Дворяшина Виктория Сергеевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Жон Стейнбек ижодида саёҳатнома жанрининг ўзига хослиги”, 10.00.04 – Европа, Америка ва Австралия халқлари тили ва адабиёти. 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2020.3.PhD/Fil1352.
Илмий раҳбар: Матенова Юлия Умидовна, филология фанлари бўйича фан доктори (DSc), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети, DSc.03/2026.31.01.Fil.45.01.
Расмий оппонентлар: Абдуллаева Ровияжон, филология фанлари доктори (Кенгаш аъзоси); Джалилова Хуршида Мирхоликовна, филология фанлари доктори (DSc), доцент.
Етакчи ташкилот: Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.     Тадқиқотнинг мақсади. Жон Стейнбекнинг саёҳатномаларида жанр хусусиятларини мазмуний ва шаклий даражаларда очиб бериш ҳамда уни анъанавий адабиётшунослик ва адабий имагология нуқтайи назаридан таҳлил этишдан иборат.  
III.  Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат: 
саёҳатнома жанрининг “саёҳат” консептини ифодаловчи бадиий-ҳужжатли адабий шакл сифатидаги жанр мақоми адабиётшуносликнинг замонавий тадқиқотларида тақдим этилган илмий ёндашувларни тизимлаштириш негизида асослаб берилди;
саёҳатноманинг асосий структуравий-стилистик ва образли жанр хусусиятлари, жумладан, асарнинг бадиий-ҳужжатли характери, маршрутнинг интегратив функсияси, йўл эпизодлари билан табиий ва маданий обектлар тасвирини уйғунлаштирувчи композиция, “ўз” ва “бегона” макон ҳамда оламнинг репрезентацияси, муаллиф образи муайян маданият вакили сифатида намоён бўлиши, шунингдек маданий-фалсафий ва ғоявий маънолар билан бойитилганлиги бадиий адабиёт тараққиётида саёҳат тасвирларининг ролини ўрганиш натижасида аниқланди;
Жон Стейнбек саёҳатномаларида жанрга хос бўлган субектив муаллиф баҳоларини ифодалашнинг бадиий шаклларидан – маршрут, сюжет ва композиция, муаллиф образи, диалоглар, деталлар ва метафоралардан фойдаланишнинг индивидуал хусусиятлари саёҳатномада ҳужжатлилик ва муаллиф субективлиги тамойилларининг уйғунлиги ҳамда саёҳатноманинг халқлар ва маданиятлар ўртасидаги воситачи жанр сифатидаги мақоми ҳақидаги хулосалар асосида очиб берилди;
Жон Стейнбек саёҳатномаларида миллий идентиклик, миллий характер ва қадриятлар, шунингдек маданиятлараро алоқаларнинг акс этиши, маданий белгиланган элементлар – маданий обектлар образлари, стереотиплар ва миллий бўёқдор лақаблар орқали бадиий ифода этилиши ва баҳоланиши комплекс ёндашув асосида исботланди.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
саёҳатноманинг “саёҳат” концептини ифодалашнинг адабий бадиий-ҳужжатли шакли сифатида жанр мақоми тўғрисидаги хулосалар, мамлакатлар ва уларнинг ва бошқа маданиятларнинг вакиллари образларини яратишга қаратилган, илмий адабий ёндашувларни тизимлаштириш асосида тузилган, шунингдек саёҳатноманинг асосий таркибий-услубий ва образли жанр хусусиятлари, шу жумладан асарнинг бадиий-ҳужжатли табиати, маршрутнинг интеграция функцияси, йўл эпизодларини табиий ва маданий объектлар тавсифи билан бирлаштирган композиция, бадиий адабиётни ривожлантиришда саёҳат тавсифларининг ролини ўрганиш натижасида яратилган “ўз” ва “бегона” макон ва дунёнинг вакили, муаллифнинг маълум бир маданият вакили сифатида образи, маданий, фалсафий ва мафкуравий маъноларнинг тўйинганлиги ҳақидаги хулосалар С.А.Чориев раҳбарлигида Давлат илмий-техника дастурлари доирасида амалга оширилган 1-204-4-5-сонли “Инглиз тили мутахассислик предметларидан ахборот-коммуникацион технологиялари асосида виртуал ресурслар яратиш ва  ўқув жараёнига жорий этиш” номли тадқиқот лойиҳасини амалга оширишда қўлланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 11.07.2023 йилдаги 02/02-1384-сонли маълумотномаси). Натижада талабгор томонидан тақдим этилган назарий материаллар “Тили ўрганилаётган мамлакатининг адабиёти”, “Хорижий тил стилистикаси ва матн шарҳи”, “Маданиятлараро алоқалар” курслари бўйича дарсликлар, ўқув қўлланмалари, шунингдек, электрон ресурсларни яратишда муҳим манба бўлиб хизмат қилди; 
Жон Стейнбекнинг саёҳатномаларида ушбу жанрга хос бўлган субъектив муаллифлик баҳоларини ифодалашнинг бадиий шаклларидан фойдаланишнинг индивидуал хусусиятлари тўғрисида назарий материаллар ва хулосалар – маршрут, сюжет ва композиция, муаллифнинг образи, диалоглар, тафсилотлар ва метафоралар, саёҳатномада ҳужжатли ва муаллифлик субъективлиги тамойилларининг комбинациясини таҳлил қилиш натижасида олинган ва саёҳатномани халқлар ва маданиятлар ўртасидаги воситачи жанр сифатида аниқланганлиги ҳақидаги хулосалар ва материаллардан 2023-2025 йилларда Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетида амалга оширилган Ил-27-4722022413 “Қиёсий адабиётшунослик” фанидан “Компаративистика” электрон платформасини яратиш” инновацион лойиҳасида фойдаланилган (Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетининг 2023 йил 9 ноябрдаги 01/635-сонли маълумотномаси).  Натижада, саёҳатномаларда миллий хусусиятларини миллий-маданий обектларни таҳлил қилиш орқали очиб бериш мумкинлиги ҳақидаги диссертацияда асосланган хулосалар лойиҳа мазмунини бойитишга ёрдам берди;
Жон Стейнбек саёҳатномаларида миллий идентиклик, миллий характер ва қадриятлар, шунингдек маданиятлараро алоқаларнинг акс этиши, маданий белгиланган элементлар – маданий обектлар образлари, стереотиплар ва миллий бўёқдор лақаблар орқали бадиий ифода этилиши ва баҳоланиши комплекс ёндашув асосида исботланганлиги ҳақидаги хулосалар Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг  фаолиятида, жумладан, туб ислоҳотларни амалга ошириш йўлида фидокорона меҳнатнинг ролини кенг ёритишга бағишланган юксак бадиий асарлар яратишни қўллаб-қувватлашга қаратилган тадбирларни ташкил этиш ва ўтказишда, ўзбек ёзувчилари асарларини жаҳон адабиёти контекстида таҳлил қилишда, шунингдек, ёшлар ўртасида китобхонлик танловларини ўтказишда унумли фойдаланилди (Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг 11.08.2023 йилдаги 01-03/955-сонли маълумотномаси). Натижада тадбир иштирокчилари ўзларининг ижодий амалиётларида саёҳатномалар услубияти ва композицион хусусиятларини кузатиш имкониятига эга бўлдилар.