Абдурахманов Шерзод Назарбаевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақидаги эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўқувчиларни ватанпарварлик руҳида тарбиялашнинг педагогик-психологик асослари”. 19.00.06 – Ёш ва педагогик психология. Ривожланиш психологияси.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/P1188.
Илмий раҳбар: Утебаев Тажибай Телемурадович, педагогика фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК номи: Бухоро давлат университети ҳузуридаги илмий даражалар берувчи DSc.03/2025.27.12.P.08.10.
Расмий оппонентлар: Хусейнова Абира Амановна, психология фанлари доктори (DSc), профессор; Атабаева Наргис Батировна, психология фанлари доктори (DSc), профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат шарқшунослик университети.
Диссертация йўналиши назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ўқувчиларни ватанпарварлик руҳида тарбиялашнинг педагогик-психологик асосларини ўрганиш ва такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ўқувчиларнинг ватанпарварлик хусусиятини тарбиялашда оила, Ватан олдидаги хатти-ҳаракатлар учун жавобгарликни ҳис қилиш, юрт фаровонлиги учун фаоллик кўрсата олишда жамият ҳамда шахсий манфаатларини англай олиш қобилиятини ривожланишига эришиш муҳимлиги туфайли “масъулият” ва “ташаббускорлик” сифатларини ижтимоий идентификация асосидаги ижтимоий установкаларга боғлиқ намоён бўлиши зарурлиги исботланган;
ўқувчиларни ватанпарварлик руҳида тарбиялашда ўзаро муносабатлардаги масъулият, ташаббускорликнинг бурч ҳиссига боғлиқ равишда ўсмирларни ўзини таҳлил қилиш ҳамда интроспексия сифатини шаклланишига таъсир этишига асосланиб шахс рефлексив хусусиятларини конструктив мен образи орқали ривожлантириш муҳим аҳамиятга эга эканлиги исботланган;
ўқувчиларни ватанпарварлик руҳида тарбиялаш учун мустақил фикрлаш, миллат манфаати учун курашга тайёрлик, мулоқотчанлик сифатларини ташаббускорлик ва масъулиятлилик хусусиятларига уйғун намоён бўлишига эришиш муҳимлиги туфайли шахснинг гуруҳдаги хулқ-атвор мотивациясига асосланган ижтимоий идентификацияни ривожлантириш муҳимлиги далилланган;
ўқувчиларда ватанпарварликни ривожлантиришда шахсдаги индивидуализмни интроспексия орқали ижтимоий рефлекцияга трансформациялашуви юрт тақдирига қайғуриш билан боғлиқ шахсий муҳим қадриятларни шаклланишини таъминлаганлиги туфайли интернал локус назоратнинг миллий-этник идентификацияга боғлиқ ахлоқий ҳисларда намоён бўлиши муҳимлиги аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўқувчиларни ватанпарварлик руҳида тарбиялашнинг педагогик-психологик асосларини ўрганишга доир олиб борилган илмий-тадқиқот ишлари натижалари асосида:
ўқувчиларнинг ватанпарварлик хусусиятини тарбиялашда оила, Ватан олдидаги хатти-ҳаракатлар учун жавобгарликни ҳис қилиш, юрт фаровонлиги учун фаоллик кўсата олишда жамият ҳамда шахсий манфаатларини англай олиш қобилиятини ривожланишига эришиш муҳимлиги туфайли “масъулият” ва “ташаббускорлик” сифатларини ижтимоий идентификация асосидаги ижтимоий установкаларга боғлиқ намоён бўлиши зарурлиги исбатланганлигига оид маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психологийа ўқув-илмий марказининг 2025-йил 19-июндаги ПМ-370-сон буйруғи билан «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психологийа ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-июндаги ПМ-370а-сон маълумотномаси). Натижада ўқувчиларни ватанпарварлик руҳида тарбиялашнинг психологик қонуниятларини аниқлаштирилган;
ўқувчиларни ватанпарварлик руҳида тарбиялашда ўзаро муносабатлардаги масъулият, ташаббускорликнинг бурч ҳиссига боғлиқ равишда ўсмирларни ўзини таҳлил қилиш ҳамда интроспексия сифатини шаклланишига таъсир этишига асосланиб шахс рефлексив хусусиятларини конструктив мен образи орқали ривожлантириш муҳим аҳамиятга эга эканлиги исботланганлигига оид маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психологийа ўқув-илмий марказининг 2025-йил 19-июндаги ПМ-370-сон буйруғи билан «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психологийа ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-июндаги ПМ-370а-сон маълумотномаси). Натижада ўқувчиларни ватанпарварлик руҳида тарбиялашга таъсир этувчи омиллар самарадорлигини асослаб берилган;
ўқувчиларни ватанпарварлик руҳида тарбиялаш учун мустақил фикрлаш, миллат манфаати учун курашга тайёрлик, мулоқотчанлик сифатларини ташаббускорлик ва масъулиятлилик хусусиятларига уйғун намоён бўлишига эришиш муҳимлиги туфайли шахснинг гуруҳдаги хулқ-атвор мотивациясига асосланган ижтимоий идентификацияни ривожлантириш муҳимлиги далилланганлигига оид маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психологийа ўқув-илмий марказининг 2025-йил 19-июндаги ПМ-370-сон буйруғи билан «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психологийа ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-июндаги ПМ-370а-сон маълумотномаси). Натижада ўқувчиларни ватанпарварлик руҳида тарбиялашни тадқиқ қилишга оид психодиагностик текширувларни амалга ошириш ва тизимлаштирилган;
ўқувчиларда ватанпарварликни ривожлантиришда шахсдаги индивидуализмни интроспексия орқали ижтимоий рефлекцияга трансформациялашуви юрт тақдирига қайғуриш билан боғлиқ шахсий муҳим қадриятларни шаклланишини таъминлаганлиги туфайли интернал локус назоратнинг миллий-этник идентификацияга боғлиқ ахлоқий ҳисларда намоён бўлиши муҳимлиги аниқланганлигига оид маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психологийа ўқув-илмий марказининг 2025-йил 19-июндаги ПМ-370-сон буйруғи билан «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психологийа ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-июндаги ПМ-370а-сон маълумотномаси). Натижада ўқувчиларда ватанпарварликнинг йетакчи стратегиялари ҳақидаги тасаввурга асосланиб, шахс соҳасига коррексион-ривожлантирувчи таъсир кўрсатишнинг янги мазмундаги амалий-услубий таъминотини шакллантириш.
