Сидиқова Шаҳноза Камолиддиновнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи):  “Мустақиллик даври ўзбек ҳикоялари сюжетининг поетик ўзига хослиги”, 10.00.02 – Ўзбек адабиёти (ХХ аср ўзбек адабиёти ва ҳозирги адабий жараён) (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.2.PhD/Fil3359 
Илмий раҳбар: Ҳамраев Комилжон Ўлмасович, филология фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети, DSc.03/2025.27.12.Fil.41.01.      
Расмий оппонентлар: Яқубов Исломжон Ахмеджанович, филология фанлари доктори, профессор; Баҳриддинова Дилдора Баҳриддиновна, филология фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Чирчиқ давлат педагогика университети.
  Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
  II.Тадқиқотнинг мақсади: ҳикоянинг жанрий тадрижида бадиий сюжетнинг ўрни, унинг назарий критерийларини аниқлаш, истиқлол даври ўзбек ҳикоялари сюжетида динамиклик, консентриклик, метафориклик муаммоларини ёритиш ҳамда бадиий сюжетнинг ҳикоя структурасидаги вазифаси, унинг бадиий услуб ва композиция билан поетик муносабатини илмий асослашдан иборат.
  III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
мустақиллик даври ўзбек ҳикояларида бадиий сюжетнинг ўрни, тарихий омиллари, поетик тадрижи шарқ насри намуналари контекстида текширилиб, кичик жанр сюжетининг реалистик, мифологик, маърифий, ривоявий мотивлар тизими, қолипловчи вазифаси, баён шакллари эртак, афсона, халқ қиссаси, эпоси ва классик асарлар таркибидаги ҳикоятлар мисолида далилланган;
ҳикоя сюжетининг турлари, специфик хусусияти илмий-назарий жиҳатдан далилланиб, хронологик, консентрик, ретроспектив, ассоциатив сюжет типларининг структур қурилиши ҳамда субектив, обектив, автобиографик, монологик, драматик баён шаклларининг композицион сатҳдаги бадиий вазифаси очиб берилган;
замонавий ўзбек ҳикояларида бадиий сюжет ва композициянинг поетик муносабати асосланиб, А.Аъзам асарларида динамиклик, консентриклик, ички диалог, саҳнавийлик, ҳалқасимон баён шакли, А.Йўлдошда эса реалистик, фантастик, дедектив, сентиментал сюжет унсурларининг ҳикоя структурасидаги бадиий вазıфасı илмий асосланган;
Улуғбек Ҳамдам ҳикояларида бадиий сюжет типлари, воқеликни метафорик ифодалаш йўсини, йўл, туш, идиллия, ривоя, сентиментал туркум ҳикояларининг услубий орıгıналлıгı ҳамда поетик кўчим, мажозий тасвир, ақлий мушоҳаданинг  эпик талқини аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Мустақиллик даври ўзбек ҳикоялари сюжетининг поетик ўзига хослиги тадқиқи бўйича олинган илмий натижалар асосида:
мустақиллик даври ўзбек ҳикояларида бадиий сюжетнинг ўрни, тарихий омиллари, поетик тадрижи шарқ насри намуналари контекстида ўрганилиб, кичик жанр сюжетининг реалистик, мифологик, маърифий, ривоявий мотивлар тизими, қолипловчи вазифаси, баён шакллари эртак, афсона, халқ қиссаси, эпоси ва классик асарлар таркибидаги ҳикоятлар мисолида далилланганига оид илмий-назарий хулосалардан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2021-2023-йилларда бажарилган ИЛ-402104474 рақамли “Болаларадабиёти.уз” электрон платформаси ва унинг мобил иловасини яратиш” мавзусидаги инновацион лойиҳада файдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети 2025-йил 3-сентябр 01/4-3919-сон маълумотномаси). Натижада, ўзбек ҳикояси сюжетининг тарихий асоси, генезиси, жанрий тадрижи, тараққиёт босқичларида фолклорга хос эртакчилик, ҳикоячилик, қиссачилик анъаналарининг акс этишига доир хулосалар электрон платформа материалларини бойитишга хизмат қилган;
ҳикоя сюжетининг турлари, специфик хусусияти, илмий-назарий талқини тадқиқ этилиб, хронологик, консентрик, ретроспектив, ассоциатив сюжет типларининг структур қурилиши ҳамда субектив, обектив, автобиографик, монологик, драматик баён шаклларининг композицион сатҳдаги бадиий вазифасига оид илмий-назарий хулосалардан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2021-2023-йилларда  бажарилган  ПФ-201912258-рақамли  “Ўзбек  адабиётининг  кўп  тилли  (ўзбек,  рус,  инглиз тилларида) электрон платформасини яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳада фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети 2025-йил 14-февралдаги 04/1-555-сон маълумотномаси). Натижада, ўзбек ҳикоячилиги такомилида бадиий сюжетнинг ўрни, унинг поетик вазифаси, оригинал талқини, ҳикояда бадиий сюжет композициясининг намоён бўлиш усулларига оид илмий хулосалар электрон платформа материалларини бойитган;
замонавий ўзбек ҳикояларида бадиий сюжет ва композициянинг поетик муносабати таҳлилга тортилиб, А.Аъзам асарларида динамиклик, консентриклик, ички диалог, саҳнавийлик, драматик тасвир, ҳалқасимон баён шакли, А.Йўлдошда эса реалистик, фантастик, дедектив, сентиментал сюжет унсурларининг ҳикоя структурасидаги бадиий функсиясига оид илмий-назарий хулосалардан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2021-2023-йилларда бажарилган ПЗ-2020042022 рақамли “Туркий  тилларнинг лингводидактик  электрон платформасини яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳада фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети 2025-йил 20-февралдаги 04/1-634-сон маълумотномаси). Натижада, замонавий  ўзбек  насрида  Аҳмад  Аъзам,  Абдуқаюм  Йўлдош,  Улуғбек  Ҳамдам ҳикояларининг ўрни, жанр хусусиятлари, бадиий сюжет типлари, воқеликни метафорик идроклаш йўсини тадқиқи, бугунги  замонавий  ўзбек   ҳикояларида  анъанавий  сюжет  ва  образларнинг  янгича талқинига оид илмий хулосалардан электрон платформа материалларини тайёрлашда фойдаланилган;
У.Ҳамдам ҳикояларида бадиий сюжет типлари, воқеликни метафорик ифодалаш йўсини, йўл, туш, идиллия, ривоя, сентиментал туркум ҳикояларининг услубий ўзига хослиги ҳамда поетик кўчим, мажозий тасвир, яширин маъно, ақлий мушоҳаданинг  эпик талқинига оид илмий-назарий хулосалардан “Маърифат” ижодий бирлашмаси” давлат муассасаси таркибидаги “Ўзбекистон  тарихи” телеканалида эфирга узатилган “Афсона ва  ҳақиқат” кўрсатуви ссенарийларини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Маърифат” ижодий бирлашмаси давлат муассасаси 2025-йил 1-мартдаги 01-30/152-сон маълумотномаси). Натижадан, мустақиллик даври ўзбек ҳикояларида реалистик, фантастик, дедектив, сентиментал сюжет етакчилик қилишига оид илмий хулосалардан дастур учун тайёрланган материалларнинг мазмуни бойитилган.