Шакиров Иляс Рахимзяновичнинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўзбекистоннинг Жануби-Шарқий Осиё мамлакатлари билан ҳамкорлик тарихи (1991-2024 йилларда Вйетнам, Таиланд ва Филиппин мисолида)”, 07.00.01. – Ўзбекистон тарихи (тарих фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2026.1.DSc/Tar321
Илмий раҳбар: тарих фанлари доктори, профессор Кобзева Олга Петровна.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон Миллий университети, DSc.03/2025.27.12.Tar.01.01.
Расмий оппонентлар: Саипова Камола Давляталиевна, тарих фанлари доктори, профессор; Нуриддинов Эркин Зухриддинович, тарих фанлари доктори, профессор; Рахимов Мирзохид Акрамович тарих фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот номи: Тошкент давлат шарқшунослик университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади. 1991-2024-йилларда Ўзбекистоннинг Ветнам, Таиланд ва Филиппин билан ҳамкорлигининг шаклланиш ва ривожланиш тарихини таҳлил қилишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Ўзбекистоннинг Ветнам, Таиланд ва Филиппин билан икки томонлама ҳамкорлигининг босқичлари ишлаб чиқилган, хусусан: биринчи босқич (1992-2000-йиллар - ҳамкорлик асосларини яратиш, Ўзбекистоннинг давлат мустақиллигини тан олиш ва дипломатик муносабатларни ўрнатиш); иккинчи босқич (2001-2016-йиллар – Ўзбекистоннинг Ветнам ва Таиланд билан ҳамкорлигини ривожлантиришнинг фаол босқичи, 2016-йилдан бошлаб Филиппин билан); учинчи босқич (2017-ҳ.в. - Ўзбекистон ташқи сиёсатининг трансформацияси ва юқорида қайд этилган давлатлар билан сиёсий, савдо-иқтисодий ва маданий-гуманитар алоқаларни кенгайтириш);
ХХ асрнинг 90-йилларида Ўзбекистоннинг Жануби-Шарқий Осиё давлатлари билан ҳамкорлиги нотекис ривожланганлиги, Ветнам билан муносабатлар сиёсий қарашларнинг ўхшашлиги ва собиқ СССР йилларида ўрнатилган маданий-гуманитар алоқаларнинг мавжудлиги натижасида барқарор ва ижобий характерга эга бўлганлиги, Таиланд билан ўзаро алоқалар шаклланиш босқичида бўлганлиги ва асосан савдо-иқтисодий алоқалар билан чекланганлиги, Филиппин билан эса ҳамкорлик амалда мавжуд бўлмаганлиги аниқланган;
Ўзбекистон раҳбариятининг 1996-йилда Ветнамга давлат ташрифининг ташкил этилиши, доимий ваколатхоналарнинг очилиши 2001-2016-йилларда Ўзбекистоннинг Ветнам ва Таиланд билан кўп томонлама ҳамкорлигини ривожлантириш ва мустаҳкамлашга хизмат қилгани, ҳамкорликнинг норматив-ҳуқуқий базаси, расмий дипломатик учрашувлар ва ваколатхоналарнинг мавжуд эмаслиги эса Ўзбекистон ва Филиппин ўртасидаги сиёсий мулоқотни фаоллаштиришга ҳамда савдо ва маданий-гуманитар йўналишдаги ўзаро манфаатли ҳамкорликка тўсқинлик қилгани асосланган;
туризм салоҳиятининг мавжудлиги, дўстлик жамиятларининг ташкил этилиши, Ўзбекистоннинг жаҳон ҳамжамиятига интеграциялашуви, халқ дипломатияси механизмларидан фойдаланиш, маданий тадбирларни ташкил этиш, Ўзбекистоннинг тарихий-маданий меросини оммалаштириш, шунингдек, қўшма лойиҳаларнинг мавжудлиги Жануби-Шарқий Осиё мамлакатларида Ўзбекистоннинг ижобий имижини шакллантирганлиги ҳамда Ветнам ва Таиланд билан маданият ва туризм соҳасидаги алоқаларнинг ривожланишига хизмат қилганлиги аниқланган;
2017-йилдан бошлаб Ўзбекистоннинг Ветнам, Таиланд ва Филиппин билан сиёсий мулоқоти, савдо-иқтисодий ва инвестициявий, шунингдек, маданий-гуманитар ҳамкорлигини ривожлантириш икки ва кўп томонлама форматларда дипломатик ҳамкорликни мустаҳкамлаш ва кенгайтириш, мамлакатлар ўртасидаги савдо айланмасини ошириш ва Филиппин билан инвестиция алоқаларини шакллантириш билан тавсифланадиган янги амалий босқичга чиққанлиги исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. “Ўзбекистон ва Жануби-Шарқий Осиё мамлакатларининг ҳамкорлик тарихи (1991-2024 йилларида Ветнам, Таиланд ва Филиппин мисолида)” мавзусидаги тадқиқотнинг асосий натижалари ҳамда ишлаб чиқилган илмий хулоса ва таклифларни амалиётга жорий этиш асосида:
Ўзбекистоннинг Ветнам, Таиланд ва Филиппин билан икки томонлама ҳамкорлиги босқичлари бўйича тадқиқот натижалари, хусусан: биринчи босқич (1992-2000-йиллар - ҳамкорлик асосларининг яратилиши, Ўзбекистоннинг давлат мустақиллигининг тан олиниши ва дипломатик муносабатларнинг ўрнатилиши); иккинчи босқич (2001-2016-йиллар - Ўзбекистоннинг Ветнам ва Таиланд билан ҳамкорлиги ривожланишининг фаол босқичи, 2016-йилдан бошлаб Филиппин билан); учинчи босқич (2017-ҳ.в. - Ўзбекистон ташқи сиёсатининг трансформациялашуви ва юқорида қайд этилган давлатлар билан сиёсий, савдо-иқтисодий ва маданий-гуманитар алоқаларнинг кенгайиши) Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлигининг Осиё ва Тинч океани минтақаси мамлакатлари билан ҳамкорлик бошқармаси ишида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлигининг Осиё ва Тинч океани минтақаси мамлакатлари билан ҳамкорлик бошқармасининг 2026-йил 9-февралдаги 08/19-сон маълумотномаси). Натижада, олинган илмий хулосалар ва диссертация ишининг натижалари Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлигининг Осиё ва Тинч океани минтақаси мамлакатлари билан ҳамкорлик бошқармаси ходимларининг таҳлилий ишларини такомиллаштириш ва ахборот-манбавий базасини кенгайтиришга хизмат қилган;
диссертациянинг ХХ асрнинг 90-йилларида Ўзбекистоннинг Жануби-Шарқий Осиё давлатлари билан ҳамкорлиги нотекис ривожланганлиги, Ветнам билан муносабатлар барқарор ва ижобий характерга эга бўлганлиги, сиёсий қарашларнинг ўхшашлиги ва собиқ СССР йилларида ўрнатилган маданий-гуманитар алоқаларнинг мавжудлиги, Таиланд билан ўзаро алоқалар шаклланиш босқичида бўлганлиги ва асосан савдо-иқтисодий алоқалар билан чекланганлиги, Филиппин билан эса ҳамкорлик амалда мавжуд бўлмаганлиги тўғрисидаги хулосаларидан Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлиги фаолиятида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлигининг 2025-йил 22-сентябрдаги 02-12-17-5457-сон маълумотномаси). Натижада, Ўзбекистоннинг Ветнам, Таиланд ва Филиппин мамлакатлари билан маданий-гуманитар алоқаларини ривожлантиришни режалаштириш хамда Ўзбекистон Респбуликаси Маданият вазирлиги фаолиятининг ахборот-таҳлилий базаси такомиллаштирилди;
Ўзбекистон раҳбариятининг 1996-йилда Ветнамга давлат ташрифининг ташкил этилиши, доимий ваколатхоналарнинг очилиши 2001-2016-йилларда Ўзбекистоннинг Ветнам ва Таиланд билан кўп томонлама ҳамкорлигини ривожлантириш ва мустаҳкамлашга хизмат қилгани, ҳамкорликнинг норматив-ҳуқуқий базаси, расмий дипломатик учрашувлар ва ваколатхоналарнинг мавжуд эмаслиги эса Ўзбекистон ва Филиппин ўртасидаги сиёсий мулоқотни фаоллаштиришга ҳамда савдо ва маданий-гуманитар йўналишдаги ўзаро манфаатли ҳамкорликка тўсқинлик қилганига оид илмий хулосалардан Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ўзбекистон Республикасининг Биринчи Президенти Ислом Каримов номидаги илмий-маърифий ёдгорлик мажмуаси фаолиятида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Илмий-маърифий ёдгорлик мажмуасининг 2025-йил 8-сентябрдаги 01-77-сон маълумотномаси). Ушбу таклифлар ташриф буюрувчиларни икки томонлама ҳамкорликнинг асосий босқичлари билан таништиришга хизмат қилди, шунингдек, Ўзбекистоннинг Ветнам, Таиланд ва Филиппинлар мамлакатлари билан икки томонлама алоқаларини ўрганишининг назарий асосини кенгайтиришга имкон берди;
туризм салоҳиятининг мавжудлиги, дўстлик жамиятларининг ташкил этилиши, Ўзбекистоннинг жаҳон ҳамжамиятига интеграциялашуви, халқ дипломатияси механизмларидан фойдаланиш, маданий тадбирларни ташкил этиш, Ўзбекистоннинг тарихий-маданий меросини оммалаштириш, шунингдек, қўшма лойиҳаларнинг мавжудлиги Жануби-Шарқий Осиё мамлакатларида Ўзбекистоннинг ижобий имижини шакллантирганлиги ҳамда Ветнам ва Таиланд билан маданият ва туризм соҳасидаги алоқаларнинг ривожланишига хизмат қилганлигига оид диссертация тадқиқоти материалларидан Ўзбекистон Республикаси Ёшлар агентлиги фаолиятида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Ёшлар агентлигининг 2025-йил 8-сентябрдаги 2-13-21-4851-сон маълумотномаси). Бу Ўзбекистон ёшларини Жануби-Шарқий Осиё мамлакатлари билан интеграция бўйича Ўзбекистоннинг ташқи сиёсати йўналишлари, жумладан, давлатимизнинг Ветнам, Таиланд ва Филиппин мамлакатлари билан икки томонлама алоқаларининг замонавий ҳолати билан батафсил танишишига имкон берди;
2017-йилдан бошлаб Ўзбекистоннинг Ветнам, Таиланд ва Филиппин билан сиёсий мулоқоти, савдо-иқтисодий ва инвестициявий, шунингдек, маданий-гуманитар ҳамкорлигини ривожлантириш икки ва кўп томонлама форматларда дипломатик ҳамкорликни мустаҳкамлаш ва кенгайтириш, мамлакатлар ўртасидаги савдо айланмасини ошириш ва Филиппин билан инвестиция алоқаларини шакллантириш билан тавсифланадиган янги амалий босқичга чиққанлиги тўғрисидаги диссертация тадқиқоти натижаларидан Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Ўзбекистон Республикасининг Биринчи Президенти Ислом Каримов номидаги илмий-маърифий ёдгорлик мажмуаси ишида фойдаланилган (Илмий-маърифий ёдгорлик мажмуасининг 2025-йил 8-сентябрдаги 01-77-сон маълумотномаси). Натижада, мемориал мажмуанинг ахборот-таҳлил асоси кенгайди хамда Ўзбекистоннинг Ветнам, Таиланд ва Филиппин мамлакатлари билан дипломатик алоқалари тўғрисида тематик материаллар сифати такомиллашди.
