Сайидазимова Муҳтарамхон Саидхошимхон қизининг филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўзбек ва инглиз тилларидаги тасдиқ-инкор ифодаловчи морфологик бирликларнинг функционал тадқиқи”, 10.00.06 – Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик. 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам:
 № В2025.3.PhD/ Fil.6614. 
Илмий раҳбар: Искандарова Шарифа Мадалиевна, филология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона давлат университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи: Қўқон университети, PhD.03/2025.27.12.Fil.25.03 рақамли илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Абдувалиев Муҳаммаджон Арабович, филология фанлари доктори, профессор;  
Эгамназарова Дурдона Шуҳратиллаевна, филология фанлари доктори (DSc), доцент.
Етакчи ташкилот: Наманган давлат университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ўзбек ва инглиз тилларидаги тасдиқ-инкор ифодаловчи морфологик бирликлар ҳамда уларнинг функционал хусусиятларини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат: 
ўзбек ва инглиз тилларидаги тасдиқ-инкор категориясини воқелантирувчи сифат ва феъл туркумига хос лисоний бирликларни муайян микрогуруҳларга таснифлаш асосида сўз ясовчи морфемалар, сўз туркумлари, хусусан, категориал ва нокатегориал кўрсаткичлар орқали намоён бўлиши очиб берилган;
ўзбек ва инглиз тилларидаги тасдиқ-инкор маъносини ифодалашга хизмат қилувчи ба-, бе-, но-, -ли, -сиз / аб-, ан-, иг-, ил-, им-, ир-, мис- каби морфологик воситаларнинг семантик ва функсионал фарқлари ҳар икки тилдаги қўлланилиш вазифалари асосида кўрсатиб берилган;
ўзбек ва инглиз тилларидаги от, сифат, олмош, равиш, феъл ҳамда ёрдамчи сўзлар орқали тасдиқ ва инкор маъносининг функционал алмашинувига, уларнинг мўтадиллаштирилишига хос хусусиятларнинг намоён бўлиши далилланган;
турли тизимли тилларнинг маданий ўзига хосликлари тасдиқ-инкор ифодасининг рад этиш, киноя, экспрессивлик, эҳтиёткорлик, ҳиссий кучайтириш каби функцияларига оид фарқларда ифодаланиши ўзбек ва инглиз тиллари сўзлашув ҳамда бадиий услублари морфологик бирликлари орқали асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбек ва инглиз тилларидаги тасдиқ-инкор ифодаловчи морфологик бирликлар функсионал хусусиятларининг чоғиштирма тадқиқи юзасидан олинган илмий натижалар асосида қуйидаги амалий натижаларга эришилди:
ўзбек ва инглиз тилларидаги тасдиқ-инкор категориясини воқелантирувчи лисоний бирликларни муайян микрогуруҳларга таснифлаш асосида сўз ясовчи морфемалар, сўз туркумлари, хусусан, категориал ва нокатегориал кўрсаткичлар орқали намоён бўлишини очиб беришга оид ҳамда тасдиқ ва инкор маъносининг функционал алмашинувига хос хусусиятларнинг намоён бўлиши ўзбек ва инглиз тилларидаги от, сифат, олмош, равиш, феъл ҳамда ёрдамчи сўзлар орқали далилланганлигига доир хулоса ва илмий натижаларидан 2022–2024-йилларда “Мусиқа ва санъат ўқув муассасалари учун “Болалар рақслари” фанидан интерактив ўқув-методик қўлланмалар яратиш” мавзусидаги Ф3-2019081773-рақамли фундаментал лойиҳани бажаришда, хусусан, “Ўзбек болалар рақслари, рақс либослари ва тақинчоқлари номларининг ўзбекча-русча-инглизча-французча қисқача изоҳли луғати”ни яратишда фойдаланилган (Ўзбекистон давлат хореография академиясининг 2025-йил, 5-ноябрдаги №1/04-206-сонли маълумотномаси). Натижада лойиҳа илмий-назарий жиҳатдан бойиган, тайёрланган материалларнинг таъсирчанлиги, ранг-баранглиги ошган, мазмунан мукаммаллашиши таъминланган;
ўзбек ва инглиз тилларидаги тасдиқ-инкор маъносини ифодалошга хизмат қилувчи ба-, бе-, но-, -ли, -сиз / аб-, ан-, иг-, ил, им-, ир-, мис- каби морфологик воситаларнинг фарқларини очиб берилганлиги, турли тизимли тилларнинг маданий ўзига хосликлари тасдиқ-инкор ифодасида сезиларли фарқларни юзага келтириши ўзбек ва инглиз тиллари сўзлашув ва бадиий услублар морфологик бирликлари орқали асосланганлиги тўғрисидаги хулоса ва тавсияларидан 2023–2024-йилларга мўлжалланган “2023 КА 171 Mobility Higher Education students Mobility Higher Education students (Эрасмус+)” номли грант доирасида самарали ва кенг фойдаланилган (Қўқон давлат университетининг 2025-йил, 4-декабрдаги №1/04-206-сонли маълумотномаси). Натижада грант лойиҳанинг илмий-амалий аҳамияти ортган, айрим лексемаларнинг маъно кўламини аниқлашда фундаментал назарий ёндашувлари ва миллий-халқаро тадқиқотлардаги қиёсий таҳлил асосларига доир далиллар билан бойишига хизмат қилган; 
турли тизимли тилларнинг маданий ўзига хосликлари тасдиқ-инкор ифодасида сезиларли фарқларни юзага келтириши ўзбек ва инглиз тиллари сўзлашув ва бадиий услублар морфологик бирликлари орқали асосланганлиги тўғрисидаги хулосалардан Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Қорақалпоғистон бўлими Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий тадқиқот институти томонидан ФА-Ф1-Г003 “Ҳозирги қорақалпоқ тилида функсионал сўз ясалиши” мавзуларидаги фундаментал илмий лойиҳалар доирасида самарали ва кенг фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Қорақалпоғистон бўлими Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий тадқиқот институтининг 2026-йил, 19-февралдаги №71-сонли маълумотномаси). Натижада лойиҳа зарурий тушунчалар билан бойиган, мавжуд тушунчаларнинг ўринли қўлланилиши таъминланган;
ўзбек ва инглиз тилларидаги тасдиқ-инкор тушунчаси моҳиятини ўрганиш, ўзбек ва инглиз тилларидаги тасдиқ-инкорни категория сифатида таҳлил қилиш ҳамда муайян микрогуруҳларга таснифлаш, ўзбек ва инглиз тилларидаги тасдиқ-инкор маъносини ифодаловчи морфемик ва морфологик воситаларнинг фарқларини очиб бериш, тасдиқ ва инкор маъносининг функционал алмашинувига хос хусусиятларнинг намоён бўлишини аниқлаш, тасдиқ ва инкор маъносининг ижтимоий хосланишини кўрсатиб беришга доир илмий хулосалардан 2024–2025-йилларда Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон” телерадиоканалининг “Бедорлик”, “Ижод завқи”, “Таълим ва тараққиёт”, “Миллат ва маънавият” эшиттиришлари ссенарийсини ёзишда фойдаланилган (“Ўзбекистон” телерадиоканали давлат муассасасининг 2025-йил, 4-ноябрдаги №26-36-1049-сонли маълумотномаси). Натижада кўрсатувларнинг мазмунан мукаммаллашувига, эшиттиришларнинг мазмуни бойитилишига эришилган.