Mirsodiqov Abdulla Tursunalievichning
Iqtisodiyot fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Qurilish sohasida logistik tizimlarni boshqarish metodologiyasini takomillashtirish”, 08.00.13 – “Menejment”.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.1.DSc/Iqt897
Ilmiy maslahatchi: Mirzaev Abdullajon Topilovich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Farg‘ona davlat universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Qarshi davlat universiteti, DSc.03/2025.27.12.I.11.03
Rasmiy opponentlar: Saidov Mashal Samadovich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor; Matyoqubova Dilfuza Olimboevna, iqtisodiyot fanlari doktori, professor; Muxitdinov Shohijahon Xudoyor o‘g‘li, iqtisodiyot fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Urganch davlat universiteti
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi qurilish sohasi logistik tizimlarini boshqarish metodologiyasini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
uslubiy yondashuvga ko‘ra qurilish sohasida logistik tizimlari tarkibini “umumiy” va “ixtisoslashgan” elementlarga jarayonning takrorlanuvchanligi, texnik talablar va resurs sarfi mezonlari bo‘yicha guruhlash hamda turdosh tarmoqlarga ta’sirini miqdoriy ko‘rsatkichlar asosida baholash orqali samaradorlikni oshirish imkoniyatlari ilmiy asoslangan;
qurilish korxonalarida multimodal tamoyillarni joriy etish darajasi multimodal tashish ulushi, yuk aylanmasi, transport xarajatlari, etkazib berish vaqti, ekologik samaradorlik bo‘yicha integral indeks ( , vaznlar AHP usulida) bilan baholash orqali logistika xarajatlarini 18,4% ga kamaytirish, etkazib berish vaqtini 22,7% ga qisqartirish, yirik milliy operatorlar bozor ulushi 12,3% dan 19,8% ga oshirish bo‘yicha metodologik yondashuv ilmiy asoslangan;
qurilish korxonalarida boshqaruvning multiplikativ samaradorlik ko‘rsatkichi ( ) bo‘yicha hisoblangan – qo‘shimcha ishlab chiqarilgan qurilish mahsulotlarining bazis davriga nisbatan o‘sish sur’ati, – logistika sababli tejab qolingan vaqt hisobiga ishlab chiqarish unumdorligining o‘sishi, – saqlash va zahiralash xarajatlarining kamayishi, – kredit foizlari bo‘yicha qo‘shimcha daromadlilik; barcha natijalariga ko‘ra qiymati [0,14; 0,23] ishonch oralig‘ida oshgani ilmiy asoslangan;
milliy logistika tizimining boshqaruv mexanizmlarini xalqaro axborot tizimlari bilan integratsiya qilgan holda hududlarda logistika xizmatlari platformalarini shakllantirish, xalqaro yuk tashishlarda raqamli va innovatsion texnologiyalarni keng joriy etish, logistika sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash tizimlari integratsiyasi vositasida takomillashtirish asoslangan;
faoliyat ko‘rsatayotgan yirik qurilish korxonalarida logistika zanjiri xarajatlari, logistik zanjirda boshqaruv xarajatlari, qurilish korxonalarida logistik tizim samaradorlik koeefisienti va aholi jon boshiga real umumiy daromadlar hajmi (hududlar kesimida) ta’sirini ifodalovchi ko‘p omilli ARIMA model asosida bajarilgan qurilish ishlari hajmining 2027-yilgacha choraklar kesimida prognoz ko‘rsatkichlar ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Qurilish sohasida logistik tizimlarni boshqarish metodologiyasini takomillashtirish yo‘nalishida erishilgan ilmiy natijalar asosida:
uslubiy yondashuvga ko‘ra qurilish sohasida logistik tizimlari tarkibini “umumiy” va “ixtisoslashgan” elementlarga jarayonning takrorlanuvchanligi, texnik talablar va resurs sarfi mezonlari bo‘yicha guruhlash hamda turdosh tarmoqlarga ta’sirini miqdoriy ko‘rsatkichlar asosida baholash orqali samaradorlikni oshirish imkoniyatlari bo‘yicha ilmiy yangilik O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi tarkibidagi (“Vodiy bunyodkor kelajak servis” MChJ, “Vodiy kapital qurilish” MChJ va “Nurafshon”) korxonalar faoliyatiga joriy etilgan (O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 7-noyabrdagi 34-06/12978-son ma’lumotnoma). Ushbu ilmiy yangilikning amaliyotga joriy etilishi natijasida qurilish sohasi logistik zanjirlaridagi moddiy va moliyaviy oqimlarning jismoniy harakati xarajatlari qiymatini baholash aniqligi ortgan;
qurilish korxonalarida multimodal tamoyillarni joriy etish darajasi multimodal tashish ulushi, yuk aylanmasi, transport xarajatlari, etkazib berish vaqti, ekologik samaradorlik bo‘yicha integral indeks ( , vaznlar AHP usulida) bilan baholash orqali logistika xarajatlarini 18,4% ga kamaytirish, etkazib berish vaqtini 22,7% ga qisqartirish, yirik milliy operatorlar bozor ulushi 12,3% dan 19,8% ga oshirish bo‘yicha metodologik yondashuv asoslangan bo‘yicha ilmiy yangilik O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi tarkibidagi (“Vodiy bunyodkor kelajak servis” MChJ, “Vodiy kapital qurilish” MChJ va “Nurafshon”) korxonalar faoliyatiga joriy etilgan (O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 7-noyabrdagi 34-06/12978-son ma’lumotnoma). Ushbu ilmiy yangilikning amaliyotga joriy etilishi natijasida qurilish sohasi logistika xizmatlari bozorini rivojlantirish va milliy transport operatorlari tashkil etilishini rag‘batlantirish belgilangan parametrlarga erishilgan hamda qulay tashkiliy-iqtisodiy holatga o‘tish aniqligi 9-14 %ga ortgan;
qurilish korxonalarida multimodal tamoyillarni joriy etish darajasi multimodal tashish ulushi, yuk aylanmasi, transport xarajatlari, etkazib berish vaqti, ekologik samaradorlik bo‘yicha integral indeks ( , vaznlar AHP usulida) bilan baholash orqali logistika xarajatlarini 18,4% ga kamaytirish, etkazib berish vaqtini 22,7% ga qisqartirish, yirik milliy operatorlar bozor ulushi 12,3% dan 19,8% ga oshirish bo‘yicha metodologik yondashuv bo‘yicha ilmiy yangilik O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi tarkibidagi (“Vodiy bunyodkor kelajak servis” MChJ, “Vodiy kapital qurilish” MChJ va “Nurafshon”) korxonalar faoliyatiga joriy etilgan (O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 7-noyabrdagi 34-06/12978-son ma’lumotnoma). Ushbu ilmiy yangilikning amaliyotga joriy etilishi natijasida yirik qurilish korxonalari logistik xizmatlarni boshqarish samaradorligi 12,0-15,0 %ga ortgan;
milliy logistika tizimining boshqaruv mexanizmlarini xalqaro axborot tizimlari bilan integratsiya qilgan holda hududlarda logistika xizmatlari platformalarini shakllantirish, xalqaro yuk tashishlarda raqamli va innovatsion texnologiyalarni keng joriy etish, logistika sohasida kadrlar tayyorlash va qayta tayyorlash tizimlari integratsiyasi vositasida takomillashtirish asoslangan taklifi bo‘yicha ilmiy yangilik O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi tarkibidagi (“Vodiy bunyodkor kelajak servis” MChJ, “Vodiy kapital qurilish” MChJ va “Nurafshon”) korxonalar faoliyatiga joriy etilgan (O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 7-noyabrdagi 34-06/12978-son ma’lumotnoma). Ushbu ilmiy yangilikning amaliyotga joriy etilishi natijasida qurilish sohasi logistika xalqaro axborot tizimlari bilan integratsiya va xalqaro yuk tashishlarda raqamli va innovatsion texnologiyalarni keng joriy etish, logistika sohasida kadrlar tayyorlash parametrlarga erishilgan hamda uni amalga oshirish vazifalarini optimal tashkil etish aniqligi 9-14 %ga ortgan;
faoliyat ko‘rsatayotgan yirik qurilish korxonalarida logistika zanjiri xarajatlari, logistik zanjirda boshqaruv xarajatlari, qurilish korxonalarida logistik tizim samaradorlik koeefisienti va aholi jon boshiga real umumiy daromadlar hajmi (hududlar kesimida) ta’sirini ifodalovchi ko‘p omilli ARIMA model asosida bajarilgan qurilish ishlari hajmining 2027-yilgacha choraklar kesimida prognoz ko‘rsatkichlar ishlab chiqilgan ishlab chiqilgan bo‘yicha ilmiy yangilik O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi tarkibidagi (“Vodiy bunyodkor kelajak servis” MChJ, “Vodiy kapital qurilish” MChJ va “Nurafshon”) korxonalar faoliyatiga joriy etilgan (O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligining 2025-yil 7-noyabrdagi 34-06/12978-son ma’lumotnoma). Mazkur ilmiy yangilikning amaliyotga joriy etilishi natijasida “Vodiy bunyodkor kelajak servis” MChJ, “Vodiy kapital qurilish” MChJ va “Nurafshon” xususiy korxonalarida bajarilgan qurilish ishlari hajmining 2027-yilgacha choraklar kesimida prognoz ko‘rsatkichlar ishlab chiqilgan va uning o‘zgarishiga ta’sir etuvchi omil ko‘rsatkichlarini korrelyasion-regression tahlili asosida qurilish korxonalarida logistika tizimlarini boshqarish strategiyalari ishlab chiqilgan.
