Латипов Бахром Баходировичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Кўкрак бези саратони ва ўсманинг микромуҳити: морфологик ва прогностик жиҳатлари, даволаш усулини танлаш», 14.00.14 – Онкология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: №B2021.1.PhD/Tib1710.
Илмий раҳбар: Гафур-Ахунов Мирза-Али Алиёрович тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тиббиёт ходимларининг касбий малакасини ривожлантириш маркази.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами:  Болалар онкологияси, гематологияси ва клиник иммунологияси илмий-амалий тиббиёт маркази, DSc.06/2025.27.12.Tib.06.01.
Расмий оппонентлар: Алимходжаева Лола Тельмановна тиббиёт фанлари доктори, профессор; Ўлмасов Фирдавс Ғайратович тиббиёт фанлари доктори.
Етакчи ташкилот: Андижон давлат тиббиёт институти.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: кўкрак бези саратонида ўсма микромуҳитининг морфологик ва иммуногистокимёвий жиҳатларини таҳлил қилиш ва даволаш тактикасини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
кўкрак бези саратонида ўсма микромуҳитидаги тўла ҳужайралар зичлиги ўсманинг иммуногистокимёвий турларига боғлиқ равишда миқдорий баҳоланди ва уларнинг агрессив уч карра манфий ва HER2-позитив нолюминал молекуляр фенотипларда 2–4 баробар юқори бўлиши морфологик жиҳатдан асосланган;
ўсмани қон-томирлар билан таъминловчи микроангиогенезда CD34-позитив эндотелий билан тўла ҳужайралар сони ўртасидаги боғлиқлик илк бор аниқланди ва тўла ҳужайралар зичлиги ошиши билан CD34-позитив томирлар миқдори 10–15 тадан 30–35 тагача ўсиб, ўсманинг ангиоген потенциали кучайиши исботланган;
кўкрак бези саратонининг турли люминал типларида ўсма микромуҳитидаги тўла ҳужайралар зичлиги ва CD34-ангиогенез ўзгаришларининг яшовчанлик кўрсатгичига таъсири биринчи марта комплекс баҳоланди ва агрессив уч карра манфий, HER2-позитив нолюминал турларида микромуҳит фаоллигининг прогностик аҳамияти юқорилиги аниқланган;
ўсмани даволаш тактикасига ўсма микромуҳитининг морфологик фаоллиги, тўла ҳужайралар зичлиги ва CD34-позитив ангиогенез ҳолатини инобатга олиш зарурлиги биринчи марта асосланди ва ушбу мезонлар кўкрак бези саратонида прогностик аҳамиятга эгалиги исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Кўкрак бези саратонида ўсма микромухитининг аҳамияти,  морфологик ва прогностик жиҳатлари, даволаш усулини танлаш бўйича олиб борилган тадқиқот натижалари асосида:
биринчи илмий янгилик: биринчи марта кўкрак бези саратонида ўсма микромуҳитидаги тўла ҳужайралар зичлиги ўсманинг иммуногистокимёвий турларига боғлиқ равишда миқдорий баҳоланди ва уларнинг агрессив уч карра манфий ва HER2-позитив нолюминал молекуляр фенотипларда 2–4 баробар юқори бўлиши морфологик жиҳатдан асосланганлиги бўйича таклифлар Тиббиёт ходимларини касбий малакасини ривожлантириш маркази олимлар кенгашининг 29.10.2025 йилдаги йиғилиши 55-сонли қарори билан тасдиқланган «Кўкрак бези хавфли ўсмалари микромуҳитида иммуногистокимёвий маркерларни аниқлаш ва уларнинг прогностик аҳамияти» номли услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган илмий-амалий тиббиёт онкология ва радиология марказининг Қашқадарё филиалининг 2025 йил 6 ноябрдаги  105Т-сонли ҳамда ушбу марказнинг Самарқанд вилояти филиалининг 2025 йил 5 ноябрдаги 52i-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 17 декабрдаги №31/52-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: кўкрак бези саратонида ўсма микромуҳитидаги тўла ҳужайралар зичлигини иммуногистокимёвий турлар кесимида миқдорий баҳолаш агрессив уч карра манфий ва HER2-позитив нолюминал фенотипларни эрта идентификация қилиш имконини яратади. Ушбу ёндашув юқори хавфли гуруҳ беморларини дастлабки босқичда ажратиб олиш, прогнозни индивидуаллаштириш ва даволаш тактикасини оптимал танлашга хизмат қилади. Тўла ҳужайралар зичлигининг 2–4 баробар ошиши билан тавсифланувчи молекуляр турларни аниқлаш клиник қарор қабул қилиш ишончлилигини ошириб, беморларни ўз вақтида мақсадли маршрутлаштириш, агрессив кечувчи ҳолатларда интенсив терапияни эртароқ бошлаш ҳамда паст хавфли беморларда ортиқча даволаш аралашувларини чеклаш имконини беради. Натижада рецидив ва метастаз хавфини камайтириш, ҳаёт сифати ва яшовчанлик кўрсаткичларини яхшилашга эришилади. Иқтисодий самарадорлиги: ўсма микромуҳитининг тўла ҳужайралар зичлиги асосида хавф гуруҳлари бўйича стратификация қилиш ҳамда индивидуал даволаш тактикасини танлаш қўшимча текширувлар, самарасиз терапия ва асоссиз даволаш аралашувлари сонини қисқартириш имконини берди. Ўтказилган иқтисодий ҳисоб-китобларга кўра, мазкур ёндашувни қўллаш натижасида бир нафар бемор учун ўртача 3300000 сўм иқтисодий самара таъминланди. Хулоса: кўкрак бези саратонида ўсма микромуҳитидаги тўла ҳужайралар зичлигини иммуногистокимёвий турлар билан боғлиқ ҳолда баҳолаш агрессив фенотипларни эрта аниқлаш, клиник қарор қабул қилишни индивидуаллаштириш ҳамда асоссиз даволаш аралашувларини камайтиришга хизмат қилади. Ушбу ёндашув ҳар бир беморга ўртача 3300000 сўм иқтисодий самара таъминлаб, мазкур илмий янгиликнинг юқори ижтимоий ва иқтисодий аҳамиятга эга эканлигини тасдиқлайди. 
иккинчи илмий янгилик: ўсмани қон-томирлар билан таъминловчи микроангиогенезда CD34-позитив эндотелий билан тўла ҳужайралар сони ўртасидаги боғлиқлик илк бор аниқланди ва тўла ҳужайралар зичлиги ошиши билан CD34-позитив томирлар миқдори 10–15 тадан 30–35 тагача ўсиб, ўсманинг ангиоген потенциали кучайиши исботланганлиги бўйича таклифлар Тиббиёт ходимларини касбий малакасини ривожлантириш маркази олимлар кенгашининг 29.10.2025 йилдаги йиғилиши 55-сонли қарори билан тасдиқланган «Кўкрак бези хавфли ўсмалари микромуҳитида иммуногистокимёвий маркерларни аниқлаш ва уларнинг прогностик аҳамияти» номли услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган илмий-амалий тиббиёт онкология ва радиология марказининг Қашқадарё филиалининг 2025 йил 6 ноябрдаги  105Т-сонли ҳамда ушбу марказнинг Самарқанд вилояти филиалининг 2025 йил 5 ноябрдаги 52i-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 17 декабрдаги №31/52-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: CD34-позитив микроангиогенез ва ўсма микромуҳитидаги тўла ҳужайралар зичлиги ўртасидаги боғлиқликнинг аниқланиши кўкрак бези саратонида ўсманинг агрессив биологик потенциалини эрта босқичда баҳолаш имконини беради. Ушбу ёндашув ангиоген фаоллиги юқори бўлган беморларни хавф гуруҳига ажратиш, уларда рецидив ва метастаз ривожланиш эҳтимолини олдиндан прогноз қилиш ҳамда даволаш тактикасини индивидуаллаштиришга хизмат қилади. Микромуҳит компонентларини комплекс баҳолаш орқали асоссиз таргет ва антиангиоген терапия тайинлаш ҳолатлари камаяди, беморларнинг тўғри маршрутлаштирилиши таъминланади ва даволаш самарадорлиги ошади. Иқтисодий самарадорлиги: CD34-позитив томирлар зичлиги ва тўла ҳужайралар фаоллигини ҳисобга олган ҳолда хавфли фенотипларни эрта аниқлаш орқали самарасиз даволаш схемаларини чеклаш, қўшимча инструментал текширувлар ҳамда асоссиз таргет терапия харажатларини камайтириш имкони яратилди. Ўртача ҳисобда бир нафар бемор учун иқтисодий самара 2450000 сўмни ташкил этади, бу ишлаб чиқилган ёндашувнинг клиник амалиёт учун иқтисодий жиҳатдан мақбул эканлигини кўрсатади. Хулоса: Кўкрак бези саратонида CD34-позитив микроангиогенез ва тўла ҳужайралар зичлигини интеграл баҳолаш агрессив ўсмаларни эрта аниқлаш, прогнозни индивидуаллаштириш ҳамда даволаш тактикасини оптималлаштириш имконини беради. Мазкур ёндашув ҳар бир бемор учун ўртача 2450000 сўм иқтисодий самара таъминлаб, унинг юқори ижтимоий ва амалий аҳамиятга эгалигини тасдиқлайди.
учинчи илмий янгилик: кўкрак бези саратонининг турли люминал типларида ўсма микромуҳитидаги тўла ҳужайралар зичлиги ва CD34-ангиогенез ўзгаришларининг яшовчанлик кўрсатгичига таъсири биринчи марта комплекс баҳоланди ва агрессив уч карра манфий, HER2-позитив нолюминал турларида микромуҳит фаоллигининг прогностик аҳамияти юқорилиги аниқланганлиги бўйича таклифлар Тиббиёт ходимларини касбий малакасини ривожлантириш маркази олимлар кенгашининг 29.10.2025 йилдаги йиғилиши 55-сонли қарори билан тасдиқланган «Кўкрак бези хавфли ўсмалари микромуҳитида иммуногистокимёвий маркерларни аниқлаш ва уларнинг прогностик аҳамияти» номли услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган илмий-амалий тиббиёт онкология ва радиология марказининг Қашқадарё филиалининг 2025 йил 6 ноябрдаги  105Т-сонли ҳамда ушбу марказнинг Самарқанд вилояти филиалининг 2025 йил 5 ноябрдаги 52i-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 17 декабрдаги №31/52-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: кўкрак бези саратонининг турли люминал типларида ўсма микромуҳитидаги тўла ҳужайралар зичлиги ва CD34 орқали баҳоланган ангиогенез ўзгаришларининг яшовчанлик кўрсатгичига таъсирини комплекс таҳлил қилиш агрессив фенотипларни эрта аниқлаш имконини берди. Ушбу ёндашув орқали уч карра манфий ва HER2-позитив нолюминал турларда прогнозни олдиндан баҳолаш, юқори хавфли беморларни алоҳида гуруҳларга ажратиш ҳамда индивидуал даволаш алгоритмларини шакллантириш имконияти кенгайди. Микромуҳит фаоллигини ҳисобга олган ҳолда клиник қарор қабул қилиш беморларнинг тўғри маршрутлаштирилишига, рецидив ва метастазларнинг олдини олишга ҳамда даволаш натижаларини яхшилашга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: микромуҳитнинг морфологик фаоллиги асосида хавф гуруҳларини аниқлаш орқали самарасиз даволаш схемаларини чеклаш, ортиқча инструментал текширувлар ва асоссиз таргет терапия харажатларини камайтиришга эришилди. Ўртача ҳисобда бир нафар бемор учун иқтисодий самара 2100000 сўмни ташкил этади, бу таклиф этилган прогностик ёндашувнинг клиник амалиёт учун иқтисодий жиҳатдан мақбул эканлигини кўрсатади. Хулоса: кўкрак бези саратонида люминал типлар кесимида ўсма микромуҳитининг (тўла ҳужайралар зичлиги ва CD34-ангиогенез) яшовчанликка таъсирини комплекс баҳолаш агрессив турларни эрта прогноз қилиш, даволаш тактикасини индивидуаллаштириш ва клиник қарорларни оптималлаштириш имконини беради. Мазкур ёндашув ҳар бир бемор учун ўртача 2100000 сўм иқтисодий самара таъминлаб, унинг юқори ижтимоий ва амалий аҳамиятга эга эканлигини тасдиқлайди.
тўртинчи илмий янгилик: ўсмани даволаш тактикасига ўсма микромуҳитининг морфологик фаоллиги, тўла ҳужайралар зичлиги ва CD34-позитив ангиогенез ҳолатини инобатга олиш зарурлиги биринчи марта асосланди ва ушбу мезонлар кўкрак бези саратонида прогностик аҳамиятга эгалиги исботланганлиги бўйича таклифлар Тиббиёт ходимларини касбий малакасини ривожлантириш маркази олимлар кенгашининг 29.10.2025 йилдаги йиғилиши 55-сонли қарори билан тасдиқланган «Кўкрак бези хавфли ўсмалари микромуҳитида иммуногистокимёвий маркерларни аниқлаш ва уларнинг прогностик аҳамияти» номли услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган илмий-амалий тиббиёт онкология ва радиология марказининг Қашқадарё филиалининг 2025 йил 6 ноябрдаги  105Т-сонли ҳамда ушбу марказнинг Самарқанд вилояти филиалининг 2025 йил 5 ноябрдаги 52i-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 17 декабрдаги №31/52-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: ўсма микромуҳитининг морфологик фаоллиги, тўла ҳужайралар зичлиги ва CD34-позитив ангиогенез ҳолатини даволаш тактикасини танлашда ҳисобга олиш кўкрак бези саратонида индивидуал терапевтик ёндашувни шакллантириш имконини берди. Ушбу мезонлар асосида беморларни прогноз бўйича стратификация қилиш, агрессив кечувчи ҳолатларда давони эрта кучайтириш ҳамда паст хавфли гуруҳларда ортиқча агрессив терапиядан воз кечиш имкони яратилди. Бу ёндашув клиник қарорларнинг асослилигини ошириб, рецидив ва асоратлар хавфини камайтиради, беморларнинг ҳаёт сифати яхшиланишига хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: ўсма микромуҳити кўрсаткичларига таянилган индивидуаллаштирилган даволаш алгоритмини жорий этиш қиммат таргет препаратларини асоссиз қўллашни чеклаш, самарасиз даволаш цикллари ва қайта госпитализациялар сонини қисқартириш имконини берди. Ўтказилган иқтисодий ҳисоб-китобларга кўра, мазкур ёндашувни қўллаш натижасида бир нафар бемор учун ўртача 3300000 сўм иқтисодий самара таъминланди. Хулоса: кўкрак бези саратонида ўсма микромуҳитининг морфологик фаоллиги, тўла ҳужайралар зичлиги ва CD34-позитив ангиогенезни ҳисобга олган ҳолда даволаш тактикасини индивидуаллаштириш клиник самарадорликни ошириш, асоссиз терапевтик аралашувларни камайтириш ва прогнозни яхшилашга хизмат қилади. Ушбу ёндашув ҳар бир бемор учун ўртача 3300000 сўм иқтисодий самара таъминлаб, унинг юқори ижтимоий ва иқтисодий аҳамиятга эга эканлигини тасдиқлайди.