Садикова Асилахон Бахтиёр қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи):
“Соғлом турмуш тарзи маънавий баркамоллик омили (ижтимоий-фалсафий таҳлил)”
09.00.04 - Ижтимоий фалсафа
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2020.4.PhD/Fal508
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Фарғона давлат университети PhD. 03/2025.27.12.F.10.02 рақамли илмий кенгаш.
Илмий раҳбарнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Шермуҳамедова Нигина Арслановна фалсафа фанлари доктори, профессор.
Расмий оппонентлар: Қамбаров Абдумутал Ахаджонович фалсафа фанлари доктори (DSc) профессор; Азамат Мухторов фалсафа фанлари доктори, профессор.
Этакчи ташкилот: Тошкент давлат тиббиёт университети
Диссертация йўналиши: Назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади соғлом турмуш тарзининг ижтимоий-фалсафий мазмун-моҳиятини таҳлил қилиш ва унинг шахс маънавий баркамоллигининг шаклланишидаги ўрнини назарий жиҳатдан асослашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
саломатликнинг умуминсоний қадрият сифатидаги мазмуни фуқаролик жамиятини ривожлантиришнинг асосий механизми эканлиги ижтимоий-фалсафий жиҳатдан асосланди ҳамда уни асраш ва сақлашда моддий ва маънавий омиллар уйғунлигига таянган диалектик ёндашув зарурлиги илмий асосланган;
жамиятда соғлом турмуш тарзи кўникмаларини шакллантиришнинг консептуал асослари маънавий баркамол инсон тамойиллари-баркамол шахс, комил инсон ғояси, миллий ва диний қадриятлар ҳамда одоб-ахлоқ мезонлари билан боғлиқлиги очиб берилган;
аҳолини оммавий спорт машғулотларига жалб этиш ва соғлом турмуш тарзига тизимли риоя қилиш механизмлари орқали организмни чиниқтириш, зарарли одатлардан (чекиш, алкогол ва наркотик моддаларни истеъмол қилиш) тийилиш узоқ умр кўришнинг субстансиал асоси эканлиги илмий-амалий жиҳатдан аниқланган;
соғлиқни сақлаш тизимини ривожлантиришда давлат сиёсатининг устуворлиги шошилинч тиббий ёрдам хизматлари, қишлоқ врачлик пунктлари, янги типдаги бирламчи даволаш-профилактика муассасалари фаолияти, ижтимоий аҳамиятга эга касалликларни бюджет ҳисобидан даволаш ҳамда миллий фармацевтика тизимини шакллантириш мисолида очиб берилди ва мазкур фаолият инсон қадрини ҳимоя қилишга хизмат қилиши асослаб берилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Соғлом турмуш тарзи маънавий баркамоллик омили мавзусида олиб борилган тадқиқот натижалари асосида:
саломатлик умуминсоний қадрият сифатида демократик жамият ривожланишининг устивор йўналиши бўлиб, дунёнинг барча мамлакатларида уни асраш ва сақлашнинг моддий ва маънавий усулларидан фойдаланишда инсоннинг ўз ҳаёти умргузаронлигини таъминлашга оқилона ёндашувни шакллантиришнинг ижтимоий-фалсафий аҳамиятига оид ғоялардан Республика маънавият ва маърифат маркази томонидан ўтказилган тарғибот тадбирлари, хусусан “Соғ танда – соғлом ақл” ва “Соғлом ҳаёт учун 5000 қадам” тадбир Дастурини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Республика маънавият ва маърифат марказининг 2023-йил 15-февралдаги 01/124-3 сонли далолатномаси). Натижалар аҳолининг саломатлигига давлат сиёсати даражасида эътибор қаратишнинг одамлар онгида соғлом турмуш тарзига риоя қилишнинг кундалик фаолият даражасига этказишнинг сингдирилишига хизмат қилган;
аҳолини оммавий спорт машғулотларига жалб қилиш, соғлом турмуш тарзига тизимли риоя қилишнинг механизмларини ишлаб чиқиш халқнинг маънавий бойлиги сифатида авлоддан-авлодга ўтишини таъминлаш мамлакат аҳолиси умр кўришининг умумий ўрта ёшини ошириш имкони эканлигига оид хулосалардан Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Мудофаа ва хавфсизлик масалалари қўмитаси 2023 ийлга мўлжалланган чора-тадбирлар Режасини ишлаб чиқишда фолйдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Мудофаа ва хавфсизлик масалалари қўмитасининг 2023-йил 25-февралдаги 02/44-10 сонли маълумотномаси). Натижалар барча ҳудудларда спорт майдончаларини ташкил этиш ва уларда аҳолининг турли қатламларининг жисмоний машғулотлар билан шуғулланишини оммалашувига хизмат қилган;
Соғлиқни сақлаш тизимининг моддий-техника базасини мустаҳкамлашга давлат сиёсати даражасида эътибор қаратилишининг кўптармоқли шошилинч тиббий ёрдам, қишлоқ врачлик пунктлари, янги типдаги бирламчи даволаш профилактика муассасалари, ижтимоий аҳамиятга эга бўлган касалликларга чалинган беморларга давлат бюджети ҳисобидан тиббий ёрдам кўрсатиш, миллий фармацефтика тизимини яратишда намоён бўлиши ва бу фаолият инсон қадри ҳимоясини таъминлашга йўналганлигига оид хулосалардан Ўзбекистон республикаси Ёшлар Агентлигиниг республика ёшлари онгига соғлом турмуш тарзини кенг татбиқ қилишга оид ўтказилган “Биз, ёшлар - соғлом турмуш тарзини қўллаймиз” номли тадбир сценарийсини тузишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Ёшлар Агентлигиниг 2023-йил 28-сентябрдаги 1-15-21-2712 сонли маълумотномаси). Натижалар хотин-қизлар ўртасида соғлом турмуш тарзини шакллантириш, уларнинг маънавий баркамолликдаги ўрнини асослашга доир тадбирларни ташкил этишга хизмат қилган;
спортнинг соғлом турмуш тарзига риоя қилишдаги роли ва дунёда тинчликни сақлаш, ижтимоий ҳамкорлик, маданиятлар диалогининг воситаси сифатидаги аҳамияти очиб берилган ва ёшларни спорт мусобақаларида иштирокини таъминлаш бўйича ишлаб чиқилган таклифлардан Германия федеративе республикаси Бремен шаҳридаги “Аусбилдунг унд Арбеит Плус ГмбҲ” илмий тадқиқот марказида “Фуқароларнининг ижтимоий фаоллигини ошириш, соғлом турмуш тарзини тизимли ташкил этиш” номли тадқиқот доирасида фойдаланилган (Германия 2023-йил 03/03 даги 28207-сон маълумотномаси). Натижалар ижтимоий барқарорликни таъминлашда инсон саломатлигининг ўрни ва роли, уни мустаҳкамлаш тараққиёт омили эканини тушунишга хизмат қилган.
