Абдураимова Махлиё Валижон қизининг    
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Газ саноати терминларининг лингвокогнитив ва транслатологик тадқиқи (инглиз ва ўзбек тиллари материаллари мисолида)”, 10.00.06 – Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.4.PhD/Fil6763.
Илмий раҳбар: Абдувалиев Махаматжон Арабович, филология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон давлат чет тиллари институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон давлат чет тиллари институти, DSc.03/2025.27.12.Fil.32.02
Расмий оппонентлар: Сатимова Дилафруз Нумонжоновна, филология фанлари доктори, доцент; Раҳимов Усмонжон Эргашевич, филология фанлари номзоди, доцент.
Етакчи ташкилот: Наманган давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади инглиз ва ўзбек тилларида газ саноати терминларини чоғиштирма планда ўрганиш ҳамда унинг лингвокогнитив ҳамда  транслатологик жиҳатларини очиб беришдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
газ саноати терминлари мавзуий гуруҳларга ажратилиб, соҳа терминларининг когнитив хусусиятлари ва уларнинг лингвистик манзарасини ташкил этувчи бирликлар номенклатураси ўзбек ва инглиз тиллари мисолида аниқлаб чиқилган ҳамда уларнинг майдоний хусусиятлари очиб берилган; 
газ саноати терминлари асосида тадқиққа тортилган тилларнинг лексик, морфологик, синтактик, фразеологик, паремиологик ва дискурсив бирликларининг структур-семантик, функсионал-стилистик аспектларда изоморфлик ва алломорфлик хусусиятлари илмий асослаб берилган; 
газ саноати терминларининг тарихий-генетик илдизлари, уларнинг лингвистик тараққиёт босқичларидаги семантик ва фонетик ўзгаришлари илмий-аналитик манбаларга асосланган ҳолда терминларнинг илк шаклланиш босқичидан бошлаб, замонавий тил тизимида юз берган ўзгариш ва ривожланишлар, терминларнинг мазмун ва шаклидаги ўзига хосликлар батафсил ёритилган. Мазкур терминлар асосида соҳа тили луғатининг бойиши ва такомиллашувининг лингвистик хусусиятлари комплекс тарзда аниқланган;
газ саноати терминларини таржимада адекват тарзда қайта яратиш усуллари чоғиштирилаётган тиллар материаллари асосида аниқланиб, ушбу соҳанинг терминологик мураккаблигини инобатга олган ҳолда, таржима жараёнининг ҳар бир босқичида учрайдиган муаммоларни камайтириш ва асл мазмунни тўлиқ ифода этиш имкониятларини оширадиган усуллар кўриб чиқилган. Шу билан бирга, таржима адекватлигини таъминлашга доир илмий асосланган тавсиялар ишлаб чиқилган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши “Газ саноати терминларининг лингвокогнитив ва транслатологик тадқиқи (инглиз ва ўзбек тиллари материаллари мисолида)” мавзуси бўйича олинган натижалар асосида: 
газ саноати терминлари асосида тадқиққа тортилган тилларнинг лексик, морфологик, синтактик, фразеологик, паремиологик ва дискурсив бирликларининг структур-семантик, функсионал-стилистик аспектларда изоморфлик ва алломорфлик хусусиятлари илмий асослаб берилган материалларидан давлат илмий-техник дастурлари доирасидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2022-2024-йилларда бажарилган ИЛ-402104209 “Ахборот-қидирув тизимлари (Гоогле, Яндех, Гоогле Транслате) учун автоматик ишлов бериш воситаси – ўзбек тилининг морфолексикони ва морфологик анализатори дастурий воситасини яратиш” мавзусидаги инновацион лойиҳасида фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2026 йил 6-январ 04/1-42-сон маълумотномаси). Натижада, ўзбек ва инглиз тилларида мазкур соҳа терминологиясига хос изоморфлик ва алломорфлик хусусиятлари аниқланиб, уларнинг умумий ва фарқли жиҳатлари илмий далиллар асосида асослаб берилган;
газ саноати терминларининг тарихий-генетик илдизлари, уларнинг лингвистик тараққиёт босқичларидаги семантик ва фонетик ўзгаришлари илмий-аналитик манбаларга асосланган ҳолда терминларнинг илк шаклланиш босқичидан бошлаб, замонавий тил тизимида юз берган ўзгариш ва ривожланишлар, терминларнинг мазмун ва шаклидаги ўзига хосликлар батафсил ёритилган хулосалардан Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида бажарилган ПФ-201912258 сонли “Ўзбек адабиётининг кўп тилли (ўзбек, рус, инглиз тилларида) электрон платформасини яратиш” мавзусидаги лойиҳани бажаришда фойдаланилган ( Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2026-йил 6-январдаги 04/1-43-сон маълумотномаси). Натижада терминларнинг илк шаклланиш давридан бошлаб, замонавий тил тизимигача бўлган ривожланиш жараёнлари, мазмун ва шаклдаги ўзига хосликлари батафсил ёритилиб, газ саноати терминлари асосида соҳа тили луғатининг бойиши ва такомиллашувига хос лингвистик хусусиятлари комплекс тарзда аниқланди ва  терминологик тизимнинг динамик ривожи илмий жиҳатдан асослаб берилган;
газ  саноати  терминларини  таржимада  адекват тарзда қайта яратиш усуллари чоғиштирилаётган тиллар материаллари асосида аниқланиб, ушбу соҳанинг  терминологик  мураккаблигини  инобатга  олган  ҳолда,  таржима  жараёнининг  ҳар  бир босқичида учрайдиган муаммоларни камайтириш ва асл мазмунни тўлиқ  ифода  этиш имкониятларини  оширадиган  усуллар  кўриб  чиқилган илмий тавсиялардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон” телерадиоканали томонидан тайёрланган “Таълим ва тараққиёт”, “Миллат ва маънавият”, “Адабий жараён”, “Жаҳон адабиёти” номли эшиттиришлар сенарийсини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг 2025-йил 9-январдаги 05-09-25-сон маълумотномаси). Натижада, таржима адекватлигини таъминлашга доир илмий асосланган тавсиялар ишлаб чиқилган;
газ саноати терминлари асосида тадқиққа тортилган газ саноати терминлари мавзуий гуруҳларга ажратилиб, соҳа терминларининг когнитив хусусиятлари ва уларнинг лингвистик манзарасини ташкил этувчи номенклатура ўзбек ва инглиз тиллари мисолида аниқлаб чиқилган ҳамда уларнинг майдоний хусусиятлари очиб берилган хулосалардан Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2022-2025-йилларда бажарилган “Эрасмус+ Интернатионал КА107 Cреидит мобилитй Кей аcтион 1- Мобилитй фор леарнерс анд стафф - Ҳигҳер эдуcатион студент анд стафф мобилитй” Cа Фосcари, Италия “ номли лойиҳасида фойдаланилган.(Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2026-йил 12-мартдаги № 04/1-1348 сон маълумотномаси). Натижада газ саноати терминларининг лингвистик манзарасини ташкил этувчи бирликлар номенклатураси аниқланган ва уларнинг майдоний (семантик майдон, марказ-периферия) хусусиятлари илмий асосда очиб берилган.