Сабитова Камола Фуркатовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Янгиланаётган Ўзбекистонда 10-11 синф ўқувчиларнинг таянч компетенсияларини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш (тарих фани мисолида)”, 13.00.02 -Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/Ped9401.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон миллий педагогика университети.
Илмий раҳбар: Мансуров Уктамжон Носирбоевич, тарих фанлари номзоди, профессор
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Ўзбекистон миллий педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Ped.03.03.
Расмий оппонентлар: Усманова Умида Айбековна, педагогика фанлари доктори (DSc) профессор; Абдазимов Азизжон Абдусабирович, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD).
Етакчи ташкилот: Гулистон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади янгиланаётган Ўзбекистонда мактаб таълимида 10-11 синф ўқувчиларининг таянч компетенсияларини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
10-11 синф ўқувчиларининг таянч компетенсияларини ривожлантиришнинг дидактик имкониятлари таълим жараёнини фанлараро интеграция, танқидий ва тизимли фикрлашнинг интерактив ва рақамли ресурслардан фойдаланиш жараёнларига мувофиқлаштириш, касбга йўналтирилган таълимни шахснинг мураккаб тафаккурни шахсий-мустақил ва ижодий фаолиятларга боғлиқлигини педагогик рефлексив баҳолаш асосида аниқлаштирилган;
ўқувчиларнинг таянч компетенсияларни ривожлантириш модели компонентларнинг “Мустақил ва маъсулиятли шахс” контексидаги интерактив-тронсформатив муҳитини ва хусусиятларини фанлараро креатив таянч транслакациясига коорпоративлиги функсионал акслантириш асосида такомиллаштирилган;
10-11 синф ўқувчиларининг таянч компетенсиялари ривожлантириш методикаси ижодий фикрлаш ва ўз-ўзини бошқаришда реал лойиҳа ва тадқиқотларга йўналтирилган интерактив усулларни қўллаш, ҳаётий фаолият жараёнида танқидий ва интерактив фикрлашга мос платформаларни селекциялаш асосида такомиллаштирилган;
умумтаълим мактабларининг 10-11синф ўқувчиларининг таянч компетенсияларини ривожлантириш самарадорлиги таълимни компетенсияга йўналтириш, таълим воситаларини интерактив ва рақамли воситалар билан кенгайтириш, танқидий ва тизимлик фикрлашни баҳолаш индикаторларини аниқлаштириш ва рефлексив даражасининг регулятивлигини имитациялаш асосида оширилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 10-11 синф ўқувчиларда таянч компетенсияларни шакллантириш методикасини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
10-11 синф ўқувчиларининг таянч компетенсияларини ривожлантиришнинг дидактик имкониятлари таълим жараёнини фанлараро интеграция, танқидий ва тизимли фикрлашнинг интерактив ва рақамли ресурслардан фойдаланиш жараёнларига мувофиқлаштириш, касбга йўналтирилган таълимни шахснинг мураккаб тафаккурни шахсий-мустақил ва ижодий фаолиятларга боғлиқлигини педагогик рефлексив баҳолаш асосида аниқлаштиришга оид таклифлар “Тарих ўқитиш методикаси» номли ўқув қўлланма тайёрланди. (Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика университетининг 2024-йил 28-октябрдаги 2024-481У-452-сонли нашр рухсатномаси). Натижада 10-11синф ўқувчиларининг тарих фанидан таянч компетенсияларини ривожлантиришини методик такомиллаштиришнинг назарий-методологик асосларини таҳлил қилиш самарадорлиги ошган;
ўқувчиларнинг таянч компетенсияларни ривожлантириш модели компонентларнинг “Мустақил ва масъулиятли шахс” контексидаги интерактив-тронсформатив муҳитини ва хусусиятларини фанлараро креатив таянч транслакациясига коорпоративлиги функсионал акслантириш асосида такомиллаштирилга оид таклифлар “Тарих ўқитиш методикаси” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика университетининг 2024-йил 28- октябрдаги 2024-481У-452-сонли нашр рухсатномаси). Натижада тарих фанида 10-11 синф ўқувчиларинг таянч компетенсияларини ривожлантиришнинг методик таъминотини яратишга зарур шарт-шароитлар яратилган;
10-11 синф ўқувчиларининг таянч компетенсиялари ривожлантириш методикаси ижодий фикрлаш ва ўз-ўзини бошқаришда реал лойиҳа ва тадқиқотларга йўналтирилган интерактив усулларни қўллаш, ҳаётий фаолият жараёнида танқидий ва интерактив фикрлашга мос платформаларни селекциялаш асосида такомиллаштиришга оид таклифлар “Тарих ўқитиш методикаси” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика университетининг 2024-йил 28- октябрдаги 2024-481У-452-сонли нашр рухсатномаси). Натижада тарих фанида 10-11 синф ўқувчиларининг таянч компетенсияларини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш мазмуни бойитилган;
умумтаълим мактабларининг 10-11синф ўқувчиларининг таянч компетенсияларини ривожлантириш самарадорлиги таълимни компетенсияга йўналтириш, таълим воситаларини интерактив ва рақамли воситалар билан кенгайтириш, танқидий ва тизимлик фикрлашни баҳолаш индикаторларини аниқлаштириш ва рефлексив даражасининг регулятивлигини имитациялаш асосида оширилишига оид таклифлар “Тарих ўқитиш методикаси” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Низомий номидаги Тошкент давлат педагогика университетининг 2024-йил 28-октябрдаги 2024-481У-452-сонли нашр рухсатномаси). Натижада таянч компетенсиялар ривожлантириш малака талаблари асосида ўқитиш методикасини интенсивлаштириш имконияти кенгайтирилган.Бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларининг грамматик компетенсияларини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш натижадорлиги ошган.