Абдуллаев Аҳмаджон Хасановичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Касаллик номларини ифодаловчи эпонимик компонентли субстантив фраземаларнинг қиёсий типологик тадқиқи” (инглиз ва ўзбек тиллари материали асосида), 10.00.06 – Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.3.PhD/Fil3808.
Илмий раҳбар: Хошимов Ғанижон Мирзаахмедович, филилогия фанлари доктори, профессор 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон давлат чет тиллари институти, DSc.03/2025.27.12.Fil.32.02.
Расмий оппонентлар: Сатимова Дилафруз Номонжоновна, филология фанлари доктори, профессор; Собиров Абдулхай Шукурович, филология фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Наманган давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади замонавий инглиз ва ўзбек тилларидаги КНИЕКСФларни қиёсий асосда ўрганиш, уларнинг изоморфик ва алломорфик хусусиятларини очиб бериш ҳамда таржима  жараёни учун тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.    
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:                     
ҳозирги замон тилшунослигида  эпонимик компонентли  фраземалар, жумладан касаллик номларини ифодаловчи эпонимик компонентли субстантив фраземаларга оид турли ёндашувлар таҳлилга тортилган, умумлаштирилган ва тавсифланган;
инглиз ва ўзбек тилларида касаллик номларини ифодаловчи эпонимик компонентли субстантив фраземаларнинг синтаксис тизимидаги ўрни ҳамда структурал-семантик турлари аниқланиб, улар тавсифланган, таснифланган ва илмий асосланган;
касаллик номларини ифодаловчи эпонимик компонентли субстантив фраземаларнинг  лингвопрагматик ва лингвокултурологик жиҳатлари очиб берилган, уларнинг тиббиёт билан боғлиқ бадиий ва тиббий дискурсда лингвомедпрагмема ва лингвомедкултурема сифатидаги  қўлланиши илмий жиҳатдан асосланган;
инглиз ва ўзбек тилларида касаллик номларини ифодаловчи эпонимик компонентли субстантив фраземаларнинг изоморфик  ва алломорфик хусусиятлари очиб берилиб, уларнинг тиллараро мутаносиблик даражаси аниқланган ҳамда  таржима жараёни  учун тавсиялар ишлаб чиқилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. инглиз ва ўзбек тилларидаги эпонимларнинг қиёсий-типологик тадқиқи асосида:
ҳозирги замон тилшунослигида  эпонимик компонентли  фраземалар, жумладан касаллик номларини ифодаловчи эпонимик компонентли субстантив фраземаларга оид илмий натижа ва хулосалардан 2019 – 2022-йилларга мўлжалланган А-ОТ-2019-10 рақамли фундаментал лойиҳани бажаришда, хусусан, “Ўзбек тилида нейминг: меʼёрий-ҳуқуқий асосларини яратиш”да фойдаланилди (Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 11-февралдаги 04/1-530-сон маълумотномаси). Натижада, тадқиқотда илгари сурилган қатор таклиф ва тавсиялар, илмий янгиликлар асосида дастур ва қўлланмаларни яратишда, таълим ҳамда маданиятни ривожлантиришга қаратилган назарий ва амалий ишларни янада самарали ташкил этишга хизмат қилган;
ушбу тадқиқот иши доирасида тўпланган материаллар, қўйилган  муаммоларни тадқиқ этиш натижасида чиқарилган хулоса ва  умумлаштирилган фикрлар асосида эпонимларнинг структурал-семантик ҳамда коммуникатив-функсионал жиҳатлари доирасида унинг макромайдони таснифланди (Қарши давлат университетининг 2025-йил 8-февралдаги 04/491-сон маълумотномаси). Натижада, инглиз ва ўзбек тилларида эпонимларнинг синтактик структураси, турли синтаксемалар билан ифодаланиши, коммуникатив қўлланиш мақсади, стилистик хусусиятлари, лексик-синтактик хосланиши,  семантик-тематик жиҳатлари ҳақидаги таҳлилий фикрлар ва назарий хулосалар бўйича тадқиқот натижалари “Энглиш ас а медиум оф Инструcтион (ЭМИ)” курсларида қўлланилди;
касаллик номларини ифодаловчи “эпоним” консепти ифода воситаларининг турли тил бирликларида ва турли  услубдаги   матнларда,   айниқса   насрий асарлардаги вазифаси салмоқли эканлиги, унинг ўзига хос жиҳатлари,  нутқнинг равон, тўлақонли ва экспрессивлигини таъминлашдаги ўрни, шунингдек, коммуникатив-прагматик хусусиятларига оид таҳлил ва назарий  маълумотлардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг  “Ўзбекистон 24” ижодий бирлашмаси ҳамда “Ўзбекистон” телерадиоканали томонидан тайёрланган “Таълим ва тараққиёт”,  “Ўзбекистон ёшлари”  номли эшиттиришларнинг 2024-йил март ва  декабр ойларига мўлжалланган  сонлари ссенарийларида фойдаланилди (Ўзбекистон МТРК, “Ўзбекистон” телерадиоканали 2025-йил 7-февралдаги 05-09-134-сон маълумотномаси). Натижада, ушбу телекўрсатувлар учун тайёрланган медиа материаллар мазмун жиҳатдан мукаммаллашди; 
шунингдек, диссертациядан олинган илмий натижа ва хулосалардан давлат илмий-техника дастурлари доирасида Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2022 – 2024-йилларда амалга оширилган ИЛ-402104209 рақамли  “Ахборот-қидирув тизимлари (Гоогле, Яндех, Гоогле Транслате) учун автоматик ишлов бериш воситаси − ўзбек тилининг морфолексикони ва морфологик анализатори дастурий воситасини яратиш” мавзусидаги инновацион лойиҳани бажариш жараёнида фойдаланилди (Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 19-сентябрдаги  01/4-4318-сон маълумотномаси). Жумладан, “эпоним” фраземаси, унинг лингвокогнитив асослари ва универсал табиатига оид  назарий маълумотларни таҳлил қилиш ва тавсифлаш натижасида олинган илмий хулосалар турли тизимли тилларда, хусусан, касаллик номларини ифодаловчи эпонимик компонентли субстантив фраземаларда фаол қўлланилди. Натижада, инглиз ва ўзбек тилларида тадқиқотнинг изоморф ва алломорф жиҳатлари очиб берилди, уларнинг тиллараро мутаносиблик даражаси аниқланди ва таржима жараёнига қаратилган назарий ҳамда ва амалий ишлар янада самарали ташкил этилди.