Пардаев Хуршид Олимовичнинг фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража берилган фан тармоғи номи): “Ҳуқуқбузарлик содир этишга мойиллиги бўлган ўқувчилар билан ишлашнинг педагогик тизимини такомиллаштириш” мавзусидаги 13.00.09 – Ижтимоий педагогика
Дессертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.4.PhD/Ped4992
Илмий раҳбар: педагогика фанлари доктори, академик Ибраимов Холбой Ибраимович
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК номи: Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти, DSc.01/2025.27.12.Ped.02.02
Расмий оппонентлар: Хурвалиева Тармиза Латиповна, педагогика фанлари доктори, профессор; Маджидова Дилдора Абдухамидовна, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), катта илмий ходим.
Етакчи ташкилот: Жиззах давлат педагогика университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: ҳуқуқбузарлик содир этишга мойиллиги бўлган ўқувчилар билан ишлашнинг педагогик тизимини такомиллаштиришга йўналтирилган илмий-методик тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ҳуқуқбузарликка мойил ўқувчиларнинг эмосионал ривожланишини таъминловчи интегратив модел дарс ва дарсдан ташқари педагогик жараёнда шахсга йўналтирилган тарбиявий таъсир технологиялари (“Индивидуал тарбиявий маршрут” ва ижтимоий-хулқий тренинг)ни ижтимоий-педагогик қўллаб-қувватлаш субъектлари фаолияти билан изчил интеграциялаш асосида такомиллаштирилган;
ҳуқуқбузарликни олдини олишнинг педагогик технологиялари ўқувчиларда ижтимоий масъулият ва ўзини ўзи назорат қилишга асосланган ижобий хулқ-атвор моделларини шакллантиришга йўналтирилган профилактик фаолиятни жамоатчилик назорати механизмлари билан ташкилий-педагогик жиҳатдан мувофиқлаштириш орқали такомиллаштирилган;
ҳуқуқбузарликка мойилликни камайтиришнинг педагогик-психологик стратегиялари ижтимоий-эмосионал таълим (СЕЛ) имкониятлари асосида ўқувчиларда ўз хатти-ҳаракатини англаш, эмпатия, ижтимоий жавобгарлик ва ўзини бошқариш кўникмаларини шакллантиришга хизмат қилувчи рефлексив машғулотлар билан синф раҳбарининг индивидуал профилактик фаолиятини тизимлаштириш орқали такомиллаштирилган;
ҳуқуқбузарликка мойилликни олдини олиш самарадорлиги ўқувчиларда ижтимоий жавобгарлик ва ҳуқуқий маданият кўникмалари шаклланганлигининг юқори (ижтимоий-ҳуқуқий меъёрларга онгли ва барқарор риоя этиши), ўрта (хулқ-атворида вазиятли беқарорлик кузатилиши) ва қуйи (хулқида салбий оғишлар сақланиб қолиши) даражаларда аниқлашнинг мақсадга мувофиқлиги асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Ҳуқуқбузарлик содир этишга мойиллиги бўлган ўқувчилар билан ишлашнинг педагогик тизимини такомиллаштириш бўйича олинган тадқиқот натижалари асосида:
ҳуқуқбузарликка мойил ўқувчиларнинг эмосионал ривожланишини таъминловчи интегратив модел дарс ва дарсдан ташқари педагогик жараёнда шахсга йўналтирилган тарбиявий таъсир технологиялари (“Индивидуал тарбиявий маршрут” ва ижтимоий-хулқий тренинг)ни ижтимоий-педагогик қўллаб-қувватлаш субъектлари фаолияти билан изчил интеграциялаш асосида такомиллаштиришга доир таклифларидан “Умумтаълим мактабларининг 5-6 синф адабиёт дарсларида ИТ-технологияларини қўллаш методикаси” мавзусидаги инновацион лойиҳа доирасида фойдаланилган (Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институтининг 2025-йил 28-октябрдаги 01-09/509-сонли маълумотномаси). Натижада, дарс ва дарсдан ташқари педагогик жараёнда шахсга йўналтирилган тарбиявий таъсир технологияларини ижтимоий-педагогик қўллаб-қувватлаш субъектлари фаолияти билан изчил интеграциялашга эришилган;
ҳуқуқбузарликни олдини олишнинг педагогик технологиялари ўқувчиларда ижтимоий масъулият ва ўзини ўзи назорат қилишга асосланган ижобий хулқ-атвор моделларини шакллантиришга йўналтирилган профилактик фаолиятни жамоатчилик назорати механизмлари билан ташкилий-педагогик жиҳатдан мувофиқлаштириш орқали такомиллаштиришга оид муаллифлик ғояларидан “Ўзбекистон-24” ижодий бирлашмаси “Ўзбекистон” телерадиоканалининг “Ўзбекистон ёшлари”, “Болалар ва биз”, “Таълим ва тараққиёт”, дастурлари сенарийсини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси «Ўзбекистон 24» ижодий бирлашмаси» давлат муассасасининг 2026-йил 3-апрелдаги 05-09-588-сонли маълумотномаси). Натижада, ўқувчиларда ижтимоий масъулият ва ўзини ўзи назорат қилишга асосланган ижобий хулқ-атвор моделларини шакллантиришга йўналтирилган профилактик фаолиятни жамоатчилик назорати механизмлари билан мувофиқлаштиришга эришилган;
ҳуқуқбузарликка мойилликни камайтиришнинг педагогик-психологик стратегиялари ижтимоий-эмосионал таълим (СЕЛ) имкониятлари асосида ўқувчиларда ўз хатти-ҳаракатини англаш, эмпатия, ижтимоий жавобгарлик ва ўзини бошқариш кўникмаларини шакллантиришга хизмат қилувчи рефлексив машғулотлар билан синф раҳбарининг индивидуал профилактик фаолиятини тизимлаштириш орқали такомиллаштиришга оид таклифларидан ИЛ-9524115133-рақамли “Президент мактаблари, ижод ва ихтисослаштирилган мактаблар ўқувчиларини миллий руҳда тарбиялашнинг 7 йиллик дифференциал технологияси” мавзусидаги инновацион лойиҳа доирасида фойдаланилган (Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институтининг 2025-йил 28-октябрдаги 01-09/509-сонли маълумотномаси). Натижада, ижтимоий-эмосионал таълим (СЕЛ) имкониятлари асосида ўқувчиларда ўз хатти-ҳаракатини англаш, эмпатия, ижтимоий жавобгарлик ва ўзини бошқариш кўникмаларини шакллантиришга хизмат қилувчи рефлексив машғулотлар билан синф раҳбарининг индивидуал профилактик фаолиятини тизимлаштиришга эришилган;
ҳуқуқбузарликка мойилликни олдини олиш самарадорлиги ўқувчиларда ижтимоий жавобгарлик ва ҳуқуқий маданият кўникмалари шаклланганлигининг юқори (ижтимоий-ҳуқуқий меъёрларга онгли ва барқарор риоя этиши), ўрта (хулқ-атворида вазиятли беқарорлик кузатилиши) ва қуйи (хулқида салбий оғишлар сақланиб қолиши) даражаларда аниқлашнинг мақсадга мувофиқлигини асослашга доир муаллифлик ғояларидан Навоий, Андижон ва Бухоро вилоятларидаги умумий ўрта таълим мактаблари амалиётига татбиқ этилган (Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигининг 2026-йил 7-апрелдаги 04-37-1340-сонли маълумотномаси). Натижада, ўқувчиларда ижтимоий жавобгарлик ва ҳуқуқий маданият кўникмалари шаклланганлигининг юқори, ўрта ва қуйи даражаларда аниқлашнинг мақсадга мувофиқлиги асосланган.
