Мансурова Нигорахон Рустамжоновнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Аксиологик ёндашув асосида талабаларда миллий мусиқий меросни асрашга доир билимларни ривожлантириш методикасини такомиллаштириш”, 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (мусиқа таълими) (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.2.PhD./Ped3386.
Илмий раҳбар: Саматов Дилшодбек Тоҳиржонович, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи: Ўзбекистон давлат санъат ва маданият институти, PhD.11/2025.27.12.San.02.01 рақамли илмий кенгаш асосидаги бир марталик илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Киямов Нишон Садикович, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор; Маликова Севар Саматовна, педагогика фанлари номзоди, профессор.
Етакчи ташкилот: Андижон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади аксиологик ёндашув асосида талабаларда миллий мусиқий меросни асрашга доир билимларини ривожлантириш методикасини такомиллаштиришга доир таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
аксиологик ёндашув асосида талабаларда миллий мусиқий меросни асрашга доир билимларни ривожлантиришнинг педагогик мазмуни шахсга йўналтирилган, аксиологик ва компетенсиявий ёндашувлар контекстига қадриятли муносабатини шакллантиришга хизмат қилувчи мусиқий асарларни таҳлил қилиш, таққослаш ва рефлексив баҳолаш тизимини уйғунлаштириш асосида такомиллаштирилган;
талабаларда миллий мусиқий меросни асрашга доир билимларни ривожлантиришнинг дидактик таъминоти санъат намуналарини қадриятли мазмунда ўрганишга йўналтирилган ўқув материаллари, топшириқлар ва педагогик технологиялар мажмуасига тарбиявий ва эстетик дидни оширувчи интерфаол методлар тизимини ҳиссий-таъсирчанлик ва рефлексив тафаккурни юксалтириш жараёнига босқичма-босқич адаптациялаш орқали такомиллаштирилган;
миллий мусиқий меросни асрашга доир билимларни ривожлантиришнинг педагогик шарт-шароитлари талабаларда қадриятларига ижобий муносабатни шакллантирувчи ўқув муҳитига ўқитувчи ва талаба ҳамкорлигига асосланган аксиологик мулоқот жараёнини шахсий мотивацияни кучайтирувчи интерфаол ва рефлексив фаолият имкониятларига онгли, барқарор ва амалий импелиментациялаш асосида такомиллаштирилган;
талабаларда миллий мусиқий меросни асрашга доир билимларни ривожлантиришнинг педагогик модели мотивацион, когнитив ва аксиологик-фаолият босқичларига мусиқий таълим ва аксиология фанлари интеграцияси асосидаги “Миллий мусиқий мерос аксиологияси” модулини киритиш орқали такомиллаштирилган;
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Аксиологик ёндашув асосида талабаларда миллий мусиқий меросни асрашга доир билимларни ривожлантириш методикасини такомиллаштириш бўйича олинган тадқиқот натижалари асосида:
аксиологик ёндашув асосида талабаларда миллий мусиқий меросни асрашга доир билимларни ривожлантиришнинг педагогик мазмуни шахсга йўналтирилган, аксиологик ва компетенсиявий ёндашувлар контекстига қадриятли муносабатини шакллантиришга хизмат қилувчи мусиқий асарларни таҳлил қилиш, таққослаш ва рефлексив баҳолаш тизимини уйғунлаштириш асосида такомиллаштирилганлигига доир тавсиялардан Ўзбекистон Миллий университетида 2020–2022-йиллар давомида бажарилган ФЗ-2020010829-сонли “Талаба ёшлар илмий фаолиятида амалий кўникмаларни шакллантиришнинг инновацион механизмлари” мавзусидаги амалий илмий-тадқиқот лойиҳаси доирасида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлигининг 2024-йил 11-декабрдаги 02-12-17-7380-сон маълумотномаси). Натижада, аксиологик ёндашув асосида талабаларда миллий мусиқий меросни асрашга доир билимларни такомиллаштиришнинг мезонлари ва кўрсаткичлари ишлаб чиқилган ҳамда эмпирик баҳолаш самарадорлиги аниқланган;
талабаларда миллий мусиқий меросни асрашга доир билимларни ривожлантиришнинг дидактик таъминоти санъат намуналарини қадриятли мазмунда ўрганишга йўналтирилган ўқув материаллари, топшириқлар ва педагогик технологиялар мажмуасига тарбиявий ва эстетик дидни оширувчи интерфаол методлар тизимини ҳиссий-таъсирчанлик ва рефлексив тафаккурни юксалтириш жараёнига босқичма-босқич адаптациялаш орқали такомиллаштирилганлигига доир тавсиялардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг “Маданият ва маърифат” телеканалининг “Мақом сабоқлари” кўрсатувини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Маданият ва маърифат” телеканалининг 2024-йил 27-ноябрдаги 02-14-231-сон маълумотномаси). Натижада, талабаларда миллий мусиқий меросни асрашга доир билимларни такомиллаштиришга оид мустақил таълимни ташкил этиш методикаси ишлаб чиқилган;
миллий мусиқий меросни асрашга доир билимларни ривожлантиришнинг педагогик шарт-шароитлари талабаларда қадриятларига ижобий муносабатни шакллантирувчи ўқув муҳитига ўқитувчи ва талаба ҳамкорлигига асосланган аксиологик мулоқот жараёнини шахсий мотивацияни кучайтирувчи интерфаол ва рефлексив фаолият имкониятларига онгли, барқарор ва амалий импелиментациялаш асосида такомиллаштирилганлигига доир тавсиялардан Ўзбекистон Миллий университетида 2020–2022-йиллар давомида бажарилган ФЗ-2020010829-сонли “Талаба-ёшлар илмий фаолиятида амалий кўникмаларни шакллантиришнинг инновацион механизмлари” мавзусидаги амалий илмий-тадқиқот лойиҳаси доирасида фойдаланилган (Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика университетининг 2024-йил 13-декабрдаги 11-05-7226/04-сон далолатномаси). Натижада, талабаларда миллий мусиқий меросни асрашга доир билимларни такомиллаштиришда аксиологик ёндашувдан оқилона фойдаланишга қаратилган педагогик технология ишлаб чиқилган;
талабаларда миллий мусиқий меросни асрашга доир билимларни ривожлантиришнинг педагогик модели мотивацион, когнитив ва аксиологик-фаолият босқичларига мусиқий таълим ва аксиология фанлари интеграцияси асосидаги “Миллий мусиқий мерос аксиологияси” модулини киритиш орқали такомиллаштирилганлигига доир тавсиялардан маданият ва санъат ихтисослигидаги таълим муссасалари ўқув жараёнида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлигининг 2024-йил 11-декабр 02-12-17-7380-сон маълумотномаси). Натижада, “Миллий мусиқий мерос аксиологияси” модулининг назарий-методик асослари, дастури, педагогик модели ва таълим технологияси такомиллаштирилган.