Атаисматов Иқболжон Зумратжоновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Эркин иқтисодий зоналар фаолиятини бошқаришнинг ташкилий иқтисодий механизмларини такомиллаштириш”; 08.00.13 – “Менежмент”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2025.1.PhD/Iqt5204
Илмий раҳбар: Кадиров Абдумалик Маткаримович, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона давлат техника университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи: Фарғона давлат техника университети, DSc.03/2025.27.12.I.19.05.
Расмий оппонентлар: Камбаров Жамоллдин Хикматиллаевич, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент; Арипов Ойбек Абдуллаевич, иқтисодиёт фанлари доктори профессор.
Етакчи ташкилот: Андижон давлат университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади. Эркин иқтисодий зоналар фаолиятини бошқаришнинг ташкилий-иқтисодий механизмларини такомиллаштириш бўйича илмий асосланган амалий таклифлар ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
эркин иқтисодий зоналар фаолиятини ресурслар ва натижалар нисбатини аниқлаш ҳамда ҳар бир иқтисодий зонанинг бошқарув самарадорлигини индекслар асосида гуруҳлаш услубиёти ишлаб чиқилган;
эркин иқтисодий зоналарни бошқарувида институционал механизмларни такомиллаштириш мақсадида “Шаффофлик”, “Ҳисобдорлик”, “Адаптивлик” ва “инклюзивлик” тамойилларига асосланган “ЭИЗ Ривожлантириш маслаҳат кенгаши” модели таклиф этилган;
ЭИЗ дирекцияси таркибий тузилмаси эркин иқтисодий зоналарда фаолият юритаётган бизнес субектлари учун лойиҳаларни баҳолаш, экспортга кўмаклашиш, халқаро сертификатлаш хизматларини кўрсатишга ихтисослашган давлат-хусусий шерикчилиги асосида ташкил қилинган бошқарув тузилмасини киритиш орқали такомиллаштирилган;
эркин иқтисодий зоналар бошқарув фаолиятини ривожланишига таъсир этувчи омилларни эконометрик моделлар орқали баҳолаш асосида “Қўқон” ЭИЗда маҳсулот ишлаб чиқариш ҳажмининг 2030-йилга қадар прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбекистондаги ЭИЗлар фаолиятини бошқаришнинг ташкилий иқтисодий механизмларини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
эркин иқтисодий зоналар фаолиятини ресурслар ва натижалар нисбатини аниқлаш ҳамда ҳар бир иқтисодий зонанинг бошқарув самарадорлигини индекслар асосида гуруҳлаш услубиёти бўйича берилган таклиф Эркин иқтисодий зоналар дирекцияси фаолиятида фойдаланилган(“Қўқон” эркин иқтисодий зона дирекцияси давлат муассаси 2026-йил 14-апрелдаги Фр/-02.312-сон маълумотномаси). Мазкур таклифни амалиётга жорий этилиши натижасида ЭИЗда ресурслардан фойдаланиш самарадорлигини аниқлаш, самарали ва самарасиз зоналарни гуруҳлаш, драйвер зоналарни ажратиш, ресурслар сиғими ва натижалар оқимини ҳамда ЭИЗлар кесимида бошқарув самарадорлиги даражасини баҳолаш имкониятлари яхшиланиб, ҳар бир зона бўйича инвестицион сиёсатга оид стратегияни такомиллашувига хизмат қилган;
эркин иқтисодий зоналарни бошқарувида институционал механизмларни такомиллаштириш мақсадида “Шаффофлик”, “Ҳисобдорлик”, “Адаптивлик” ва “инклюзивлик” тамойилларига асосланган “ЭИЗ Ривожлантириш маслаҳат кенгаши” модели бўйича берилган таклиф Эркин иқтисодий зоналар дирекцияси фаолиятида фойдаланган(“Қўқон” эркин иқтисодий зона дирекцияси давлат муассаси 2026-йил 14-апрелдаги Фр/-02.312-сон маълумотномаси). Мазкур таклифни амалиётга жорий этилиши шаффоф ахборот сиёсати ва инклюзив мулоқотнинг шаклланишига ва бу ўз навбатида инвесторлар фаоллиги кучайиб, инвестиция оқимларини ортишига, ҳисобдорлик ва таҳлилий назоратни кучайиши эса ресурслардан самарали фойдаланиш даражасини яхшиланишига хизмат қилиб, эркин иқтисодий зоналарда бошқарув самарадорлиги ва лойиҳалар натижадорлигини ортишига ижобий таъсир кўрсатган;
ЭИЗ дирекцияси структураси таркибига эркин иқтисодий зоналарда фаолият юритаётган бизнес субектлари учун лойиҳаларни баҳолаш, экспортга кўмаклашиш, халқаро сертификатлаш хизматларини кўрсатишга ихтисослашган давлат-хусусий шерикчилиги асосида ташкил қилинган бошқарув тузилмасини киритиш таклифи Эркин иқтисодий зоналар дирекцияси фаолиятида фойдаланган(“Қўқон” эркин иқтисодий зона дирекцияси давлат муассаси 2026-йил 14-апрелдаги Фр/-02.312-сон маълумотномаси). Мазкур таклифни амалиётга жорий этилиши бошқарувда бюрократик омилларни камайишига, қарор қабул қилиш жараёнини тезлашишига, замонавий бошқарув усуллардан фойдаланишга ижобий таъсир этиб, харажатларни оптималлаштиришга, лойиҳалар самарадорлигини оширишга ва инвестицион муҳитни яхшиланишига хизмат қилган;
эркин иқтисодий зоналар бошқарув фаолиятини ривожланишига таъсир этувчи омилларни эконометрик моделлар орқали баҳолаш асосида “Қўқон” ЭИЗда маҳсулот ишлаб чиқариш ҳажмининг 2030-йилга қадар прогноз кўрсаткичлари Эркин иқтисодий зоналар дирекцияси фаолиятида фойдаланган(“Қўқон” эркин иқтисодий зона дирекцияси давлат муассаси 2026-йил 14-апрелдаги Фр/-02.312-сон маълумотномаси). Мазкур таклифни амалиётга жорий этилиши ҳудуднинг иқтисодий ривожланишининг ўрта ва узоқ муддатли йўналишларини аниқ белгилаш, ресурсларни мақсадли тақсимлаш, меҳнат бозорини ривожлантириш, яъни зарур кадрлар тайёрлаш стратегияларни ишлаб чиқишга таъсир кўрсатиб, инфратузилмаларни ривожлантириш дастурларини шакллантиришга хизмат қилган.