Хусаинов Хасан Баратовичнинг 
 фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Бюджет ташкилотларида ички аудитни такомиллаштириш”, 08.00.08 – «Бухгалтерия ҳисоби, иқтисодий таҳлил ва аудит».
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.4.PhD/Iqt1908. 
Илмий раҳбар: Мехмонов Султонали Умаралиевич иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/2025.27.12.I.23.05.
Расмий оппонентлар: Ахмеджанов Каримжон Бакиджанович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Бузрукхонов Сарвархон Мунаввархонович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор. 
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат аграр университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Бюджет ташкилотларида ички аудитни самарали ташкил этиш ва унинг услубиётини такомиллаштириш бўйича илмий таклифлар ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
бюджет тизими бюджетларида такрорий ва асоссиз молиявий назорат тадбирларини ўтказишнинг олдини олиш мақсадида давлат молиявий назорат органлари ҳамда ички аудит хизматларининг йиллик иш режаларини Ҳисоб палатаси билан мажбурий тартибда келишиш таклиф этилган;
2025-йилдан бошлаб устав фондида (устав капиталида) давлат улуши 50 фоиз ва ундан ортиқ бўлган йирик ташкилотлар фаолиятини ички аудитдан ўтказиш амалиётини йўлга қўйиш таклиф этилган;
олий таълим муассасаларида смета харажатларини режалаштириш, тасдиқлаш ва ижро этиш жараёнларининг шаффофлигини ошириш мақсадида ички аудит тизими самарадорлигини баҳолашда декадалар кесимидаги экспресс-аудит кўрсаткичларини қўллаш механизмини ишлаб чиқиш таклиф этилган;
бюджет ташкилотларида ички аудит хизмати томонидан ички назорат тизимининг самарали йўлга қўйилишини баҳолашда халқаро COSO “Internal Control - Integrated Framework” баҳолаш моделидан фойдаланиш таклиф этилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Бюджет ташкилотларида ички аудитни самарали ташкил этиш ва унинг услубиётини такомиллаштириш бўйича ишлаб чиқилган илмий таклифлар ва амалий тавсиялар асосида:
бюджет тизими бюджетларида такрорий ва асоссиз молиявий назорат тадбирларини ўтказишнинг олдини олиш мақсадида давлат молиявий назорати органлари ҳамда ички аудит хизматларининг йиллик иш режаларини Ҳисоб палатаси билан мажбурий тартибда келишиш тизимини жорий этиш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024-йил 10-июлдаги “Бюджет маблағларидан фойдаланиш устидан молиявий назоратни кучайтириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисидаги ПФ-100-сон Фармонини ишлаб чиқишда фойдаланилган (“Ўзбекистон Республикаси Ҳисоб палатаси”нинг 2025-йил 10-ноябрдаги 05-9060-сонли маълумотномаси). бюджет тизими доирасида такрорий ва асоссиз молиявий назорат тадбирларининг олди олинади. Натижада, давлат молиявий назорати органлари ҳамда ички аудит хизматлари фаолияти Ҳисоб палатаси билан мувофиқлаштирилиши орқали бир хил обектларни қайта-қайта текшириш ҳолатлари камайишига хизмат қилган.
2025-йилдан бошлаб устав фондида (устав капиталида) давлат улуши 50 фоиз ва ундан ортиқ бўлган йирик ташкилотлар фаолиятини ички аудитдан ўтказиш амалиётини йўлга қўйиш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024-йил 10-июлдаги “Бюджет маблағларидан фойдаланиш устидан молиявий назоратни кучайтириш бўйича қўшимча чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-100-сон Фармонини ишлаб чиқишда фойдаланилган (“Ўзбекистон Республикаси Ҳисоб палатаси”нинг 2025-йил 10-ноябрдаги 05-9060-сонли маълумотномаси). Натижада, мазкур таклифни амалиётга жорий этиш орқали давлат иштирокидаги хўжалик субектларида молиявий интизом ва шаффофлик даражасини ошириш, маблағлардан мақсадли ва самарали фойдаланишни таъминлаш ҳамда ички назорат механизмларини кучайтиришга хизмат қилган.
олий таълим муассасаларида смета харажатларини режалаштириш, тасдиқлаш ва ижро этиш жараёнларининг шаффофлигини ошириш мақсадида ички аудит тизими самарадорлигини баҳолашда декадалар кесимидаги экспресс-аудит кўрсаткичларини қўллаш механизмини ишлаб чиқиш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024-йил 10-июлдаги “Бюджет маблағларидан фойдаланиш устидан молиявий назоратни кучайтириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПФ-100-сон Фармонини ишлаб чиқишда фойдаланилган (“Ўзбекистон Республикаси Ҳисоб палатаси”нинг 2025-йил 10-ноябрдаги 05-9060-сонли маълумотномаси). Натижада, олий таълим муассасаларида молиявий жараёнларнинг очиқлиги ва шаффофлиги ошади. Харажатлар ҳар 10 кунлик давр кесимида мониторинг қилиниши натижасида маблағларнинг ҳаракати устидан доимий назорат ўрнатилади. Бу эса смета ижроси жараёнида юзага келиши мумкин бўлган камчиликларни эрта босқичда аниқлаш ва уларни тезкор бартараф этиш имконини беради.
бюджет ташкилотларида ички аудит хизмати томонидан ички назорат тизимининг самарали йўлга қўйилишини баҳолашда халқаро COSO “Internal Control - Integrated Framework” баҳолаш моделидан кенг фойдаланиш таклифи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг “2025-2027 йилларда Республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларида ички назорат тизимини янада такомиллаштириш консепсиясини тасдиқлаш тўғрисида”ги 2025-йил 16-июлдаги 446-сон қарорини ишлаб чиқишда фойдаланилди (Ўзбекистон Республикаси Бош вазири котибияти Ахборот-таҳлил ва юридик таъминлаш департаментининг 2025-йил 17-ноябрдаги 27-сонли маълумотномаси). Натижада, бюджет маблағларидан фойдаланиш самарадорлиги ортиб, молиявий ресурслардан оқилона ва мақсадли фойдаланиш таъминланади, ортиқча ва асоссиз харажатларнинг олди олинади. COSO модели асосида рискларни бошқариш тизимининг такомиллашуви эса молиявий ва операцион хавфларни минималлаштириш имконини беради.