Собиров Дилшод Солаевичнинг
фалсафа доктори (PhD) ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтиссослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Талаба ва ёшларни ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланишнинг дидактик асослари”, 13.00.01–Педагогика назарияси. Педагогик таълимотлар тарихи.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.4.PhD/Ped6194.
Илмий тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Абу Райҳон Беруний номидаги Урганч давлат университети.
Илмий раҳбар: Хажиева Мақсуда Султоновна педагогика фанлари доктори (DSc), профессор.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Алфраганус Университй, PhD.03/2025.27.12.Ped.31.01
Расмий оппонентлар: педагогика фанлари доктори (DSc) профессор Ҳимматалиев Дўстназар Омонович; педагогика фанлари доктори (DSc) профессор Киямов Нишон Содиқович.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади талаба ва ёшларни ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланишнинг дидактик асослари самарадорлигини таʼминлашнинг назарий, услубий ва экспериментал асослашга доир таклиф-тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
- олий таълим муассасаларнинг ўқув жараёнда ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланишнинг замонавий таълим технологиялар ва тенденсиялари(онлайн таълим платформалари, мобил иловалар, вертуал ва кенгайтирган реаллик)ни назарий ва эмпирик даражадан рационал-конструктив педагогик босқичга ўтиш динамикаси очиб берилган;
- ахборот-коммуникация технологиялари таʼсирида педагогик тизимни модернизациялашнинг ўзига хос жиҳатларининг функсионал интеграциялашиш (масофавий ўқитиш тизимлари ва интерактив онлайн платформалар орқали талабалар ва ўқитувчилар ўртасидаги алоқаларни мустаҳкамлаш) ҳамда универсаллашиш жараёнини ташкиллаштириш, бошқариш ва назорат қилиш механизмлари асослаб берилди;
-олий таълимни ахборотлаштириш шароитида талабаларнинг онлайн платформалар (Моодле, Гоогле Cлассроом) каби тизимлар орқали талабалар ўқув ва дедактик имкониятларини мақсадли интеграциялашга устуворлик бериш асосида такомиллаштирилган;
-олий таълим муассасаларида ўқув жараёнига АКТ имплементациясида дарс фаолияти орқли янги педагогик ва ахборот технологиялар ҳамда Блендед Леарнинг (Аралаш таълим), Флиппед Cлассроом (Акс таълим), Гамифиcатион (Ўйин услубларини қўллаш), Cоллаборативе Леарнинг (Ҳамкорликда ўқитиш) янги методларига устиворлик бериш асосида аниқлштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:
Талаба ва ёшларни ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланишнинг дидактик асослари самарадорлигини таʼминлаш доирасида ишлаб чиқилган таклифлар асосида:
-олий таълим муассасаларнинг ўқув жараёнда ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланишнинг замонавий таълим технологиялар ва тенденсиялари(онлайн таълим платформалари, мобил иловалар, вертуал ва кенгайтирган реаллик)ни назарий ва эмпирик даражадан рационал-конструктив педагогик босқичга ўтиш динамикаси очиб беришга доир янгиликларидан Ўзбекистон Миллий университетида бажарилган ПЗ-20170929789 – рақамли “Ўзбекистонда олий таълим муассасаларининг ўқув жараёнида илғор педагогик ва замонавий ахборот –коммуникация технологияларидан файдаланишни такомиллаштириш механизмларини ишлаб чиқиш” номли амалий лойиҳа доирасида белгиланган вазифалар ижросини таъминлашда фойдаланилган. (Ўзбекистон Миллий университетининг 2025-йил 24-июндаги 04/11-7899-сонли маʼлумотномаси). Натижада Ўзбекистонда талаба ва ёшларни ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланишнинг дидактик самарадорлигини таʼминлайдиган обектив шарт-шароит ва субектив омилларини, ташкилий потенсиал имкониятлари даражасида уйгʻунлаштирувчи фаолиятини баҳолашга оид аниқланган мезонлари ишлаб чиқилди;
-ахборот-коммуникация технологиялари таʼсирида педагогик тизимни модернизациялашнинг ўзига хос жиҳатларининг функсионал интеграциялашиш (масофавий ўқитиш тизимлари ва интерактив онлайн платформалар орқали талабалар ва ўқитувчилар ўртасидаги алоқаларни мустаҳкамлаш) ҳамда универсаллашиш жараёнини ташкиллаштириш, бошқариш ва назорат қилиш механизмлари ҳамда таълимдаги ахборот-коммуникация технологиялари ва унинг педагогик жиҳатларига оид хулосалар, таклиф ва тавсиялардан 70110201-Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (мактабгача таълим) магистратура таълим йўналиши мутахассислиги учун ишлаб чиқилган “Мактабгача педагогик тадқиқотларни моделлаштириш” номли дарсликни тайёрлашда фойдаланилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 7-майдаги 149-сонли буйруғи, 817590 - рақамли гувоҳнома). Натижада, талаба ва ёшларни ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланишнинг ташкилий потенсиал имкониятларини уйгʻунлаштирувчи фаолиятини танқидий баҳолаш механизмлари ишлаб чиқилган.
-олий таълимни ахборотлаштириш шароитида талабаларнинг онлайн платформалар (Моодле, Гоогле Cлассроом) каби тизимлар орқали талабаларнинг ўқув ва дидактик имкониятларини мақсадли интеграциялашга устуворлик бериш асосида такомиллаштириш, АКТ имплементациясида дарс фаолияти орқли янги педагогик ва ахборот технологиялар ҳамда Блендед Леарнинг (Аралаш таълим), Флиппед Cлассроом (Акс таълим), Гамифиcатион (Ўйин услубларини қўллаш), Cоллаборативе Леарнинг (Ҳамкорликда ўқитиш) янги методларига устиворлик бериш асосида аниқлштирилган илмий янгиликлар, хулосалар ҳамда тавсиялардан “Ўзбекистон” телерадиоканалидаги “Болалар ва биз”, “Ўзбекистон ёшлари”, “Таълим ва тараққиёт” дастурларининг ссенарийларини (2025 йил март-май ойларида) тайёрлашда фойдаланилган. (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон 24” ижодий бирлашмаси давлат муассасасининг 2025-йил 3-июндаги 05-09-815-сонли маʼлумотномаси). Натижада олий ўқув юртлари талаба-ёшларини келажакдаги касбий фаолиятида ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланишга тайёрлаш муаммоларини таҳлил қилиш, гипотеза, тадқиқот мақсади ва усулларини шакллантиришга доир илмий хулоса, таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган.
-олий таълим муассасаларида ўқув жараёнига АКТ имплементациясида дарс фаолияти орқли янги педагогик ва ахборот технологиялар ҳамда Блендед Леарнинг (Аралаш таълим, Флиппед Cлассроом (Акс таълим), Гамифиcатион (Ўйин услубларини қўллаш), Cоллаборативе Леарнинг (Ҳамкорликда ўқитиш) янги методларига устиворлик бериш асосида аниқлштирилган тавсиялар 70110201-Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (мактабгача таълим) магистратура таълим йўналиши мутахассислиги учун ишлаб чиқилган “Мактабгача педагогик тадқиқотларни моделлаштириш” номли дарслик мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 7-майдаги 149-сонли буйруғи, 817590 - рақамли гувоҳнома). Натижада, талаба ва ёшларни ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланишнинг дидактик асослари самарадорлигини таʼминлаш тизимини ўрганишнинг илмий-амалий механизмлари такомиллаштирилди.
