Атамуратова Дилафруз Рашидовнанинг 
фан доктори (DSc) диссертация иши ҳимояси ҳақида эълон матни

I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри: Хоразм матбуоти тарихида “Хоразм ҳақиқати” типографиясининг ўрни (1920–1950-йиллар), 07.00.01 – Ўзбекистон тарихи. 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.DSc/Tar529.
Илмий маслаҳатчининг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Абдуллаев Уткир Исмаилович, тарих фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Абу Райҳон Беруний номидаги Урганч давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Абу Райҳон Беруний номидаги Урганч давлат университети, DSc.03/2025.27.12.Tar.06.01.
Расмий оппонентларнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Давлетов Санжарбек Ражабович, тарих фанлари доктори, профессор; Юнусова Хуршида Эркиновна, тарих фанлари доктори, профессор; Сулайманов Саламат Арепбаевич тарих фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот номи: Қарши давлат университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади. Хоразмда вилояти ижтимоий-сиёсий ҳаётида даврий матбуотнинг шаклланишида нашриёт ишининг ўрни ҳамда аҳамиятини манбалар, архив ҳужжатлари ва илмий асосли маълумотларга таяниб мантиқий изчилликка кўра илмий жиҳатдан умумлаштириш ҳамда режа асосида мавзу бўйича илгари сурилган янги, долзарб илмий масалаларни очиб бериш ва талқин қилишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
Хоразмда матбуот иши йўлга қўйилгунга қадар Ўзбекистон матбуотининг шаклланиш тарихида Хоразм матбуотининг асоси Хива хони Муҳаммад Раҳимхон Феруз ташаббуси билан фаолияти йўлга қўйилган ва Хоразм адабий-маданий муҳитида катта аҳамият касб этган типолитография бўлганлиги аниқланди; 
Хоразм Халқ Совет Республикаси кейинчалик Хоразм Совет Социалистик Республикаси томонидан чиқарилган қарор ва фармонлар муҳокамасини халқ билан боғловчи асосий бўғин – Хоразм даврий матбуотининг шаклланишида муҳим ўрин эгаллаган “Инқилоб қуёши”, “Известия”, газеталари бўлганлиги тадқиқотни таҳлил қилиш асосида очиб берилди;
Иккинчи жаҳон уруши бошланиши билан Хоразм даврий матбуотининг ҳам урушга сафарбар этилиши, фронт ва фронт орти ҳаёти мисолида даврга хос бўлган мафкуравий ёндашувларнинг газета саҳифаларида акс этиши асослаб берилди ва шу асосда “Хоразм ҳақиқати” типографиясида нашр ишларининг жаҳон уруши даврига хос жиҳатлари, типографияга зарурий хомашё, моддий-техник таъминот ҳамда харажатлар таҳлили очиб берилди; 
Ўзбекистон ССР матбуотида Хоразм ижтимоий-сиёсий ҳаётининг акс этиши, Совет пропагандасида Хоразм даврий матбуотининг ўрни ёритилиб, матбуотда маориф, маданият ва адабий муҳит масалалари билан бир қаторда вилоят ва туман газеталарида миллий ва диний қадриятларга оид муносабат бўлганлиги аниқланди; 
Хоразм округи кейинчалик Хоразм вилояти туманлари матбуотининг шаклланишида “Инқилоб қуёши” кейинчалик “Хоразм ҳақиқати” типографияси асос бўлганлиги ва дастлабки йилларда туман газеталари нашриётларининг моддий-техник таъминоти тўлиқ “Инқилоб қуёши” типографияси кейинчалик “Хоразм ҳақиқати” нашриётлари таркибида бўлганлиги далилланди.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Хоразм матбуоти тарихида “Хоразм ҳақиқати” типографиясининг ўрни (1920–1950-йиллар)” мавзуси бўйича чиқарилган илмий хулосалар ва таклифлар асосида: 
Хоразмда матбуот иши йўлга қўйилгунга қадар Ўзбекистон матбуотининг шаклланиш тарихида Хоразм матбуотининг асоси Хива хони Муҳаммад Раҳимхон Феруз ташаббуси билан фаолияти йўлга қўйилган ва Хоразм адабий-маданий фойдаланилди (Ўзбекистон Журналистлар уюшмасининг 2026-йил 29-апрелдаги 02-18/128-сон маълумотномаси). Келтирилган таҳлиллар ва улар асосидаги хулосалар бугунги ўзбек матбуотининг, жумладан унинг маҳаллий сегментининг шаклланиш босқичларини тўлароқ тушунишга имкон беради;
Хоразм Халқ Совет Республикаси кейинчалик Хоразм Совет Социалистик Республикаси томонидан чиқарилган қарор ва фармонлар муҳокамасини халқ билан боғловчи асосий бўғин – Хоразм даврий матбуотининг шаклланишида муҳим ўрин эгаллаган “Инқилоб қуёши”, “Известия”, газеталари бўлганлиги тадқиқотни таҳлил қилиш асосида очиб берилган хулосалардан фойдаланилди (Ўзбекистон Журналистлар уюшмасининг 2026-йил 29-апрелдаги 02-18/128-сон маълумотномаси). Илмий хулосалар оммавий ахборот воситалари ривожланишининг тадрижий босқичлари билан шуғулланаётган тадқиқотчилар, ёш журналистлар ва умуман мазкур соҳа ривожи учун муҳим манба бўлиб хизмат қилган;
Иккинчи жаҳон уруши бошланиши билан Хоразм даврий матбуотининг ҳам урушга сафарбар этилиши, фронт ва фронти орти ҳаёти мисолида даврга хос бўлган мафкуравий ёндашувларнинг газета саҳифаларида акс этиши асослаб берилиб, бу даврда “Хоразм ҳақиқати” типографиясида нашр ишларининг жаҳон уруши даврига хос жиҳатлари, типографияга зарурий хомашё, моддий-техник таъминот ҳамда харажатлар таҳлили ҳақидаги хулосалар Ўзбекистон Республикаси Қуролли Кучлар Давлат музейининг иккинчи жаҳон урушига доир экспозицияни бойитишда фойдаланилган (Ўзбекситон Республикаси Мудофаа вазирлигининг 2026-йил 28-февралдаги 10/508-сон маълумотномаси). Илмий хулосалар ёшларда тарихни пухта ўрганиш ва ундан сабоқ чиқариш, уларда ватанга муҳаббат ҳиссини уйғотишга хизмат қилган; 
Ўзбекистон ССР матбуотида Хоразм ижтимоий-сиёсий ҳаётининг акс этиши, Совет пропагандасида Хоразм даврий матбуотининг ўрни ёритилиб, матбуотда маориф, маданият ва адабий муҳит масалалари билан бир қаторда вилоят ва туман газеталарида миллий ва диний қадриятларга оид муносабат бўйича хулосалардан 2025–2026-йилларда Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон телерадиоканали”, “Бедорлик”, “Ижод завқи”, “Талим ва тараққиёт”, “Миллат ва маънавият” эшиттиришлари ссенарийсини ёзишда фойдаланилди (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон телерадиоканали” давлат муассасасининг 2026-йил 7-апрелдаги 26-36-24-сон маълумотномаси). Кўрсатувда намойиш этилган илмий материаллар телетомошабинларнинг Хоразмнинг ижтимоий-сиёсий ҳаётида матбуотнинг ўрнига оид билимларини оширишга хизмат қилган; 
Хоразм округи кейинчалик Хоразм вилояти туманлари матбуотининг шаклланишида “Инқилоб қуёши” кейинчалик “Хоразм ҳақиқати” типографияси асос бўлганлиги ва дастлабки йилларда туман газеталари нашриётларининг моддий-техник таъминоти тўлиқ “Инқилоб қуёши” типографияси кейинчалик “Хоразм ҳақиқати” нашриётлари таркибида бўлганлиги ҳақида олинган илмий натижалардан “Миллий тикланиш” демократик партияси тизимида фаолият юритаётган ходимларнинг ижтимоий-сиёсий йўналишдаги билим ва кўникмаларини оширишда ҳамда мафкуравий тарғибот ишларида фойдаланилди (Ўзбекситон Республикаси “Миллий тикланиш” демократик партияси Марказий Кенгашининг 2026-йил 23-апрелдаги 02-02-66/1-сонли маълумотномаси). Мазкур натижалар бугунги ахборот маконида ўлка матбуотининг ўрни ҳамда вилоят ва туман газеталари нашриётларига оид маълумотларни партия ходимлари орасида оммалаштириш имконини берган.