Халилов Сарвар Самадовичнинг педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон.
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтиссослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Масофавий таълимда Фрейм моделидан фойдаланиб физика фанини ўқитиш методикаси (электромагнит тебранишлар ва тўлқинлар бўлими мисолида)” мавзусидаги 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (физика).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.2.PhD/Ped5215.
Илмий тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Чирчиқ давлат педагогика университети.
Илмий раҳбар: Суяров Кушарбай Ташбаевич, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Чирчиқ давлат педагогика университети ҳузуридаги PhD.01/2025.27.12.FM.04.01. рақамли Илмий кенгаш асосида тузилган Бирмарталик Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Ҳимматалиев Дўстназар Омонович - Чирчиқ давлат педагогика университети профессори, педагогика фанлари доктори (ДСc) профессор.
Мансурова Мавжуда Юлдашевна - Тошкент давлат транспорт университети доценти, педагогика фанлари номзоди, доцент.
Етакчи ташкилот: Низомий номидаги Ўзбекистон Миллий педагогика университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади масофавий таълим шаклида таҳсил олаётган талабаларга фрейм модели воситасида физика фанини ўқитиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
масофавий таълим муҳитида физика фанини ўқитишнинг ташкилий-дидактик имкониятлари ўқув ахборотларини фреймларга ажратиш орқали талабанинг когнитив ва рефлектив фаоллигини оширувчи ҳамда “талаба – қурилма – ижтимоий муҳит” учлигини ўзида жамлаган интерфаол таълимий дизайнни амалиётга жорий этиш асосида аниқлаштирилган;
физика фанининг “Электромагнит тебранишлар ва тўлқинлар” бўлимини фрейм муҳитида ўқитиш модели мураккаб физик жараёнларни визуал-график қолипларга жойлаштириш ҳамда уларни ПҳЕТ виртуал лаборатория симуляциялари билан уйғунлаштириш орқали талабанинг мустақил ўзлаштиришига мослаштириш асосида такомиллаштирилган;
масофавий таълимда фрейм модели воситасида физика фанини ўқитиш методикаси муҳандислик йўналиши талабаларининг касбий компетенсияларини шакллантиришга қаратилган “Назария → Фрейм-схема → Виртуал тажриба → Рефлекция” кетма-кетлигидан иборат дидактик занжир ҳамда фрейм слотларни тўлдиришга асосланган амалий топшириқларни қўллаш орқали такомиллаштирилган;
масофавий таълимда ўқитиш самарадорлигини баҳолаш мезонлари ELMS платформасида (http://elms.tuit.uz) далилга асосланган академик мониторингни йўлга қўйиш, хусусан, фрейм-слотларни тўлдириш аниқлиги, график изоҳи ва экспериментал рефлекцияни қамраб олувчи диагностик рубрикаларни жорий этиш асосида такомиллаштирилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Масофавий таълим шакли техника йўналиши талабаларига физика фанини фрейм моделидан фойдаланиб (Электромагнит тебранишлар ва тўлқинлар бўлими мисолида) ўқитиш методикаси бўйича олиб борилган тадқиқот натижалари асосида:
масофавий таълим муҳитида физика фанини ўқитишнинг ташкилий-дидактик имкониятлари ўқув ахборотларини фреймларга ажратиш орқали талабанинг когнитив ва рефлектив фаоллигини оширувчи ҳамда “талаба – қурилма – ижтимоий муҳит” учлигини ўзида жамлаган интерфаол таълимий дизайнни амалиётга жорий этиш асосида аниқлаштиришга оид таклиф ва тавсияларидан Муҳаммад ал-Хоразмий номидаги Тошкент ахборот технологиялари университетида 2023-2024 йилларда бажарилган “Масофавий таълим платформасини ривожлантириш ва функционал имкониятларини кенгайтириш” мавзусидаги №39/23 Ф - рақамли инновацион лойиҳасида фойдаланилган (Муҳаммад ал-Хоразмий номидаги Тошкент ахборот технологиялари университетининг 2024-йил №39/23 Ф - сон маълумотномаси). Натижада, масофавий таълим шаклида ўқишга жалб этилган техника йўналиши талабаларини касбий амалиётга эрта тайёрлаш шароити яратилган;
физика фанининг “Электромагнит тебранишлар ва тўлқинлар” бўлимини фрейм муҳитида ўқитиш модели мураккаб физик жараёнларни визуал-график қолипларга жойлаштириш ҳамда уларни ПҳЕТ виртуал лаборатория симуляциялари билан уйғунлаштириш орқали талабанинг мустақил ўзлаштиришига мослаштириш асосида такомиллаштиришга доир таклиф ва тавсиялари “Электромагнетизм” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 25-июндаги 218-сонли буйруғи, 218-455 рақамли гувоҳномаси). Натижада, техника йўналиши талабаларининг масофавий ўқитиш жараёнида мустақил билим олиш кўникма ва малакаларини ривожлантиришга хизмат қилган;
масофавий таълимда фрейм модели воситасида физика фанини ўқитиш методикаси муҳандислик йўналиши талабаларининг касбий компетенсияларини шакллантиришга қаратилган “Назария → Фрейм-схема → Виртуал тажриба → Рефлекция” кетма-кетлигидан иборат дидактик занжир ҳамда фрейм слотларни тўлдиришга асосланган амалий топшириқларни қўллаш орқали такомиллаштиришга оид таклифлари “Механика” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 4-мартдаги 55-сонли буйруғи, 828077 рақамли гувоҳномаси). Натижада, мутахассислик фанларни ўқитиш методикаси имкониятларини кенгайтириш ва талабалар фаолиятини тизимли мониторинг қилишнинг дидактик таъминоти такомиллаштирилган.
Тадқиқот иши натижаларининг амалиётга татбиқ этилганлиги тўғрисида ва тажриба-синовини жорий этилганлиги Тошкент ахборот технологиялари университети ҳамда унинг Самарқанд ва Фарғона филиалларидан далаолатномалар олинган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Олий таълимни ривожлантириш тадқиқотлари маркази томонидан 30.10.2025 йил, 02/01-01-454-сон маълумотномаси). Натижада олинган тажриба-синовининг амалиётга жорий этилганлиги масофавий таълим техника йўналиши талабаларини фрейм моделидан фойдаланиб ўқитиш самарадорлигини оширишга хизмат қилган.
