv anamnez ko‘rsatkichlari bilan o‘zaro bog‘liq holda fetoplatsentar etishmovchilik va homila gipoksiyasini shakllantiruvchi yetakchi patogenetik mexanizm sifatida namoyon bo‘lishi, antenatal o‘limning ko‘p omilli va bosqichma-bosqich rivojlanuvchi patogenezga ega ekanligi asoslangan;
27-33 haftalik antenatal davrda nobud bo‘lgan homila timusida CD3 va CD4 immunomarkerlarining past ekspressiyasi protimotsitlarning T limfotsitlarga differensiatsiyalanishi buzilganligini ko‘rsatib, T xelper subpopulyasiyasining keskin kamayishi antenatal o‘limda timusda birlamchi immunodefisit shakllanganligi asoslangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.  
Chaqaloqlar antenatal o‘limida timus to‘qimasining patomorfologik va immunogistokimyoviy jihatlari bo‘yicha olib borilgan tadqiqotning ilmiy natijalariga (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2025-yil 15-fevraldagi 12/57-son xulosasi) ko‘ra:
birinchi ilmiy yangilik: antenatal davrda o‘lik tug‘ilgan chaqaloqlarda onalardagi noinfeksion kasalliklarning (anemiya, xolestaz, endokrin buzilishlar) yuqori ko‘rsatkichlari gestatsion yosh, tug‘ilish vazni va reproduktiv anamnez ko‘rsatkichlari bilan o‘zaro bog‘liq holda fetoplatsentar etishmovchilik va homila gipoksiyasini rivojlantiruvchi yetakchi patogenetik mexanizm ekanligi Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Andijon filiali (26.12.2024 y.; 60-son buyruq), Andijon viloyati patologik anatomiya byurosi (06.01.2025 y.; 73-son buyruq) hamda Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Namangan filialida (15.01.2025 y.; 78-sonli buyruq), Namangan viloyati patologik anatomiya byurosi (19.01.2025 y.; 98-son buyruq) amaliyotga joriy etildi. Ilmiy yangilikning ijtimoiy samaradorligi. Tadqiqot natijalari onadagi virusli infeksion kasalliklar, fetoplatsentar etishmovchilik va birinchi homiladorlikda o‘z-o‘zidan bola tashlashlar antenatal o‘lim havfini oshirishini ko‘rsatdi. Bu havf omillarini erta aniqlash va bartaraf etish choralarini ko‘rish ona va bola salomatligini yaxshilashga yordam beradi. Ilmiy yangilikning iqtisodiy samaradorligi. Yangi usulni amaliyotga joriy etish antenatal o‘lim holatlarini kamaytirish orqali har bir homilador ayol uchun 4690000 so‘mni tejash mumkin bo‘ladi. Xulosa: Fetoplatsentar etishmovchilikni erta aniqlash va davolash ham homilaning o‘limi va boshqa asoratlarning oldini olishga yordam beradi. Bu holatda ham davolash harajatlari kamayadi. Ilmiy yangilikdan keng foydalanish. «Chaqaloqlar antenatal o‘limida timus to‘qimasining patomorfologik va immunogistokimyoviy ko‘rsaktichlarini baholash» mavzusida olingan natijalar Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Andijon filiali (26.12.2024 y.; 60-son buyruq), Andijon viloyati patologik anatomiya byurosi (06.01.2025 y.; 73-son buyruq) hamda Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Namangan filialida (15.01.2025 y.; 78-sonli buyruq), Namangan viloyati patologik anatomiya byurosi (19.01.2025 y.; 98-son buyruq) amaliyotiga joriy etildi.
 ikkinchi ilmiy yangilik:  antenatal davrda o‘lik tug‘ilgan chaqaloqlarda o‘limning ko‘p omilli va bosqichma-bosqich rivojlanuvchi patogenezga ega ekanligini onalardagi noinfeksion kasalliklarning (anemiya, xolestaz, endokrin buzilishlar) yuqori ko‘rsatkichlari, gestatsion yosh, tug‘ilish vazni va reproduktiv anamnez ko‘rsatkichlari bilan o‘zaro bog‘liq holda fetoplatsentar etishmovchilik va homila gipoksiyasini rivojlantiruvchi yetakchi patogenetik mexanizm ekanligi asoslangan. Ilmiy yangilikning amaliyotga joriy qilinishi Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Andijon filiali (26.12.2024 y.; 60-son buyruq), Andijon viloyati patologik anatomiya byurosi (06.01.2025 y.; 73-son buyruq) hamda Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Namangan filialida (15.01.2025 y.; 78-sonli buyruq), Namangan viloyati patologik anatomiya byurosi (19.01.2025 y.; 98-son buyruq) amaliyotga joriy etildi. Ilmiy yangilikning ijtimoiy samaradorligi. Antenatal davrda o‘lik tug‘ilgan chaqaloqlarda timus morfologiyasidagi o‘zgarishlarni aniqlash ijtimoiy ahamiyatga molik bo‘lib, antenatal o‘lim sabablarini tushunish, diagnostika va profilaktika choralarini takomillashtirish, davolash usullarini yaxshilash, jamiyatda habardorlikni oshirish va tibbiyot hodimlarining malakasini oshirishga yordam beradi. Ilmiy yangilikning iqtisodiy samaradorligi. Yangi usulni amaliyotga joriy etish orqali har bir bemor uchun 3180000 so‘m tejab qolinadi. Xulosa: antenatal o‘lim bilan bog‘liq timus morfologiyasidagi o‘zgarishlarni aniqlash iqtisodiy jihatdan ham samarali bo‘lib, tibbiy harajatlarni kamaytirish, ish kuchi resurslarini saqlash va profilaktika choralarini optimizatsiya qilish orqali katta miqdorda mablag‘larni tejashga yordam beradi. Ilmiy yangilikdan keng foydalanish. «Chaqaloqlar antenatal o‘limida timus to‘qimasining patomorfologik va immunogistokimyoviy ko‘rsakichlarini baholash» mavzusida olingan natijalar Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Andijon filiali (26.12.2024 y.; 60-son buyruq), Andijon viloyati patologik anatomiya byurosi (06.01.2025 y.; 73-son buyruq) hamda Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Namangan filialida (15.01.2025 y.; 78-sonli buyruq), Namangan viloyati patologik anatomiya byurosi (19.01.2025 y.; 98-son buyruq) amaliyotga joriy etildi.
uchinchi ilmiy yangilik: antenatal davrda o‘lik tug‘ilgan chaqaloqlarda onalardagi infeksion va noinfeksion kasalliklarning, shuningdek, birinchi homiladorlikning yuqori ulushi, ularning gestatsion yosh, tug‘ilish vazni va reproduktiv anamnez ko‘rsatkichlari bilan o‘zaro bog‘liq holda fetoplatsentar etishmovchilik va homila gipoksiyasini shakllantiruvchi yetakchi patogenetik mexanizm sifatida namoyon bo‘lishi, antenatal o‘limning ko‘p omilli va bosqichma-bosqich rivojlanuvchi patogenezga ega ekanligi Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Andijon filiali (26.12.2024 y.; 60-son buyruq), Andijon viloyati patologik anatomiya byurosi (06.01.2025 y.; 73-son buyruq) hamda Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Namangan filialida (15.01.2025 y.; 78-sonli buyruq), Namangan viloyati patologik anatomiya byurosi (19.01.2025 y.; 98-son buyruq) amaliyotga joriy etildi. Ilmiy yangilikning ijtimoiy samaradorligi. Antenatal davrda o‘lik tug‘ilgan chaqaloqlarda timus morfologiyasidagi o‘zgarishlarni aniqlash ijtimoiy ahamiyatga molik bo‘lib, antenatal o‘lim sabablarini tushunish, diagnostika va profilaktika choralarini takomillashtirish, davolash usullarini yaxshilanishiga olib keladi. Ilmiy yangilikning iqtisodiy samaradorligi. Yangi usulni amaliyotga joriy etish orqali har bir bemor uchun 3180000 so‘m tejab qolinadi. Xulosa: Yangilik tibbiyot xodimlarining antenatal o‘lim havfini aniqlash va bartaraf etish bo‘yicha bilim va ko‘nikmalarini oshirishga yordam beradi. Bu esa, diagnostika va davolash sifatini yaxshilashga va antenatal o‘lim holatlarini kamaytirishga olib keladi. Ilmiy yangilikdan keng foydalanish. «Chaqaloqlar antenatal o‘limida timus to‘qimasining patomorfologik va immunogistokimyoviy ko‘rsatkichlarini baholash» mavzusida olingan natijalar Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Andijon filiali (26.12.2024 y.; 60-son buyruq), Andijon viloyati patologik anatomiya byurosi (06.01.2025 y.; 73-son buyruq) hamda Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Namangan filialida (15.01.2025 y.; 78-sonli buyruq), Namangan viloyati patologik anatomiya byurosi (19.01.2025 y.; 98-son buyruq) amaliyotga joriy etildi.
to‘rtinchi ilmiy yangilik: 27-33 haftalik antenatal davrda nobud bo‘lgan homila timusida CD3 va CD4 immunomarkerlarining past ekspressiyasi protimotsitlarning T limfotsitlarga differensiatsiyalanishi buzilganligini ko‘rsatib, T xelper subpopulyasiyasining keskin kamayishi antenatal o‘limda timusda birlamchi immunodefisit shakllanganligi asoslangan. Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Andijon filiali (26.12.2024 y.; 60-son buyruq), Andijon viloyati patologik anatomiya byurosi (06.01.2025 y.; 73-son buyruq) hamda Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Namangan filialida (15.01.2025 y.; 78-sonli buyruq), Namangan viloyati patologik anatomiya byurosi (19.01.2025 y.; 98-son buyruq) amaliyotga joriy etildi. Ilmiy yangilikning ijtimoiy samaradorligi. Antenatal davrda o‘lik tug‘ilgan chaqaloqlarda timusda CD3 va CD4 immunomarkerlarining past ekspressiyasi aniqlanganligi ijtimoiy ahamiyatga molik bo‘lib, antenatal o‘lim sabablarini tushunish, diagnostika va profilaktika choralarini takomillashtirish, davolash usullarini yaxshilash, jamiyatda habardorlikni oshirish va tibbiyot xodimlarining malakasini oshirishga yordam beradi. Ilmiy yangilikning iqtisodiy samaradorligi. Yangi usulni amaliyotga joriy etish antenatal o‘lim holatlarini kamaytirish orqali har bir homilador ayol uchun 4690000 so‘mni tejash mumkin bo‘ladi. Xulosa: antenatal o‘lim bilan bog‘liq timusda CD3 va CD4 immunomarkerlarining past ekspressiyasi haqidagi yangilikning iqtisodiy samaradorligi tibbiy harajatlarni 34% gacha kamayishiga imkon bergan. Ilmiy yangilikdan keng foydalanish. «Chaqaloqlar antenatal o‘limida timus to‘qimasining patomorfologik va immunogistokimyoviy ko‘rsatkichlarini baholash» mavzusida olingan natijalar Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Andijon filiali (26.12.2024 y.; 60-son buyruq), Andijon viloyati patologik anatomiya byurosi (06.01.2025 y.; 73-son buyruq) hamda Respublika ixtisoslashtirilgan ona va bola salomatligi ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Namangan filialida (15.01.2025 y.; 78-sonli buyruq), Namangan viloyati patologik anatomiya byurosi (19.01.2025 y.; 98-son buyruq) amaliyotga joriy etildi.