Раҳматова Феруза Ярашевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон 

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Тана аъзолари номларининг лексик-семантик тадқиқи (ўзбек ва турк тиллари мисолида)”, 10.00.06.– Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик (филология фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.2.PhD/Fil3558.
Илмий раҳбар: Хакимова Муҳайё Каримовна, филология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети, DSc.03/2025.27.12.Fil.41.01. 
Расмий оппонентлар: Галиева Маргарита Рафаеловна, филология фанлари доктори, профессор; Менглиев Бахтиёр Ражабович, филология фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Ўзбек тили, адабиёти ва фолклори институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: ўзбек ва турк тилларидаги тана аъзолари номларининг лексик-семантик тизимини қиёсий таҳлил этиш, уларнинг маъно тараққиёти ва нутқий имкониятларини аниқлаш орқали соматик бирликларнинг миллий тил тизимидаги ўрнини илмий асослашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ўзбек ва турк тилларидаги тана аъзоларининг тизимлаштирилиши ва номланиши қиёсан ўрганилган, икки тил соматизмлари тизимини қиёслаш орқали номинациянинг фарқли жиҳатлари географик жойлашув, маданий қадриятлар билан шартланганлиги миллий-менталлик асосида очиб берилган;
ўзбек ва турк тилларидаги тана аъзолари номларининг маъно тараққиёти, фарқли ва ўхшаш жиҳатлари аниқланган, соматизмларнинг ҳосила маънолари нафақат семантик жараёнлар натижасида, балки икки халқнинг миллий тафаккури, дунёқараши ҳамда оламни идрок этиш хусусиятлари билан боғлиқ ҳолда шаклланиши илмий жиҳатдан  далилланган; 
ўзбек ва турк тилларидаги тана аъзолари номларининг синонимиясини вужудга келтирувчи омиллар аниқланган, нутқий антонимияда қаршилантиришдаги миллий андозаларнинг ўзига хослиги исботланган, “бош”, “қўл”, “кўз”, “юрак”, “тиш” каби тана аъзолари номларининг интеграл томонлари миллатлараро муштарак тафаккур, оламни билишдаги умумийликлар билан исботланган; 
    соматизм эталонли турғун ўхшатишларнинг номинатив, коннотатив, бадиий ва миллийликни акс эттирувчи вазифалари икки тил мисолида очиб берилган, соматизм эталонли ўхшатишлар орқали олам манзарасининг аниқ номланиши, ўхшатишларнинг семантикаси лексема семантик структурасидан аниқлиги, коннотативлиги, образлилиги, миллий дунёқарашни акс эттириши ҳисобига бой ва мураккаб эканлиги аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тана аъзолари номларининг лексик-семантик тадқиқи юзасидан олинган илмий натижалар асосида: 
ўзбек ва турк тилларидаги тана аъзоларининг категориялаштирилиши ва номланишини қиёслаш орқали тиллардаги номинациянинг фарқли жиҳатлари географик жойлашув, маданий қадриятлар билан шартланганлигига оид хулосалардан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2022-2024-йилларда амалга оширилган ИЛ-402104209 рақамли “Ахборот-қидирув тизимлари (Гоогле, Яндех, Гоогле транслате) учун автоматик ишлов бериш воситаси – ўзбек тилининг морфолексикони ва морфологик анализатори дастурий воситасини яратиш” мавзусидаги лойиҳада фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 5-августдаги 01/4-3435-сон маълумотномаси). Натижада ўзбек тилидаги тана аъзолари номларининг морфологик анализини тўғри ва аниқ бажаришга сезиларли даражада ҳисса қўшган;
ўзбек ва турк тилларидаги тана аъзолари номларидаги маъно тараққиётининг фарқли ва ўхшаш жиҳатлари, метонимия ҳамда у асосида шаклланган ҳосила маъноларнинг миллий-ментал хусусиятлари каби илмий материаллардан  Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон-24” ижодий бирлашмаси “Ўзбекистон” телерадиоканали кўрсатуви ссенарийларини тайёрлашда фойдаланилган (“Ўзбекистон 24” ижодий бирлашмаси давлат муассасасининг 6-ноябр 2025-йилдаги 05-09-1746-сон далолатномаси). Натижада кўрсатув ссенарийларининг мазмуни тана аъзолари номларининг лексик-семантик хусусиятларига оид маълумотлар билан бойитилган;
ўзбек ва турк тилларидаги инсон тана аъзолари номларининг синонимиясини вужудга келтирувчи омиллар, нутқий антонимияда қаршилантиришдаги миллий андозаларнинг ўзига хослигига оид илмий хулосалардан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2022-2024-йилларда амалга оширилган ИЛ-402104209 рақамли “Ахборот-қидирув тизимлари (Гоогле, Яндех, Гоогле транслате) учун автоматик ишлов бериш воситаси – ўзбек тилининг морфолексикони ва морфологик анализатори дастурий воситасини яратиш” мавзусидаги лойиҳада фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 5-августдаги 01/4-3435-сон маълумотномаси). Натижада лойиҳа морфолексиконни соматизмларнинг ҳосила маънолари ҳисобига ҳам тўлдиришга сезиларли даражада ҳисса қўшишига оид материаллар билан бойитилган.
соматизм эталонли турғун ўхшатишларнинг номинатив, коннотатив, бадиий ва миллий-менталликни акс эттирувчи вазифалари, соматизм эталонли ўхшатишлар орқали олам манзарасининг аниқ номланиши, коннотативлиги, образлилиги, миллий дунёқарашни акс эттиришига оид таҳлил ва хулосалардан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2019-2022-йилларда бажарилган А-ОТ-2019-10. “Ўзбек тилида нейминг меъёрий-ҳуқуқий асосларини яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳада қўлланилган. (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 5-августдаги 01/4-3434-сон маълумотномаси). Натижада, лойиҳада яратилган таълимий корпус бош, қўл, кўз, юрак, тиш каби тана аъзолари номланишига оид илмий материаллар билан бойитилган;