Sabitova Kamola Furkatovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar. Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i): “Yangilanayotgan O‘zbekistonda 10-11 sinf o‘quvchilarning tayanch kompetensiyalarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish (tarix fani misolida)”, 13.00.02 -Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi (pedagogika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.1.PhD/Ped9401.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti.
Ilmiy rahbar: Mansurov Uktamjon Nosirboevich, tarix fanlari nomzodi, professor
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti, DSc.01/2025.27.12.Ped.03.03.
Rasmiy opponentlar: Usmanova Umida Aybekovna, pedagogika fanlari doktori (DSc) professor; Abdazimov Azizjon Abdusabirovich, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD).
Yetakchi tashkilot: Guliston davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi yangilanayotgan O‘zbekistonda maktab ta’limida 10-11 sinf o‘quvchilarining tayanch kompetensiyalarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
10-11 sinf o‘quvchilarining tayanch kompetensiyalarini rivojlantirishning didaktik imkoniyatlari ta’lim jarayonini fanlararo integratsiya, tanqidiy va tizimli fikrlashning interaktiv va raqamli resurslardan foydalanish jarayonlariga muvofiqlashtirish, kasbga yo‘naltirilgan ta’limni shaxsning murakkab tafakkurni shaxsiy-mustaqil va ijodiy faoliyatlarga bog‘liqligini pedagogik refleksiv baholash asosida aniqlashtirilgan;
o‘quvchilarning tayanch kompetensiyalarni rivojlantirish modeli komponentlarning “Mustaqil va ma’suliyatli shaxs” konteksidagi interaktiv-tronsformativ muhitini va xususiyatlarini fanlararo kreativ tayanch translakatsiyasiga koorporativligi funksional akslantirish asosida takomillashtirilgan;
10-11 sinf o‘quvchilarining tayanch kompetensiyalari rivojlantirish metodikasi ijodiy fikrlash va o‘z-o‘zini boshqarishda real loyiha va tadqiqotlarga yo‘naltirilgan interaktiv usullarni qo‘llash, hayotiy faoliyat jarayonida tanqidiy va interaktiv fikrlashga mos platformalarni seleksiyalash asosida takomillashtirilgan;
umumta’lim maktablarining 10-11sinf o‘quvchilarining tayanch kompetensiyalarini rivojlantirish samaradorligi ta’limni kompetensiyaga yo‘naltirish, ta’lim vositalarini interaktiv va raqamli vositalar bilan kengaytirish, tanqidiy va tizimlik fikrlashni baholash indikatorlarini aniqlashtirish va refleksiv darajasining regulyativligini imitatsiyalash asosida oshirilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. 10-11 sinf o‘quvchilarda tayanch kompetensiyalarni shakllantirish metodikasini takomillashtirish bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
10-11 sinf o‘quvchilarining tayanch kompetensiyalarini rivojlantirishning didaktik imkoniyatlari ta’lim jarayonini fanlararo integratsiya, tanqidiy va tizimli fikrlashning interaktiv va raqamli resurslardan foydalanish jarayonlariga muvofiqlashtirish, kasbga yo‘naltirilgan ta’limni shaxsning murakkab tafakkurni shaxsiy-mustaqil va ijodiy faoliyatlarga bog‘liqligini pedagogik refleksiv baholash asosida aniqlashtirishga oid takliflar “Tarix o‘qitish metodikasi» nomli o‘quv qo‘llanma tayyorlandi. (Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universitetining 2024-yil 28-oktyabrdagi 2024-481U-452-sonli nashr ruxsatnomasi). Natijada 10-11sinf o‘quvchilarining tarix fanidan tayanch kompetensiyalarini rivojlantirishini metodik takomillashtirishning nazariy-metodologik asoslarini tahlil qilish samaradorligi oshgan;
o‘quvchilarning tayanch kompetensiyalarni rivojlantirish modeli komponentlarning “Mustaqil va mas’uliyatli shaxs” konteksidagi interaktiv-tronsformativ muhitini va xususiyatlarini fanlararo kreativ tayanch translakatsiyasiga koorporativligi funksional akslantirish asosida takomillashtirilga oid takliflar “Tarix o‘qitish metodikasi” nomli o‘quv qo‘llanma mazmuniga singdirilgan (Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universitetining 2024-yil 28- oktyabrdagi 2024-481U-452-sonli nashr ruxsatnomasi). Natijada tarix fanida 10-11 sinf o‘quvchilaring tayanch kompetensiyalarini rivojlantirishning metodik ta’minotini yaratishga zarur shart-sharoitlar yaratilgan;
10-11 sinf o‘quvchilarining tayanch kompetensiyalari rivojlantirish metodikasi ijodiy fikrlash va o‘z-o‘zini boshqarishda real loyiha va tadqiqotlarga yo‘naltirilgan interaktiv usullarni qo‘llash, hayotiy faoliyat jarayonida tanqidiy va interaktiv fikrlashga mos platformalarni seleksiyalash asosida takomillashtirishga oid takliflar “Tarix o‘qitish metodikasi” nomli o‘quv qo‘llanma mazmuniga singdirilgan (Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universitetining 2024-yil 28- oktyabrdagi 2024-481U-452-sonli nashr ruxsatnomasi). Natijada tarix fanida 10-11 sinf o‘quvchilarining tayanch kompetensiyalarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish mazmuni boyitilgan;
umumta’lim maktablarining 10-11sinf o‘quvchilarining tayanch kompetensiyalarini rivojlantirish samaradorligi ta’limni kompetensiyaga yo‘naltirish, ta’lim vositalarini interaktiv va raqamli vositalar bilan kengaytirish, tanqidiy va tizimlik fikrlashni baholash indikatorlarini aniqlashtirish va refleksiv darajasining regulyativligini imitatsiyalash asosida oshirilishiga oid takliflar “Tarix o‘qitish metodikasi” nomli o‘quv qo‘llanma mazmuniga singdirilgan (Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universitetining 2024-yil 28-oktyabrdagi 2024-481U-452-sonli nashr ruxsatnomasi). Natijada tayanch kompetensiyalar rivojlantirish malaka talablari asosida o‘qitish metodikasini intensivlashtirish imkoniyati kengaytirilgan.Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining grammatik kompetensiyalarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish natijadorligi oshgan.
