Ташпулатова Малохатхон Комил қизининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): «Salmonella va Escherichia coli штаммларининг антимикроб препаратларга чидамлилигини микробиологик ва молекуляр-генетик тадқиқи”, 03.00.03 – Молекуляр биология. Молекуляр генетика. Молекуляр биотехнология (биология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.1.PhD/В1364.
Илмий раҳбар: Ташмуҳамедова Шоҳиста Собировна, биология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон миллий университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Илғор технологиялар маркази, ДСc.05/2025.27.12.Б.27.01.
Расмий оппонентлар: Мирзараҳметова Дилбар Тохтамуратовна, техника фанлари доктори; Шеримбетов Анвар Гулмирзаевич, биология фанлари доктори, профессор..
Етакчи ташкилот: Микробиология институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: Бройлер товуқлари ва ЎИИ билан касалланган беморлардан ажратиб олинган Salmonella spp. ва Escherichia coli штаммларининг антимикроб препаратларга сезгирлигини ҳамда чидамлилик генларини аниқлашдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор Ўзбекистонда ЎИИ билан касалланган беморлар ва бройлер товуқлардан ажратилган Escherichia coli ҳамда Salmonella spp. штаммларининг антибиотикларга сезгирлик профилини микробиологик усуллар ёрдамида таҳлил қилинди ҳамда қиосий баҳоланган; 
ЎИИ билан касалланган беморлар ва бройлер товуқлардан ажратиб олинган Escherichia coli ҳамда Salmonella spp. штаммларида антибиотикларга чидамлиликни таъминловчи генлар ПЗР асосида идентификация қилиниб, уларнинг учраш частотаси  аниқланган;
одамлар ва товуқлардан ажратиб олинган Escherichia coli ҳамда Salmonella spp. штаммларида антибиотикларга чидамлиликни таъминловчи  мултичидамлилик генлари аниқланган;
илк бор Ўзбекистонда бройлер товуқлардан ажратиб олинган Escherichia coli штаммларида аминогликозид гуруҳига кирувчи антибиотикларга чидамлилик аcc (6,)-ИИ (Аминогликозид-Н-ацетилтрансфераза) гени аниқланган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. ЎИИ билан касалланган беморлар ва бройлер товуқлардан ажратиб олинган E.coli ва Salmonella штаммларини антибиотикларга чидамлилигини микробиологик ва молекуляр-генетик тадқиқ қилиш натижалар асосида: 
E. coli бактерияларини антибиотикларга чидамлилик генларининг учраш частотаси бўйича олинган натижалар ва специфик праймерлар кетма-кетлиги асосида “Ўзбекистонда соғлиқни сақлаш соҳаси стратегиясини амалга оширишга кўмаклашиш” (GIZ — The Deusche GESellschaft für Internationale Zusammenarbeit) халқаро лойиҳасида оқава сувлардаги бактерияларнинг антибиотикларга чидамлилигини аниқлашда фойдаланилган (Мюнхен Техника университетининг 2025 йил 1 октябрдаги маълумотномаси). Натижада, халқаро лойиҳа доирасида Ўзбекистон ҳудудидаги оқова сувларда бактерияларнинг антибиотикларга чидамлилигини тадқиқ этишда чидамлилик генларини мақсадли танлаш, уларни мониторинг қилиш жараёни соддалаштирилди, вақт ва молиявий ресурсларни тежаш имконини берган;
бройлер товуқлардан ва ўткир ичак инфекцияси билан касалланган беморлардан ажратиб олинган E. coli штаммларининг 16С рРНК генига тегишли нуклеотид кетма-кетликлари Халқаро биотехнологик ахборот миллий маркази (НCБИ)нинг ГенБанк маълумотлар базасида ПХ387692 ва ПХ387642 (03.07.2025) рақамлари билан рўйхатга олинган. Натижада, Ўзбекистонда тарқалган штаммлар ҳақидаги маълумотлар базаси бойитиш имконини берган; 
антибиотикларга чидамлилиги бўйича кенг спектрли E.coli штаммлари Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Республика ихтисослаштирилган эпидемиология, микробиология, юқумли ва паразитар касалликлар илмий-амалий тиббиёт маркази қошидаги инсон инфекцияларининг III-IV гуруҳлари патоген микроорганизмлари миллий коллекциясига топширилди ҳамда штаммлар 007548 ва 007549 коллекция пасспорт рақами билан рўйхатга олинган  (РИЕМЮПКИАТМнинг Микроорганизмларни депонентланганлиги тўғрисидаги  2025 йил 3  июлдаги 01-12/299-сонли маълумотномаси). Натижада, миллий коллекция антибиотикларга чидамлилиги бўйича кенг спектрли ва чидамлилик генлари мавжуд бўлган E.coli штаммлари билан бойитиш имконини берган.

 

Yangiliklarga obuna bo‘lish