Жураев Курбон Ҳафиз ўғли
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Масофадан зондлаш маълумотлари асосида ўрмон ўсимликлари деградациясини геофазовий таҳлил қилиш усулини такомиллаштириш (Зомин миллий боғ давлат ўрмон хўжалиги мисолида)”, 11.00.07 - “Геоинформатика” (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.PhD/Т6066.
Илмий раҳбарнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони:
Инамов Азиз Низамович, техника фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: “Тошкент ирригасия ва қишлоқ хўжалигини механизасиялаш муҳандислари институти” Миллий тадқиқот университети.
Илмий Кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, Илмий Кенгаш рақами: “Тошкент ирригасия ва қишлоқ хўжалигини механизасиялаш муҳандислари институти” Миллий тадқиқот университети ҳузуридаги илмий даражалар берувчи PhD.03/30.12.2019.Т.10.08 рақамли Илмий Кенгаш.
Расмий оппонентларнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Султонов Муроджон Қиличович – фан доктори (DSc), доцент;Реймов Маманбек Полатович - техника фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент;
Етакчи ташкилот – Мирзо Улуғбек номидаги Самарқанд давлат архитектура қурилиш университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Геоахборот тизими ва масофадан зондлаш технологиялари асосида ўрмон ўсимликлари деградациясини геофазовий таҳлил қилиш усулини такомиллаштириш бўйича илмий асосланган таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
сунъий интеллект технологияларини қўллаган ҳолда, масофадан зондлаш маълумотларидан фойдаланиб ўрмон дарахтлари миқдорини аниқлаш усули такомиллаштирилган;
масофадан зондлаш маълумотларидан фойдаланиб, ўрмон хўжалиги ҳудудларида деградацияга учраган ўсимликларнинг қайта тикланиш жараёнини геофазовий таҳлиллар орқали мониротинг қилиш усули такомиллаштирилган;
геоинновацион технологияларни инобатга олиб, ёнғинга мойиллиги бўлган ўрмон ҳудудларини масофадан зондлаш маълумотлари асосида аниқлаш алгоритми ишлаб чиқилган;
ўрмон ҳудудидаги виделлар ва бўлимларни интерактив тарзда кўриш, ўсимлик қоплами, дарахт турларининг тарқалишини ва ёнғинга мойиллиги бор ҳудудларни геовизуаллаштириш ҳамда ҳудудни комплекс баҳолаш ишлари “ГеоФире Мониторинг” интерактив веб-платформасини ишлаб чиқиш асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Масофадан зондлаш маълумотлари асосида ўрмон ўсимликлари деградациясини геофазовий таҳлил қилиш усулини такомиллаштириш бўйича олинган натижалар асосида:
ўрмон дарахтларининг сонини аниқлаш ҳамда ўрмон хўжалиги ерларида деградацияга учраган ўсимликларни қайта тикланиш динамикасини масофадан зондлаш маълумотлари асосида мониторинг қилиш усуллари Зомин ўрмон хўжалиги ва Зомин миллий табиат боғида жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг 2025-йил 10- ноябрдаги 03-03/1-03/3-11575-сон маълумотномаси). Натижада, Зомин миллий боғ давлат ўрмон хўжалигидаги мавжуд дарахтларнинг сони ва уларнинг жойлашувини аниқлаш, ўрмон хўжалигида ёнғин содир бўлган ҳудудларни аниқлаш ва қайта тиклаш жараёнини мониторинг қилиш имконияти яратилган.
ёнғинга мойиллиги бўлган ўрмон ҳудудларини масофадан зондлаш маълумотлари асосида аниқлаш алгоритми Зомин ўрмон хўжалиги ва Зомин миллий табиат боғида жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг 2025-йил 10-ноябрдаги 03-03/1-03/3-11575-сон маълумотномаси). Натижада, масофадан зондлаш маълумотлари ва хавф омиллари (ҳарорат, намлик, ўсмлик турлари) интеграцияси орқали ўрмондаги ёнғин хавфини олдиндан аниқлаш ва уни олдини олиш имконияти яратилди.
“ГеоФире Мониторинг” номли интерактив веб-платформа Зомин ўрмон хўжалиги ва Зомин миллий табиат боғида жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг 2025-йил 10-ноябрдаги03-03/1-03/3-11575-сон маълумотномаси). Натижада, Зомин миллий боғ ва давлат ўрмон хўжалиги ҳудудларини рақамли модулини кўриш, таҳлил қилиш, ер майдонларини аниқлаш, ўсимликлар тарқалишини кузатиш, ёнғинга мойиллиги бўлган ҳудудларини ҳамда ўрмон ерларидаги намлик ва ҳарорат кўрсаткичларини масофадан туриб аниқлаш имконини берган.